Hongerlappe

Ik duurf der wel veur oet te kommen, dat ik n echte hongerlappe bin. Elke dag kiek ik oet noar t mement dat eten op toavel komt. Der kin wel ais n haalf uur of as t zo oetkomt n uur verschil in zitten, t laifst eet ik mien stoetje of eerappel op vaste tieden. Ook al hangen der overal klokken bie ons in hoes, mien moage waarkt net as n koekoeksklokke, vertelt mie persies wanneer t tied is om aan te schoeven.
‘Bist ja net n spieker,’ heur k lu wel ais zeggen.
Ondertoon van zo’n oetsproak is maisttied stoer te deurgronden.
‘Zollen dij mìnsen denken, dat ik deur de reupe vouerd word?’
Den kinnen zai mien keukenprinses nog nait.
Soms denk ik, dat t n soort van (brood)niedseghaid is, zeker as der achteraan komt, kist vast nait gruien van grammiede. k Heb t al wel òfleerd om te zeggen:
‘Lu moak joe nait zo dik, dat ik nait grui is gewoon n kwestie van genen.’
Dat ik tussendeur òf en tou ook nog wel n tussendeurtje nemen duurf, t laifst zuit, ook al zel k n stokje dreuge worst nait òfsloan, t zit hom in de reden dij’k in veurege zin al oetstokt heb.
Ie zellen intussentied wel begrepen hebben hou t zit, inlaaiden is ook laank genog. Ik kin joe wel aal dikke stokken vertellen over mien eetgewoontes, as t om eten gaait, ik heb gain stok achter deur om te mindern. In t kört, ik was, bin en blief n stokverwìnde slikker. Ik kais doar bewust veur én …. slikkerij köst ja gain drol.
Baaide hoofdpersonen oet ’t Zoltpad’ ( ik schreef doar lestent al over ) haren dij keus nait. Elke dag, moandenlaank, aan de loop over onbegoanboare wegen, sloapen in n lutje sloaptìnte, stief van liggoamelke klachten is veur mìnsen dij al redelk op leeftied binnen hoast nait te doun. Dat zai t swoar veur de koezen kregen hebben is dudelk. Mit £ 30 in de weke hest waineg te kaizen. Zai konden voak nait aans en kozen derveur om te goan leven op noedels, karamel en n stokje brood. Onveurstelboar. Kreeg der onder t lezen regelmoateg ploatsvervangende liefzere van.
Mor woar t om gaait is, hou man en vraauw overleven konden in dizze barre omstandigheden, is hoast n wonder. n Wonder van de netuur? Gainaine dij t zeggen kin.
Dinsdag ston der in kraant, datter n gezondhaidsramp aan zit te kommen. Vanòf 90-er joaren hebben eetfebrieken deurkregen, dat zai noar n aander verdainmodel tou mozzen. In dij tied is t langsoamaan gewoongoud worden om etenswoaren te bewaarken. Makkelk eten zo te zeggen, in hapkloare brokken en mìnsen kregen al snel deur:
‘Frikandellen vullen sneller dan broccoli.’
Krigst wel de neudege calorieën binnen, mor waineg voedingsstoffen. En of dat op n laange duur goud veur aine is, is aiglieks gain vroag.
Betutteln via welk kenoal den ook, het gain zin. Ik kwam haalverwege den ook tot de konkluzie:
‘Dit verhoal haar k aal nait schrieven huifd.’
Klopt t of klopt t nait.
Dat ik t toch doan heb, het te moaken mit t woarom van mien schrieverij. Ik bekiek t as n soort van ontdekkenstocht noar miezulf. Tiedens t optikken word ik toesjoer mit miezulf konfrontaaierd en k mout bie elke zin denken over t woarom ik eet zoals ik eet. Ik kom den ook tot de slotsom:
‘Ik kin mie zulf nait veraandern. Houveul gezonds ik ook deur t mondje loat goan, der blieven zoveul verlaaidens dij ik nait weerstoan kin.
Punt?
k Wil joe geern op t ìnde nog n klaain stokje mitgeven, dij n FBvrund daild het. Over n old kirreltje. n Hail old mannechie van 101 joar old. t Gehaim van zien olderdom – zien vraauw was traauwens körtsleden op 102-joarege leeftied overleden – zat hom in zien menaaier van eten. t Is hail simpel:
‘Ik stoa elke mörgen mit honger op.’
t Gaf mie n bult stof om over noa te denken en k denk, dat t nait verkeerd wezen zol dat elke lezer dat aine zinnetje ook ais goud tot zok deurdringen luit.
20240620

• • •

Nijlgans

t Is vroug in de mörgen en nog oortjestoetend stil bie pad en weg. Aan strakblaauwe hemel het leegstoande zun muite om grondmist boven t korenveld vot te stroalen. In t stille dörp trapt n jong verpleegstertje zok noar heur nije waarkstee op t Hoogezaand. Oog veur de prachtege netuur om heur tou het zai nait. n Vat vol onzekerheden, innerliek bezeg mit wat heur over n zetje te wachten staait, komt zai op t leste stokje fietspad langs Kieldaip oog in oog te stoan mit n angsteg roupende Nijlgans. Zai schrikt en twievelt wat zai doun mout.
As de gans toch op heur òfkomt, stapt zai van fietse en blift aan vailege kaante van stoalen ros stoan. Ervoarens mit dizze vogel het zai nait. Van heur opa het zai wel begrepen, dast in t brödseizoen oppazen moust mit mouderklouken. Dij kinnen oardeg van zok òfbieten, mor as zai om zok toukikt, zai zugt naargens in daipswaal jonge gansjes. Ook as vogel vleugels braid wappern let en op t punt liekt aanval in te zetten, rakt zai nait in paniek. Nee, zai begunt zachies te proaten. Zoals t mit n mìns pratst, dij baange, drok of onrusteg is. Op slag let gans zien vleugels zakken en stekt n hail verhoal in heur aigen toal òf en lopt richten de weg.
‘Wat wolst mie nou vertellen,’ zegt onze verpleegster.
Zai volgt mit nijsgierege blik heur waggelgang en zugt den inains woar t haile incident om begonnen is. Aan kaante weg tegen stoepraand aan, zit n jong. Vervast heur jong. n Swaart-wit pluusterbeessie. In mekoar doken van angst. As jonge maid om zok toukikt, woar lutje bruiertjes en zuskes zok verstopt hebben, lopt zai aal proatend tegen mouder noar wegraand. Gript onder t lopen in buutse van schoet, pakt n poar plestieken handschounen en zegt geruststellend:
‘Zel k mien handschounen even aandoun en dien lutje jong over drumpel tillen?’
Zai gaait op boekebakke zitten, pakt hail vezichteg t bolletje op en zet t op t gras hìn. Z’het al snel deur watter loos is. t Jong hompelt, mor kin nog wel lopen en as mouder hom onder vleugels het, heurt onze verpleegster mouder roupen. Tougelieks vlaigen oet de raiten n stok of zeuven jongen op heur òf.
Gusteroavend tegen etenstied het verpleegster bie ons in keuken t haile dagverhoal verteld. Van begun tot t ìnde. t Verhoaltje over t gewonde Nijlgansje en heur konfrontoatsie mit n angstege mouder vertelt zai alsof t de gewoonste zoak van de wereld is.
’t Belangrijkste is, dat je de moeder eerst geruststelt.’
‘Mor hou dust dat den, joe proaten toch nait dezufde toal.’
t is nait de eerste keer, dat ik heur zokswat veurleg. Zai laagt den maisttied gehaimzinneg en trekt vervolgens mit scholders. Zai speldt zokzulf nait t predikoat op, dat zai n daaiernfluusteroar of zoals k wel ais lees, daaierntolk is. t Gaait bie heur bliekboar as vanzulf.
Ik bin stomverboasd en op zokse mementen aan n borrel tou. Zai het veur ons nog genog nijloatjes over òflopen dag. n Dag vol nijegheden en biezundere mìnsen.
Over n dwaarsbungel, dij nait oet bère wil en dij zai mit zaachte haand toch oet t komfortoabel nuske kregen het. Of menaaier, woarop zai lu, dij de weg n beetje kwiet binnen, toch weer op t goie spoor krigt.
’t Is net ofstoe hier al tieden waarkst,’ het òfdailensboazinne al vol verboazen meld.
Lu in t verzörgenshoes binnen vast blied mit heur.
Guster is ons klaaindochter dus veur zoveulste keer mit vlag en wimpel sloagd veur t exoamen toal. Toal is noamelk n universeel kommunikoatsiemiddel. Of je nou tegen n daaier in nood of n mìns in problemen proaten. Dat wat je verboal, mor zeker ook non-verboal oetstroalen, dat binnen de baauwstainen noar n pozitief rezeltoat.
En ik duurf stellen wel aan:
‘En dat gewoon deur joezulf te blieven.’
20240618

• • •

Voaderdag

Vandoag is de dag van voaderdag.
‘Wel het zokswat aiglieks bedocht,’ denk ik regelmoateg as daarde dinsdag in juni sikkom veur deur staait.
Feestdag veur miljoenen manlu, dij zok zulf tot voader promoveerd hebben. Wat n onzin. t Is niks meer of minder dan n commerciële hype, woar haalf Nederland zok tou verplicht voult om in gesoamelke optocht aan mit te doun. Houst t ook draaist, wendst of keerst, t is n onontkomboar fenomeen, dat soms al weken van teveuren aankondegd wordt.
En t slachtovver, want zo voul k mie voak, mout t aal berustend over zok hìnkommen loaten.
Om joe n idee te geven, geef k joe n kört overzicht van gusterse dag. n Gewone zotterdag, zoals k wìnd bin. k Bin allendeg thoes. Arineke is noar heur zuster in Pekel, om soamen n bloumke op graf van heur pa te leggen. Ik vernuver mie mit n bouk en loop tussen de buien deur mit hond.
Klimoat in hoes veraandert, as Arineke ommiddag weer thoes is. Dat zai t zok noa n drokke mörgen snommedoags ook nog zo drok moaken gaait, komt aal oet aigen koker.
‘Het pa ook nog wìnsen,’ begriep k oet gesprek dat zai n zetje loater mit zeun voert.
Al heb k n hekel aan mitproaters op achtergrond, ik kin t nait noaloaten om vanoet grond van mien haart, hopelk onheurboar veur zeun te grommeln:
‘k Huif niks.’
Arineke zegt t netter:
‘Pa het gain wìnsen.’
k Zai heur in t verdere verloop van gesprek n poar keer mit kop schudden en kin hoast wel roaden woar t over gaait:
‘Nee, wie geven mekoar niks mit voader- en mouderdag.’
Intonoatsie zegt alles en k voul mie even schuldeg over t besloet, dat langsoamaan en zunder veul omhoal binnenslopen is.
‘Waist wanneer zai kommen?’
’t Wordt weschienlek middag.’
‘Mor den speult Nederland,’ zeg k rapper dan zai van mie wìnd is.
‘Wie zain wel hou bale rolt,’ antwoordt zai dreugkomisch.
Zai beraaidt zok zoals t bie heur paast op heur aigen menaaier veur op t grote mannen feest. Mocht t zo wezen, dat haile ploug smörgens komt, den staait gastvraauw nait mit lege handen. Mor veurdat t zover is….
‘Ik moak n frambozencake en n sinaasappel/appeltoart.’
‘Houveul lu verwachtst wel.’
Ik krieg doarop gain antwoord en as vanzulf komt t vrougkinderliek trauma noar boven van n weke laank boontjes eten, omdat weckflèzen opengoan binnen. k Wait hoast wel wizze, dat ik kommende weke vreselk stief doorkaauwen mout om mie deur t gebak hìn te eten.
Bakperses in onze nije keuken vaalt soamen mit veurberaaidens veur n keuninksmoal in t veurhoes. Klaaindochter Ilse en vrund Sem hebben besloten de femilie te traktaaiern op n feestmoal. Veul Frans en Grieks, heb k begrepen. Allendeg al van de noamen, quiche Lorraine, portabello met pesto, bruschetta met feta lopt mie t wotter al in de mond. Mor joa, t is dit keer nait veur mien mondje bestemd.
As onze baaide toarten in dubbeloven stoan goar te stoven, klopt der aine op deur. t Is Sem. Hai komt vrundelk vroagen of zien quiche in onze oven mag.
‘Moust even wachten.’
Vanòf dat mement is ons hoes n deurgangshoes, n hoeske van Hol-aan. Den verschient, t is weer Sem, om n bloadje peterselie, den komt Ilse om te informeren of onze oven wel op hoog staait en zulvens Margreet komt langs. Zai brengt bodschop, dat t bie heur in keuken n zootje is en illustreert dat mit n foto. Zol t heur nait opvalen, dat t bie ons nait aans is? Zai komt traauwens mooi op tied, om Arineke van n twijde plaaister te veurzain.
‘k Heb mie bie t appeltjesnieden in vinger sneden.’
‘Haar pa dat nait beter doun kind,’ heur ik t kind op ain van de stille mementen tiedens voetbalwedstried zeggen.
‘Joa, dij duurft wat òfzain.’
Noa n uurtje voetbalrust zet ik om 6 uur televizie weer aan. Arineke en ik hebben net t succesvolle rezeltoat van twij toarten aan de bar van t aailaand vierd mit port en n glas wien. Ik schoef automoatisch aan veur Spanje-Kroatië. Zai lopt mit drij roodversierde vingers noar heur aanrecht en begunt te kokkerelen veur ons oavendeten. Nee, gain Turks of Frans of Grieks, mor gewoon Hollandse pot, graauwaarten mit spekdobbeltjes. Hollandser kost as dit bestaait der nait.
‘Dit is toch n stok lekkerder dan aal dat liflafkederij van hiernoast,’ complimenteer ik mien gewonde kok.
As ik stìnezat van toavel loop, zai ik dat zai laampe oet het. t Vaalt ook nait mit te leven in zo’n commune as woar wie nou wonen.
En …. den mout voaderdagveziede nog begunnen.
20240616

• • •

Toukomst

‘Hebben wie n schema?’
‘Tuurlieks. Wie lopen deur tot wie stoppen en meschain vinden wie onderwegens wel n toukomst.’
‘Dat liekt mie n goud plan.’
Vrije vertoalen van dizze körte alinea oet t bouk ‘Het zoutpad’ het mie stief aan t denken zet. n Stel, hai is aarg zaik en op weg noar t ìnde, rakt deur omstandighaiden hoes en heerd kwiet. Bie de pakken dele zitten, ligt nait in heur oard.
Wat wanhoop dut!
Soamen besloeten zai op raaize te goan en oetdoagen aan te goan om t doezend kilometer laange ‘South West Coast pad’ op te goan.

• • •

Unzipped

‘Gooi alles mor in deus.’
Veul post kriegen wie nait meer, mor wat der nog wel in braivenbuzze terechte komt, verdwient noa n körte inspectie , zeg mor t openscheuren van kevort, in middelste loa van t antieke kastje. In mien administroatsiebakke.
‘Mienent?’
Joa, k voul mie n beetje de postbeheerder. Gooist alles op ain bulte, den waist woar t ligt en nog belangrieker, rakst ook niks kwiet. Zo kin t dat n blaauwe envelop, t poars van daarmonderzuik en n swaart omraand, wit kevort en n verdwoalde, dus overbodege rekloamefolder t triplexen Ikea-bakje sieren. Regelmoateg goa k der vingervlug mit n snelle blik deurhìn. t Maiste, zo nait alles bliekt voak kritiek van tied nait deurstoan te hebben en kin noa n moand of twije gewoon in pepiercontainer flikkerd worden. Ondanks dij waitenschop blift t credo: alles bewoaren.
Oflopen weke haar k even tied om post te sorteren, dou’k op bodem van t bakje n smetteloos wit A5-envelopje vond. Bie t aanpakken voulde ik al natteghaid, t was noamelk gain leeg kevort.
t ‘Voor opa’ en t floitspeulend plakengeltje op adreskaant veurspèlden nait veul gouds en mit trillende vingers heb k onbeplakt envelopke oetpakt.
‘Unzipped,’ las k en laange rode tonge van òfkeuren sprak dudelke toal:
‘Opa, doe bist vergeten ons kedootje oet te pakken.’
‘Wat hest wel, jong,’ heurde ik n schrokken vraauw vlakbie zeggen, ‘wat hest inains ja n rode kleur.’
En noa n körte pauze:
‘Bist zaik?’
Wel n beetje, mos k tougeven, n beetje zaik van ellìnde. Wat ik in mien bewoarzucht zo goud opbörgen haar, was in vergeethoukje beland. Stom netuurlek, t zo goud bedoulde kedo mit entreekoarten veur twij personen veur ‘Rolling Stones’ expositie in Grunneger Museum was k radikoal vergeten.
‘En nou is t vot en te loat,’ mos ik konkludaaiern.
Mentoale schoa, dij k aandern aandoan heb, deur gain weerde te hechten aan heur goudbedould kedo, kin k allendeg mor op miezulf verhoalen. Dat huift gainaine mie te vertellen.
Tell me.’
Ook as k nait in hitliesten pluzen zol, haar k waiten dat dit ain van Rolling Stones heur eerste nummers was. Olde herinnerns speulen hierbie n grote rol. Op onze eerste bandrecorder, n Grundig, speulden, opnomen van Arbeidsvitaminen, Rolling Stones dit nummer en vlak doarnoa kwamen de Beatles mit ‘Can’t buy me love’. Dat zulvens volgorde mie biebleven is, blift n roadsel.
Ik was – cliché – overtuugd Beatlesfan en ook noa ‘Satisfaction’ haar k nog best muite noar Stoneskaante tou te rollen. Ook al is dat aiglieks aaltied zo bleven, mout ik veur ain nummer n oetzundern moaken:
‘Street fighting man.’
Nummer het noamelk n geweldege intro. In n speulse buie heb k begunsolo op mien tape-deck wel ais tien moal achtermekoar aan zet. Prachteg veurspel.
‘Astoe der wat beter om docht haarst, wat haarst n mooi verhoal over dij tentoonstellen schrieven kind,’ het mien laive vraauw der n dag of wat leden nog ais fientjes inwreven. Tou mor weer.
‘Museum van Rolling Stones zit as in stain haauwen in mien kop, mien wicht,’ heb k mie nog perbaaierd te verdedegen en dou’k t zee, docht ik:
’t Is ook nog woar.’
Om n veurbeeld te nuimen. n Zetje leden mozzen wie lutje Bram van t pretpaark bie Drouwenerzaand ophoalen. Tiedens t wachten op lutje jong bin k even op raand van daipe koele goan zitten. Zunder dat ik doar aarg in haar, gingen mien gedachten terogge noar de tied, dou t pretpaark nog gewoon n speultoene was. Vanòf camping Alinghoek ging k regelmoateg noar ‘Buntjer’. t Was ja vlakbie. Petat kochdest bie t old vraauwchie. Annie? Heur noam is mie ontschoten. As k wat buutskecìnten haar, ging k noar speulhal om te flippern en soms gooidest n muntstuk in juke-box.
Klaboem.
Doar haar k hom te pakken. Zeggen lu nait aaltied, dat meziek olde herinnerns terogge hoalen kin.
De juke-box bie Buntjer en ik mout hier tougeven dat inlaaiden over olde rockers nait hailemoal woarhaidsgetraauw is.
Houzo, heur k joe denken. Boeten ‘Sloop John B’ komt t olde Stonesnummer ‘Have you seen your mother, baby…’ as vanzulf vanoet dij olde schievenwizzeloar bovendrieven.
Mor t steurt, dat ik t kedo nait ‘unzipped’heb.
20240610

• • •