Foto

As k in jaszak griep, voul k n lege buutse. k Heb mien telefoon thoes liggen loaten. Nait dat ik t multi-apperoatje neudeg heb om te bèllen. Nee, k vind t tied worden om n foto te moaken. Van Komnijsterwieke. Van t veurìnde. Aan achterìnde is nait veul veraanderd. Doar wonen vast aander mìnsen, mor op t eerste gezicht is t aan boetenkaante t zulfde bleven. Foto mout even wachten.
t Is aans wel de weke van de foto. Dinsdag hebben wie, lu van t Pekelder Proatcafé, de leste veurberaaidens trovven veur t aankommend bezuikerscafé. Op 4 febewoarie komt Gerard Kral ons wat vertellen over zien fotobedrief, Foto Kral. k Bin der drok mit, want mörgen mouten alle berichten deure oet.
Veul foto’s heb k nait van Komnijsterwieke. Dij k wel heb, kouster ik. Wel ze moakt het, is nait bekìnd. Nee, zai kommen nait van t Pekelder fotobedrief. Meschain de twij schoolfoto’s van lutje kleuterschooltje, mor doar ontbrekt elk bewies van. Dat ik mit buurjong en nicht veur t hoeske nummer tiene op petret zet bin deur mien oldste nicht Dineke, wait ik pas sunt dik n joar. Wel de fotogroaf is, dij alle kinder van t veurìnde meer as 60 joar leden veur de lens had het, bin k nooit te waiten kommen.
‘Wat hebben kinder van dizze tied toch n bult veurdailen vergeleken bie ons,’ denk ik voak. k Wor hoast doaglieks mit foto’s en filmpjes verrast van mien klaainkinder. Elk veurval wordt ons automoatisch via de femilie-app toustuurd. Mien ollu haren zokswat netuurlek nait. Mor wat ik zoveul joar noatied – k mout nou even hail stief noadenken – wel biezunder vind, is, dat pa nooit n fototoustel in handen had het. Hai het ons nooit op foto zet. Dat haar e oetbesteed. Zo hongen wie om de zoveul joar mit aander koppen bie ons zulf aan de mure. Wat n onzin. Kwamst mekoar ja doaglieks, tot vervelens tou, tegen. Hai haar veur t zulfde geld n toestel kopen kind om doar honderd foto’s van te moaken. Van ons hoes, van d’omgeven. k Besef t mor aal te goud, t is achteròfproaterij.
Gelokkeg heb k n goie beeldenopslag. Denk ik. Nee, echt gelokkeg bin k der nait mit, want opsloagen beelden binnen aaltied inkleurd. De foto’s van ons hoeske, soms tot in klaainste details, kin k zunder problemen teveurschien tovern. Denk ik. Hou mooi zol t west wezen, as k mien beelden – nuim t herinnerns – kon vergelieken mit n ‘gewone’ foto. t Besef is al langer aanwezeg, mor k docht:
‘k Mout dit toch es n keer dailen.’
De stokjes, dij k schrief, binnen volgens mie aal noar woarhaid optikt, mor berusten dus op de wankele fundamenten van aigen herinnerns. As je n hoes op slempgeuten baauwen, mouten je ook t risico incalculeren, dat bie grote dreugte of extreme natteghaid t hoes gaait schoeven. Of in sommege gevallen, scheuren of goaten vertonen gaait. Zo mout t hoast ook mit oet krochten van bovenkoamer oproupen archiefbeelden waarken.
In 2015 heb k, bie open van mien verhoalenwinkel, n lieske opsteld mit steeën, woarvan mie gain of in elk geval n ondudelk beeld veur ogen ston. Plekken oet mien jeugd, woar gain foto van nomen was. Van Pekel tot Blijham tot ploatsen in t vèrre Drìnthelaand, omdat ons tìnte doar stoan haar.
t Gemak woarmit je zo’n wìnsenlieske in nander flansen is omgekeerd evenredeg aan de muite, dij je doun mouten om ook mor ain pazend beeld te kriegen. t Rezeltoat was op n enkele oetzundern noa negatief. Gain foto, gain negatief, dus dubbel niks, oftewel twij moal min is gain plus.
Om joe dudelk te moaken wat ik bedoul, zol k perbaaiern mien – denkbeeldege – camera te verploatsen noar n aander stee in Pekel. Noamelk t hoes, woar wie in 1962 noar verhoesd binnen. Aan Hugo de Grootstroat.
Aargens ìnde viefteger joaren mout ik dij kontraaien veul rondzworven hebben. Nee, dou stonden doar nog gain hoezen. Vanòf Veendiek luipst of fietsdest dou regelrecht n open landschop mit smale slingerpoadjes en slootjes binnen. Veur mien gevoul n schilderij. Boerderijen van Sprik, Horlings en Begeman waren mien richtpunt. Aargens in dijzulfde tied wuir grìns van dat roege terraain insloten deur n voetbalveld en n eerliekse snelweg. Dat ik noa òfloop van ain van eerste wedstrieden op t nije Noordsterveld weg kwiet roakt bin en mit fietse op snelweg beland bin, geft aan, dat t nait best mit mien oriëntoatsievermogen steld was. Zo kist dus makkelk verdwoalen. Op weg noar? Was k op weg noar mien olde buurjong, dij, ook nog mor net, veuraan in Hugo de Grootstroate woonde? t Was mor goud, datter dou nog waineg verkeer over de weg roasde. k Wait wel da’k aargens tussen twij boerderijen deur weer terogge kommen bin in bewoonde wereld. Weschienlek over t poadje tussen Horlings en Begeman. Joa, t stee, woar k n poar joar loater kommen bin te wonen.
Bie dijzulfde boer Begeman heb k in 2015 perbaaierd fotomattrioal van t gebied, wat dou aiglieks zien veurthoes was, op te hoalen. Foto’s haar e nait. Wel doezend verhoalen over vrouger tieden.
‘Ik luip doar ook wel es mit mien mouder en Dineke,’ het Arineke wel es zegd, ‘gingen we picknicken.’
Mien wìnsenlieske mit beelden van vrouger is nog nait inkört.
Even haar k hope, dou Gerrie n pin van olde Zeuvensprong op t internet gooide. Op achtergrond zugst wel de grote leegte, dij k bedoul, mor zo onschaarp. Jammer. t Invullen van dat prachtege schilderij blift tot dit mement nog aal kwestie van opdaipens oet aigen herinnern.

• • •

Schietnood

As Arineke vanmörgen daaier oet keuken bevrijdt, vindt zai in Famkes mand n stok of wat Wietske keudeltjes.
‘Doarom lag Famke netuurlek nait in heur aigen mand,’ krieg ik n zetje loater te heuren.
‘Meschain het Famke wel haile nacht onder toavel sloapen,’ liekt mie gain onterechte konkluzie.
Wat zel Wietske t benaauwd had hebben. Guster dus ze haile dag mitschik al nait noar boeten. Knapperij op leste dag is heur n graauwel. Mor as je zo’n hoge nood hebben, dat je t nait meer opholden kinnen, bevoelen je nait joen aigen nust.
Schietnood.
Baangeschieterd.
Schietindeboksem.
Huifst gain toalenknobbel te hebben om dizze drij woorden te begriepen. Al generoatsies laank sieren ze onze toal. Lu haren reloatsie van angst en hoge nood hoast nait trevvender oetdrokken kind.
Beeldschaarpe woorden kommen vervast nait zo mor oet locht valen. Mìnsen dij baange binnen, echt schietensbenaauwd veur wat kommen gaait, kinnen dus minder of gain kontrole hebben over stoulgang. Mouten je joe veurstellen hou aarg t veur Wietske west is. Dast aargens baange veur bist en ook nog nait waist woarom.
‘Zo mouten onze veurollen oet laankmanstied zok ook vould hebben, as dunder en bliksom oet donkere hemellochten noar d’eerde kwam,’ stel k mie zo veur. Dat zai doar bovenmìnselke personen as dundergod Donar of n kwoie oppergod Wodan veur aansproakelk stelden, paasde in dij tied.
‘Dou k veur t eerst in n achtboane terechte kommen was en mie overgeven haar aan iezenwekkende òfdoalens en onmeugelk te nemen schaarpe bochten, scheet ik zeuven kleuren bagger,’ heb k mit verboazen n dichtbie femilielid es heuren verkondegen. t Is der om ondudelke redens bie mie nooit van kommen. Zo’n denderende traain op wankele, bovengrondse spoorlienen zet die letterlek en figuurlek op kop. t Leven op zok is al n achtboan en budt al genog vermoak. Doezelg moakende avvonturen huif k nait op te zuiken. Dij kommen vanzulf.
Ik heb de keus. n Aigen wil. Dat haren ons daaier guster nait. Kist heur beschaauwen as vuurwaarkslachtovvers zunder echt vuurwaarkslachtovver te wezen. t Klopt, aan t ìnde van de rit mouten we konstateren, dat onze drij baangeschieterds gain liggoamelke schoa van t mìnsenfestijn ondervonden hebben, mor aan oetsproaken over eventuele aander gevolgen woag k mie nait.
Wie dochten goud veurberaaid te wezen op t kommende knalfestijn.
n Körte terogblik.
Moandag was t euliebollen- en kniepertjesbakdag. Mit d’haile femilie, elf man dik, verzoameld om keukentoavel, onder begelaaiden van n òf en tou knetterende radio twij, was ons kaalm hoesholdentje veraanderd in n heksenketel. Veur poes Saartje is kommootsie n duvelsverdrait. Zai wait nait woar ze t zuiken mout. Famke trekt zok terogge en zöcht n vaileg en rusteg stee. Veur Wietske is t ain groot feest. Wat n dieverdoatsie in hoes. Wat opvuil was, dat lutje boerenfoxje, dij aans groag even deur toene keudeln mag, oet zokzulf gain poot meer over drumpel zette. De knallen van vèr vot en zachte, as in watten verpakte dreunen, ruipen bie heur bliekboar angsten op, dij zai nait thoes brengen kon. Aargens in dat lutje kopke mout hoast aine n loekje opendoan hebben, dij heur woarschaauwde, dat t boetendeure nait vertraauwd was.
Guster was t n aander verhoal.
‘Op oldjoarsdag maggen je vanòf 6 uur, nee 18.00 uur, vuurwaark òfsteken,’ was deur dörpsomrouper in heldere toal aan elkenain dudelk moakt. Dat zokse simpele berichten zo stoer te begriepen binnen, liekt hoast onveurstelboar.
‘Ach,’ heur k de aaltied strenge voader zeggen, ‘t komt nait zo naauw; wie binnen toch ook jong west.’
Binnen t allendeg jonge kinder, dij zok nait aan wet- en regelgeving holden?
As je n moal de angst in ogen van daaier zain hebben, besevven je pas echt, wat t betaikent, wat zai deurstoan mouten. Zo mout onmacht voulen.
De denkbeeldege pabbe, dij zien kinder n vrijbraif geft om vezichies aan ook smörgens al mit astronaut en aansteeklont te begunnen, omdat aans de grote puut nait leeg komt, lidt weschienlek aan blikvernaauwen. Meschain het hai gain hond. t Kin ook wezen, dat t hom n zörge wezen zol. Dij man is gain daaiernpuut. Zokse mìnsen worden deur dit verhoaltje ook nait klouk. Loat stoan, dat zien kinder wat meer inzicht kriegen in t draaien van lössloagen mallemeulen op oldjoarsdag.
Soavends om haalf tiene zat ik veur beeldbuis te kieken noar ‘mindfuck’, as Arineke stroalend mit Wietske weer koamer binnenkomt. Vlak veur wie mit nander over drumpel van 2019 stappen, het zai Wietske over achterdeurdrumpel sleept. Wat ik mit laive woorden al honderd moal perbaaierd haar, lukt heur in ain keer.
‘Even deurpakken.’
Ain zin, twij woorden, dij dudelke toal spreken en hoarfien aangeven, woar t bie mie aan mekaaiert.
t Rezeltoat is n grote opluchten. Bie Wietske, mor ook bie ons.
Om haalf ain is aargste knapperij oet de locht en kinnen we mit n gerust haart daaier in keuken doun en zulf ons bèrestee opzuiken.
Dat Arineke vanmörgen alsnog wat broene knikkertjes in Famkes mand vonden het, mag aiglieks gain noam hebben. t Binnen de noaweeën van twij stoere doagen. Doagen dij ons leerd hebben, dat t daaiernhaail ons veul weerd is.
t Is tougelieks ook de wìns dij k oetspreken wil veur t kommende joar:
Toon begrip veur mekoar, veurkom (daaiern)onhaail en tel joen aigen zegens.

• • •

Proatjeboksem

In de stilte van loate Twijde Kerstdagmörgen vaalt mie op dat gruinwaarker van gemaintelke onderholdsdainst bie t Wiekje van Nummer Aine drok in de weer is. t Verboast mie meer dan k zeggen kin. Dudelk herkenboar aan zien gele hesje kin k nait onderschaaiden woar e mit bezeg is.
‘Op n feestdag en den ook nog mit kerstdoagen stuurst toch gain waarkvolk op pad,’ zeg k haardop.
Pas as Wietske en ik dichterbie kommen, veraandert t ploatje. Radikoal.
‘Zugst wel doar lopt,’ zeg k tegen Wietske.
Haar zai proaten kind, den haar ze zegd:
‘Da’s mien kammeroadje Tariq oet Ridderkerk.’
Zai het hom, ondanks verklaidklaaier, al laank schoten en trekt nog haarder aan de liene, as dat ze aans dut. De nije kennismoaken is allervrundelkst:
‘Volgens mij loop jij niet met de hond, maar de hond met jou.’
Schaarp in zien observoatsies, vertelt e mie zunder oarzeln en aander omwegen, hou e over mien opvoudkundege kwaliteiten denkt. Ik kin revelsnoet gain ongeliek geven. Al snel krieg k deur, dat wie nog lange nait van hom verlöst binnen. t Gele hesje mit pepier-of-aander-rommel-knieper in haand het bliekboar besloten ons  t kommende haalf uur gezelschop te holden. t Liekt mie ook n stok aangenoamer en gezelleger om drijsoamelk n ìndje te lopen dan allendeg as n verdwoalde Prikkebain wat noar Wiekster stroatvoel te prikken.
Gekwedel is nait van de locht en omdat t stoer is gain aandacht aan zien oetgebraaide levenservoarens te besteden, maark ik nait, dat Wietske in t kolde wotter van t lutje daipke plompt is. Tariq is n multi-talent. Hai kin proaten en braaien tougelieks, getuge zien schrikreactie:
‘Hij verzuipt.’
Ik schrik van dat körte zinnetje. In ain oogopslag zai k, dat Wietske op heur gebrukelke menaaier aan t pootjeboaden is en kin Tariq zien ongerusthaid mit ain opmaarken wegnemen. Zien schrikreactie bliekt n oorzoak te hebben. Op weg noar t köstershoeske krieg ik t komplete verhoal van Timmy te heuren. Timmy, de hond van de buren, haar van t zummer in t zulfde wotter legen en z’haren hom mit drij man oet t wotter toakeln mouten.
‘Timmy is nou dood,’ onthult Tariq.
t Is gain nijs veur mie, k haar n zet leden al mit zien boas proat. Toch het hai n nijloatje veur mie:
‘Ze hebben al weer een jonge pup.’
Zo worden je nog es wat gewoar. n Lopende hond vangt ja aaltied wat.
As wie t lutje bosperceeltje ronden en over diek weer terogge lopen, is Wietske plöts verdwenen. Nait hailemoal, mor haalf. Zai zit mit kop in n molshoop en de nijsgierege vroag van lutje jong:
‘Vang-tie wel es een mol?’ mout ik ontkennend beantwoorden. t Ainegste wat zai oet daipe molsgoaten mitnemt is n bult zaand. Wietske zait der den ook nait oet. Zugt ook Tariq.
‘Je moet hem straks maar aan de lijn hangen,’ zegt e dreugkomisch.
k Nuim hom n grappenmoaker.
‘Ja, dat zegt mijn meester ook altijd; jij bent zeker de grappigste thuis,’ klapt e oet de school.
t Wietske dreugperses wordt traauwens nog n haile diskuzzie. Hai nuimt mie zo n aantal meugelkhaiden – van hamstermeulen tot dreugtrommel – om van voele hondjes op n snelle menaaier weer fesounleke, propere hoesdaaier te moaken.
t Woord meester – hai verklapt mie, dat e dit joar n juf het – opent, ook al is t vekansietied, veur even Ridderkerker schooldeuren. Denk ik. t Binnen verkeerde veronderstellens. Tariq gaait in Bolnes noar school. Mit n taxibusje.
k Reageer verboasd, mor mien verboazen zit hom veural in t woord Bolnes.
‘Doar het vrouger femilie van mie woond,’ zeg ik.
‘Dat dacht ik wel,’ is zien spontoan weerwoord.
Hai overbluft mie toch ook elke keer weer. Hou kin hai nou waiten dat oom Barend doar vrouger woond het. k Mout echt even stief noadenken, of k in veurege ontmoutens al ais proat heb over vertrokken femilieleden. Staait mie niks van bie. Zien verkloaren is van n kinderleke ainvoud.
‘Er wonen bij ons wel meer mensen uit het noorden.’
Intussentied hebben we t rondje volbrocht en binnen we weer bie zien oma’s hoes aanbeland. Veurdat ik der op verdocht bin, let e Wietske en mie allaind op stroat achter, is links òfsloagen en oet beeld verdwenen. Hai het thoes netuurlek n bult te vertellen. Net as ik, mor dat verhoal hebben ie net lezen.

• • •

Begrip

Op körtste dag van t joar kriegen wie t veur nander om ons te versloapen. Schaande. Haar kukelhoane zien waark nou mor doan. Hai is oorzoak, dat tied al n gat in de zotterdagmörgen vreten het, as bie mie de loekjes opengoan.
Zo loat aan de dag begunnen levert mie aaltied problemen op.
Dou k bainen boeten bère sluig haar k t al wel deur. t Was nait allendeg t liggoam, mor ook de geest, dij mie in de steek luit. t Leek net of t regelcentrum in bovenkoamer nog op sloapstand ston.
Pas noa t eerste kopke kovvie kwam der n beetje leven in braauwerij.
t Noadail was dat mien aaltied aanwezege, betere ik intussentied ook wakker worden was en zok votdoadelk gelden luit:
’t Wordt nou wel es tied om wat oet stee te zetten.’
t Voulde as n gemaine steek onder wotter. Veul begrip kon k nait opbrengen veur zien bemuizucht. Dat e zien ongezolten mainen op zokse mementen nait wat vrundelker inkledt, doar wìn k dus nooit aan. Drieverstoal was wel de reden, dat wie nait veul loater op fietse zaten. Richten Veendam.
Op Wieke – en Zuudwenden – was t pepier-ophoal-dag. n Vaarwekelks feest, dat ons verlöst van overtollege pepierveurroaden is veur t goie doul. Mit de olde grieze containers, ombatterijd tot pepierbakke, is t maisttied n nette vertonen bie pad en weg. Mor zotterdag was t aans. Olde tieden herleven soms.
Net as eertieds haren lu, deur nood – lees: te klaaine pepiercontainer – dwongen, heur old pepier in grote bulten opstoapeld. Torenhoog. Gain gezicht. Zo te zain haar Sunterkloas in oardeg wat kinderhoesholdentjes weer goud hoesholden. Zien goudgeveghaid was traauwens nait ainegste oorzoak van ekstroa pepier- en kertonòfval. Aan kerstpakketdeuzen konst zain, dat kammeroad kerstman ook mit gulle haand geven haar.
Wie muiken der trappend en grappend n roadspellechie van. Aan de deuze kist soms inhold teroggeredenaaiern. Bie n haile grote deus is t nait stoer.
‘Dij het vervast n frituurpanne kregen.’
‘Of n broodmesien.’
Klaaine deuskes betaiken nait aaltied lutje kedootjes. Ons dochter kwam vrijdag thoes mit n schieteg taske, mor vol mit dure ‘rituals’. Tieden veraandern. t Is es wat aans as zaipblokjes, dij ik vrouger op school veur mien verjoardag van d’kinder kreeg.
Noa Vrijhaidsbrogge was t oppazen bloazen. t Was drok bie t oversteekpunt Lloydsterras. Stroom auto’s richten Veendam haar weschienlek t zulfde doul as wie, mit t verschil, zai mozzen boetenom, wie konden binnendeur.
Dou eerstkommende auto in riege wat gas teroggenam, hebben wie even overwogen om snel deur te fietsen.
’t Is n Duutser,’ zag k in ain oogopslag.
‘Hai is vervast n vrumde, n zuikende in Veendam,’ docht ik nog. Te oordailen noar t drammerg getoeter van twijde auto haar bestuurder doar gain bodschop aan. n Koale man mit oorversieren vrat mit neus aan t glas en n vranterge blik in ogen hoast n stok oet zien aigen stuur. Wat n grammieteghaid. Dou Duutser besloot toch rechts òf te goan, drokte bumperklever ekstroa haard op t gaspedoal. Om verloren tied in te hoalen? Of oet frustroatsie van t oponthold. t Leste, bin k baange.
Tavvereeltje wat zok veur ons ogen òfspeuld haar, is nait stoer om te begriepen.
De Duutser! Hou hopeloos kist die voulen, as t op onbekìnde wegen verzaaild rakst. Den bist letterlek en figuurlek de weg soms kwiet. n Beetje begrip moust in zo’n situoatsie opbrengen kinnen.
Hamtam bumperplakker! Hai het hoast, staait op tied, is te loat van hoes goan, het nog meer òfsproaken. Zo kin k nog wel n zetje deurgoan. De poar tellen vertroagen moaken in t grote gehail waineg oet. k Perbaaier t wel, mor kin doar gain begrip, net as zo voak veur onverantwoorde inhoalacties, veur opbrengen.
Soms is t wel es goud pas op de ploats te moaken, want soms kinnen we n veurbeeld nemen aan de daaier.
????
Aan Wietske bevubbeld. Zai is, joe oet verhoalen zeker ook nait onbekìnd, de maist luudruchteg blavvende, hyperkontege, drokke hond, dij k ooit mitmoakt heb. Zai blaft tegen elkenain, net geliek mìns of daaier, dij t woagt in heur blikveld te verschienen. Boeten dat, liggoamelk geweld gaait zai nait oet de weg. Zai is de wolf verklaaid as klaain, o zo aandounlek witbroen hondje.
‘Moust heur toch es weer tekere heuren goan,’ lees k voak in bedenkelk kiekende mìnsenogen.
Mor zai loat soms ook n aandere kaante van zokzulf zain. As wie drijsoamelk aan de wandel binnen, ook Famke koiert regelmoateg mit over diek, den gooit Wietske t roege klaaid van zok òf. Woar zai thoes Famke òf en tou best ais op kop zit, doar is zai in t vrije veld t zörgsoame zuske. Zugt zai dat Famke t even stoer het, sprekt zai heur weer moud in. Zai holdt 9 joar oldere zuster aingoal in de goaten. Nemt heur op sleeptaauw en laaidt aandacht òf as aander honden ons pad kruzen. t Is net of zai begript, dat Famke t zunder heur steun nait redt.
Begrip loaten zain dust nait veur de show en is echt nait allendeg n mìnselke aigenschop.
Meschain kin Bumpermans mit zien grote toeter doar zien veurdail mit doun. k Hoop veur hom, dat vervelende konfrontoatsie mit sloume Duutser n körte, mor veural tiedelke steuren in bovenkoamer was.

• • •

Kerstmaarkt

Waarmte van kerke voult as n verstikkende deken.
t Is d’eerste gedachte dij mie overvaalt as Arineke en ik Margaretha Hardenbergkerke binnenlopen. Wie mouten doar even wezen, omdat Arinekes koor ‘Vrolijke Noot’ doar aankommende zotterdag n kerstconcert geft.
‘Om wat zoaken te regeln mit organisoatsie over hangende en stoande kerstversierens,’ het zai mie oetstokt.
Boetendeure binnen we nog even opholden deur n fotogroaf, dij klokkenluder van dainst, verklaaid as kerstman, op petret zetten mout. Vol overgoave hangt boardmans, zoals veur hom veul kösters doan hebben, aan t laange taauw. Zo mout t eertieds klonken hebben as Kortjakje, mor ook aander leden van kerkgemainschop oproupen wuiren om kerkdainst te bezuiken.
Tegenswoordeg is de kerke, ondanks of meschain wel dankzij heur riek verleden, n cultuurcentrum. Heur?
Joa, kerke is vraauwelk. Aanderkaant gruppe hebben lu t wat makkelker. Duutsers huiven nait te twieveln over manlek of vraauwelk. Zai hebben t over: die Kirche.
t Zol Margaretha doudestieds ook n zörge west wezen. Onverwachte, mor veural onvrijwillege konfrontoatsie mit sloume adder het zai den wel overleefd, mor t het heur stief cìnten kost. Joa, t was de dood of de gladiolen. Dat t gebaauw in Wildervank noa roem 350 joar nog aaltied staait te pronken aan Torenstroat, is n taiken, dat Margaretha en Adriaan doudestieds nait op n dubbeltje meer of minder keken hebben.
‘Gaaist nou even mit noar kerke?’ vruig Arineke mie dus òflopen zotterdagmörgen.
Noa d’eerste schrik – ik bin ook zo vergeetachteg, zeker as t gaait om heur òfsproakjes – binnen we in auto stapt. Op weg noar Wildervankster kerstmaarkt.
k Vin t aiglieks best wel n sneue bedounen, zo’n kerstmaarkt. t Kroamkesvolk, bedoul ik. Zai hebben zok, weschienlek al moanden leden, dou de zunne nog hoog aan hemel ston, al opgeven veur dizze maarkt. Zai hebben al grote plannen moakt om op kerstmaarkt es even goud oet te pakken. Meschain, mor meschain ook wel zeker, om doar dikken te verdainen. Joa, bevubbeld aan de spekkendikken. n Traditie, dij lu, noast de snert en de broene bonen, toch eerliekse Grunneger gerechten van laankleden, in ere perbaaiern te holden. Omdat wie snommedoags ook nog noar Wiekster kerstmaarkt mouten – joa, omdat dat ook n traditie is -, köst t ons waineg muite snertpot veurbie te lopen. Allewel.
’t Roekt wel lekker,’ vertelt mien aaltied hongerge moage en lichies verwietend: ‘Wat moakt t oet dast twij moal op n dag oet dezulfde pot eten moust.’
t Kerststalletjesvolk haar wel ere van zien waark. Omdat de maarkt nog mor net lös was en wie ainegste bezuikers leken, konden we t nait over ons haarte verkriegen deur te lopen of onverschilleg blieven onder vroagende blikken van kroamholders om toch asjeblieft wat aandacht te schenken aan heur moaksels.
‘k Bin om haalf vieve al opstoan,’ luit koekjes-,cake- en toartenbakster ons waiten. Toonzetten dee n groot appèl op ons geringe animo om wat van dij prachteg opmoakte producten mit te nemen. Ook de vraauw mit n toavel vol inmoak-confituren kreeg ons nait zo wied. Kroam mit op vaar pìnnen braaiende vraauw mit stille òfwachtende man noast zok kreeg ook roemschoots onze aandacht. t Was meer oet nostalgische overwegens:
‘Mien pabbe het vrouger op n hozevörrelfebriek waarkt.’
k Mos der nait aan denken, dat ik weer van dij braaien Noorse sokken droagen mos.
t Leste kroamke leek mie nait veul deegs. n Mit takken in mekoar flanste Davidsster, gekleurde keerskes in glas, kerstkoartjes. Hier kon k rusteg, zunder aandacht aan koopwoar te besteden, aan veurbiegoan. Dou k mie omkeren wol om verder te lopen, vuil mien oog op n noamkoartje.
‘Tiny Meijer.’
Net dou k Arineke oetstokken wol, dat dij noam mie zo bekìnd veurkwam, heurde ik n vraauw zeggen:
‘Ie kinnen mie zeker nait meer.’
Ain blik was voldounde veur n vernijde kennismoaken noa k-wait-nait- houveul joar. Tiny was joarenlaank bie ons op school n zeer actieve mouderhulp. Op school komt ze weschienlek nait meer, omdat heur zeun al in de datteg is, mor actief is ze zeker nog wel.
Zai het tegenswoordeg n nij kindje. Stichten Voordoor. In goud Grunnegs: Veurdeur. Veur elkenain, deur elkenain. n Stee, woar je joezulf vaileg en thoes voulen kinnen. Leegdrempelg. n Stee, woar je veur n habbekrats eten kinnen. Alles onder de nuimer: Soamen. Elkenain is doar welkom.
‘Ook de miljonair,’ zegt Tiny eernsachteg. Ik laag.
‘Ook miljonairs kinnen zok ainsoam voulen,’ legt ze ongeleuvege Thomas oet.
Zai het nait laank neudeg om mie van heur goie bedoulens te overtugen. Subsidieloze Tiny, dij op aigen kompas de wereld perbaaiert te verovern? Nee, mor t is n haartverwaarmend verhoal.
Net zo verwaarmend as heur heumadam. De nijemoodse oetvoeren van vrougere heukiste, woar je t eten in goaren of waarmholden konden.
‘Heumadam!?’
Mog Tiny ooit nog noar n nije noam veur heur stichten zuiken, den zol ik ‘Heumadam’ aanroaden.
n Klaain waarm steechie in de grote wereld, woarin en woaraan elkenain zok waarmen kin.

• • •