Poppenkaaste

Omdat kinder òflopen weke heur doaglieks schoolritme bie lutjen aan weer oppakken mochten, is touglieks ook de stilte bie ons thoes verdreven. Haalve schoolweken, aiglieks binnen t mor twij doagen, moaken dat wie haile doagen in taauw binnen. Vanòf dinsdag is gedwongen kinderstilte van leste moanden in ain klap roeg versteurd. Even hebben wie nog twieveld of t wel kon, evenpies binnen wie bie onszulf te roade goan, of t wel verstandeg was. t Grote probleem?
Hou wie de anderhaalve meter noar ons klaainkinder bewoaren mouten. Mouten wie mondkapjes droagen? Looplienen deur t hoes aanleggen? Nee, wie hebben besloten, aan zo’n Jan Klaassenspul doun wie nait mit.
Dunderdag waren Anna en Sietse aan onze zörge touvertraauwd. Omdat t hoeswaark n floitje van n cìnt was en televizie bliekboar waineg te baiden haar, besloten we ons aigen, olde JanKlaassenspul, laankleden deur n handege knuterboas in mekoar zet, van zolder te hoalen.
Nait dat e in aal dij rustege joaren op zolder wat te lieden had haar, mor n opfrisbeurtje bleek gain overbodege luxe. Zo kwam t, dat op dunderdagmörgen Sietse en Anna, verklaaid in n schoet van oma, aan t vaarven goan binnen.
Zol der in aander hoesholdentjes nog wel n poppenkaaste touholden, vruig k mie, onderwiel kinder boetenkaante mit de maist vroleke kleurtjes aan t opklandern waren, òf. Of zol de vrije expressie, de macht van t gesproken woord, dij zo’n poppenkaaste bie de kinder lösmoaken kin volledeg deur invloud van de televizie doodblöd wezen.
Vrijdoags ston der bie mie in de klazze regelmoateg n poppenkaaste. t Gesloten podium mit t klaaine venstertje, dat loerende ogen op òfstand huil, muik soms van de maist verlegen kinder revelsnoeten en meer lös dan dast van sommege kinder verwachdest.
Haar Freud geliek?
De poppenkaaste is n vörm van speltherapie, dij kinder, ook al is t mor veur even, de gelegenhaid geven kin, zok in n aander wereld te begeven én even n aander rol te speulen. Of t onderliggende frustroatsies binnen, dij soms oetspeuld worden in t donkere kastje, verbörgen veur Jan en alleman.
t Is veur mie aaltied n vroag bleven. Kist wel goan psychologiseren, mor n dudelk, aindudeg antwoord heb k doar nooit oet òflaaiden wild.
Boeten t feit, dat kinder zok in de poppenkaaste makkelker oetspreken duurven dan veur t loerend oog van klasgenoten en Neerlands volk, von k overainkomsten in spelonderwaarp opvalend. t Kin netuurlek kommen deur t aanbod van poppen, mor hoast zunder oetzundern kozen kinder de roezie, t mìnselk conflict as onderwaarp. De kwoie Bromsnor dij de laauwloenege, sullege Jan op de körrel nemt. Jan Klaassen, de manspersoon, dij zo voak de klos is bie elke konfrontoatsie in dizze wraide wereld. As n oetgelezen slachtovver, dij t toch al zo stoer het bie zien overheersende, voak ragende en mattenkloppende Ketriene. Jan Klaassen, t prototype van de onderliggende pertij? As symbool van t kwoad? Ain ding is mie wel dudelk worden, t kwoad mos tiedens de veurstellens mit worrel en stam …. ontworreld worden.
Is dij agressie, dij drift n oerinstinct?
Elkenain mag doar zien aigen antwoord op bedenken.
As t om die toukikst, zugst allendeg mor veurbeeldege lu. Of nait? Coronatieden binnen n goie moatstaf. Mit hier en doar n klaaine aargernis over t nait in acht nemen van nije norm van òfstandbewoaren. k Denk, dat dij lu as kind net dou t decimoale stelsel op school oetlegd wuir, zaik thoes waren. Ze hebben t gewoon nait mitkregen. Boetendes, aargern mag wel, mor huift nait.
t Legt traauwens wel n mìnselke aigenschop bloot, dij in de poppenkaaste van doarnet al even ter sproake kwam. t Oeterliek gedrag en wat de mìnsen van n aander denken, komt nait aaltied en nog voaker hailemoal nait mit nander overain. Staarker nog, t ain – gedrag – staait voak lienrecht tegenover t aander – wat je van de aander vinden -.
Nee, k heb dit net nait in de gaauweghaid even bedocht. Wat ik net optikt heb, het al n laange geschiedenis. Zo schreef Sjakie Spier, beter bekìnd as Shakespeare, ais:
‘De wereld is n schaauwtoneel mit mìnsen as toneelspeulers.’
Ook onze aigen Joost van den Vondel haar t schaarp zain en verkondegde menigmoal t zulfde as zien schriefgenoot en bleef dichtbie zien opmaarken over n wereld, woar elk zien rol speult en zien dail krigt.
Onze veuls te vroug overleden ‘Denker des vaderlands’ René Gudde het t hoarfien oetstokt, woarom wie ons zo gedragen zoals wie ons gedroagen. Van boeten de vrundelkhaid zulve en van binnen de veroordailende rechter.
Woaromdatten?
Omdat dat zo in de evolutie gruid is? Mìnsen worden ja bestempeld as sosioale wezens. Dat liekt meschain n kompliment, mor ie roaden t al, t is het nait.
t Brengt mie bie de hamvroag: Woarom speulen mìnsen den n rol en beplazen nander achter mekoars rogge om.
Woarom?
t Sosioale gedrag is neudeg om te overleven. Omdat wie aaltied wat van n aander willen, mouten of wìnsen. Omdat we t nait allendeg kinnen.
Wat n tegenstriedeghaiden nait?
Doarom n veurstel. As je de mìns in aal zien echthaid willen leren kennen, dou den net as Anna en Sietse. Zet de televizie op standby of oet en zuik n poppenkaaste.

• • •

Nije dag

De kroakende fietse dij k guster noar fietsenwinkel trapte, staait veur mie symbool veur de nije dag.
k Heur joe al denken:
‘Nije dag? Guster was t toch n gewone dinsdag en …’
Klopt, mor k zel de zoaken even op n riegje zetten, aans snappen ie van begunzin vervast gain fozzel.
Veurege week was k bie mien vertraauwde fietsenmoaker veur n meleur aan accu. Batterij wol nait oploaden en oorzoak van dat probleem bleek mit n simpele reset nait oet de wereld. Overleg mit de Grote Fietsenmoaker muik dudelk, dat t gain onoplösboar probleem was en zotterdag kon k mien racemobiel op twij wielen gelokkeg weer onder kont schoeven. t Wegfietsen duurde wat langer, omdat fietsenmoaker mie verzekerde, dat hom in de gaauweghaid wel n bult aander mankementen opvalen waren. Goie road is aaltied welkom én vergees, mor n onderholdsbeurt leek hom gain overbodege luxe.
Da’s dus de reden, dat ik volgens òfsproak gustermörgen mit n dun zummerjaske, blaauwbekkend van onverwachte maaikolde richten Veendam karde. Veur de twijde moal.
Joa, wie kinnen t poadje noar Veendam en t verder in t achterlaand liggende Hoogezand de kommende tied wel waarm holden. Noa de verplichte Corona-vekansie van acht laange weken is t veur t GKV, grootolders kinderopvang- en vervoersbedrief doan mit loilakkerij en tot om middag op t nust liggen. Scholen binnen weer open en dat opent veur ons weer n hail aander, allewel vertraauwd aanvoulend perspectief. Mörgenstond het ja gold in de mond. Ook veur kukelhoane is t loie leventje òflopen. Hai mout smörgens net as wie al vroug oet de veren.
Sietses enthousiasme over herstart van school staait in schril contrast mit n onverkloarboare tegenzin van onze kaante. Woar wie de neudege muite ondervinden om motor vannijs weer op te starten, doar lopt hai over van energie. Veur lutje jong voult t alsof der n nij schooljoar begonnen is. Woar hai zok t maist op verheugt?
De school as leerinstituut? k Denk hoast van nait. t Zel hom meer te doun wezen om zien schoolvrundjes weer in ogen te kinnen kieken en lekker te kinnen raauzen en revotten. Hai het, in t körte uurtje, noadat hai deur zien mouder bie ons dropt is, twij pertijetjes mit opa damd en het soamen mit oma en Anna zulvens nog n prachteg aarmbandje aan n mooi koordje regen.
Veur wel?
Veur zien beste vrundin, Milou.
t Leek der hoast op of e verloren tied van òflopen moanden in ain dag weer inhoalen mos.
As k Sietse om persies tien veur negen op t Coronastille schoolplaain òfleverd heb en op òfstand nog even kwedel mit de meester, is de vogel al vlogen. k Haar zo geern even om houke van klaslekoal kieken wild, om te zain, of en hou òfstandsregels bie t vernijde weerzain in acht nomen worden.
Veur Anna is de dinsdag n schoolloze dag. Zai was moandag al aan de beurt west en het nou ain dag vrij. Bepaarkt vrij, want loze juf Mayel het kinder n pongel hoeswaark in schounen schoven, woarst van rilst en beefst. Omdat oma, in de tied dat opa mit Sietse op raaize was, as leesjuf heur staintje biedroagen het, is opa noa t gezellege kovviedrinkersketaaiertje aan beurt om t rekenwaark te begelaaiden. Twij laange bladzieden mit veul heufdrekensommen binnen heur dail en even mag opa weer in de hoed van schoolmeester kroepen. As noa n daipe zucht en twij heveg rode koontjes t rekenbouk sloten worden kin, vragt Anna:
‘Zollen we nou even noar de peerdjes goan?’
‘Maggen Famke en Wietske den mit?’ vroag k op mien beurt.
Wandeltochtje levert de neudege ontspanning op. Hondjes lopen zo voak dit hondenrondje op Nummer Aine, dij vinden heur aigen weg wel. Anna wil ze t laifst dicht bie zok holden en zugt den ook mit lede ogen Wietske, noa n ondudelk geluud oet daipswaal van Wildervanckkenoal tussen de raiten verdwienen. Even is t lutje wicht in paniek, mor ik wait dat t boerenfoxje gain Kromowidjojo is. Dij gaait echt nait verder dan onderkaant rokje t wotter in.
Even loater lopen zowel Famke as Wietske as koien te kaauwen op t malse gras op diek. Op de vroag, woarom hondjes dat doun, antwoord ik vlot:
‘Den hebben ze last van moage of daarms en gras schuurt de moag.’
‘Klopt,’ zegt dij lutje okster, ‘dat zegt mama ook aaltied.’
‘Ong?’
‘Joa,’ vult klaain wiesneuske aan, ‘doarom mouten hondenbezitters aaltied n grasveld bie hoes hebben.’
Dat je t waiten.
Onder t middageten staait revelsnoetje nait stil. Zai zugt, dat onze klontege holtdoeven drok in de weer binnen in appelboom en mit heur onhandeg geflotter van leste bloesem n eerliekse snijbuie moaken.
‘Zai binnen mit daarde legsel bezeg,’ zeg ik op schoolmeesterstoon en perbaaier heur oet te leggen, dat kraaien en oksters eerste baaide nuskes leegroofd hebben.
‘Mor je maggen nait eten oet de boom,’ zegt Anna mit n bedenkelk gezicht.
Twij grote mìnsen kieken heur niet begriepend aan en den zegt zai doodserieus:
‘Dat mochten Abraham en Eva ook nait.’
t Verhoal komt ons aargens wel bekìnd veur, mor wat Oabram doar nou persies te zuiken haar, is ons veur even n roadsel.
Joa, de nije dag het ons guster toch best wel op n bult aangenoame verrazzens traktaaierd.

• • •

Vrijhaid om te kaizen

Dees is guster 60 worden.
‘Zesteg?’ heur k joe al denken, ‘dat is tegenswoordeg ja n leeftied van niks.’
Te oordailen noar t grote dundouk, ombatterijd van n old bèreloaken, wordt t feest van Dees as nijbakken zesteger desondanks groots vierd.
‘Van haarten, Dees,’ sieren t soetege linnendouk mit twij rooddeurlopen, oet de haand schilderde haarten bie ons in stroat. Zesteg moal toetern? Nee, dat wordt nait aan passanten vroagd. Ook Famke en Wietske loaten t wappernde douk veur wat t is. Zai snuvveln groag wat in Dees’ toene noar bekìnde en nije geuren, mor dat doun ze ook as Dees nait verjoart.
‘Dees?’
Bie d’zuderburen is t n bekìnde jongensnoam. Oflaaid van t Letijnse Desiderius. Joa, persies, net as van onze aigen Erasmus, de man dij zien noam aan zoveul Rötterdamse baauwwaarken geven het. Nou kin ik onze Wiekster Dees persoonlek nait echt, mor k wait wel zoveul, dat zai n zai is en as vanzulf begun k zachies te zingen:
‘Daisy, Daisy, give me your answer, do,’ mor den in pabbes Grunneger vertoalen:
‘Daisy, Daisy, Daisy van t Alteveer.’
t Was ain van de eerste verskes dij k op accordeon leerde speulen en den zong mien voader dizze onbegriepelke tekst groag mit. Joa, t was vrouger n vroleke boudel bie ons thoes.
Of Dees Daisy hait? t Zel wel nait, net as dat zai weschienlek ook nait van t Alteveer komt.
Woarom Dees Dees nuimd wordt, heb k mie guster wel òfvroagd. Ollu hebben zesteg joar leden vervast nait op t geboortekoartje drokken loaten:
‘Bliede binnen we mit de komst van onze dochter Désirée,’ om op n volgende regel te schrieven:
‘Wie nuimen heur Dees.’
Désirée! De begeerde. Dut zo’n òfkörten aan dat verlangen gain òfbreuk?
In dizze tied komst wel voaker veur noamsverrazzens te stoan en vragst die òf, of lokettisten bie Burgerleke Stand nait hebben zitten te sloapen dou t kind aangeven is. k Zol joe oet de brand helpen. Uniseksnoamen hait zokswat en eerliekse webstee Noamenfluusteroar, dij nait-creatieve toukomstege ollu mit road bie wil stoan, komt al tot n onveurstelboare lieste van 308 uniseksveurnoamen.
‘Wie nuimen hóm Angelina!’
Dat heurt toch naargens op. n Levenslaange schaande mout hoast t gevolg wezen, net as ‘a boy named Sue.’ Tot mien grote geruststellen lees k in t zulfde stokje, dat alle noamen op héur veurnoamen-geslachts-spectrum veurkommen, van ultramannelk – let op: Bram! – tot hypervraauwelk Eva. Keus genog dus.
t Hoalt bie mie de volgende vroag noar boven:
‘Zollen mien veurolders ook zo’n muite had hebben mit noamen kaizen? t Bleef in dij tied ja nait bie ain of twij kinder. Om t noadje van dij kous te waiten te kommen heb k even n klaain raaiske in de tied moakt.
De vroag of zai zok ook zo bezeg holden hebben mit noamgeverij en of zai, hou den ook de keus had hebben, leek mie best wel interessant. Opvalende rezeltoaten het dij zuiktocht nait opleverd. Grootollen hebben mit heur varen, twij poaren, best wel waark moakt van kinder, mor aan noamenbedenkerij haren zai vervast n bruiertje dood. Of was t aans. Haren zai in de drokte van alledoagse zörgen meschain gain tied veur dat soort fibelekwinten? Veur t zulfde geld hebben zai in de geest van dij tied gain aander meugelkhaiden zain. t Binnen zo van dij overwegens, mit dank aan Dees, dij mie in de loop van guster deur de kop spoukten.
Bie grootollen heb k mouten vaststellen, dat t braider zuiken dan de noamen dij al in de femilie veurkwamen gain enkele kans van sloagen had het. Nije noamen waren bie veurboat kansloos. Pas dou bin k eernsachteg aan t waark goan. Dichter bie hoes.
k Heb alle vieftien oompies en taantes van pabbes- en moekeskaant onder n vergrootglas legd.
t Rezeltoat was verbluvvend. De keuzevrijhaid, dij grootollen al nait geven was, bleek n generoatsie loater nog gain spier veraanderd.
Veur heur gol nog aalied dezulfde golden regel, dij heur olden ook al toupaast haren.
Eerstelingen van oompies kregen steevast de noam van opa en in t verlengde, eerstgeborene van taantes kregen de noam van oma. Dat is dus de reden, dat der in de femilie Wiekens vaar Oabrams rondlopen hebben en vief wichter dij de noam van oma Wiepkedina overaarfd hebben. Van moekeskaant is t van t zulfde loaken n pak. Heur vaar bruiers hebben zunder oetzundern opa Albert benuimd en de noam van oma Aike is deur baaide dochters ook in d’aiweghaid opnomen. Veur zover ik t noagoan kin, worden, op ain oetzundern, alle datteg neeffies en nichies, of ze nou eerst-of twijdgeborene binnen, opzoadeld mit de noam van de opa of de oma.
Pas mien generoatsie het zok, in t verlengde van de vrije zesteger joaren aan dij stille dwang ontworsteln kind en het de vrijhaid nomen om van dij ongeschreven wet, van dij noamen-tradietsie òf te stappen.
Dij keus, om onveurwoardelk en in alle situoatsies te kinnen kaizen is n vrijhaid, dij wie koustern mouten.
5 mai 2020

• • •

Denkbeelden

t Nijs van guster muik mie weer es nait aarg bliede.
‘Wie binnen nog laank nait van dizze ellìnde verlöst,’ vloog mie der, n beetje moudeloos, ook zo mor oet. Nou kin k miezulf oardeg goud. k Wait, dat mien pessimistische kiek op de toukomst veur n groot dail oorzoak is van mien ellìnde-veurspellen in twijde zin. Mor wat t nijs guster brocht, was werkelk aargerniswekkend tot in de hoogste macht. Wat ik aans nait gaauw dou, noamelk mie verlaaiden loat deur politiek gekissebis, doar mout mie t volgende stokje toch van t haart.
Ie maggen der netuurlek aans over denken, mor k von beschuldegende opmaarkens van Amerikoanse president noar ontstoan – lees: aanstichter – van t Corona-virus presidentieel onweerdeg. Dat je veur t oog van haile wereldbevolken joen verhoal mit ongefundeerde, tot nog tou onbewezen beschuldegens duurven oet te spreken, doar trekt mie de griezel van over de graauwel. Dij man mout wel n roare kronkel in hazzens hebben.
‘Roeziezuiker, Aaltied-aigen-geliek-zuiker, Schuld-op-aandern-schoever.’
Zokse vaalse denkbeelden kinnen grote gevolgen hebben en wie waiten wat zokswat oplevern kin. Confronterende ideeën hebben voak n bult volgers. Geschiedenisbouken stoan der vol van.
Veur t sloapen mag k groag n aander Kronkel lezen. Carmiggelt. Körte verhoalen, voak grappeg, soms filosofisch, mor aaltied oet t echte leven. Dij van gusteroavend paasde persies bie t nijs van dezulfde dag. Wel duurft te beweren, dat touval nait bestaait, mag t zeggen. Op joe n idee te gven, n poar klaaine stokjes Carmiggelt, vrij vertoald noar t Grunnegs. Let wel, t is schreven in 1967.
“Waist, dat al aiwenlaank op dizze eerde wonende mìnsen nait veul aans doan hebben as mekoar de hazzens inhaauwen. Ze deden t nait as vanzulf. Nee, moord en doodslag begon maisttied bie de denkbeelden. En omreden dat der nooit n mement aanbroken is, dat n persoon van onomstreden gedrag en gezag op n floitje bloazen het en zee:
‘Jongens, nou hebben de woare denkbeelden wonnen, dus nou wordt der nait meer knokt,’ goan we doar gewoon mit deur. De veronderstellen, dat joe as lezer denken, dat t tegenswoordeg n stok slechter en vervelender is as doudestieds, is n vörm van zulfmeedlieden.”
Even veur de dudelkhaid, dit binnen Carmiggelts woorden, net as t volgende stokje.
“As t in geschiedenisbouken leest, den kist die best veurstellen dat de hemel opricht is. Lu haren aaltied zo’n rötleven, dat ze toch wat plezaaiergs neudeg haren om noar oet te kieken. De hemel dus.
Binnenkört bestaait de hemel 2000 joar. t Zol best es kinnen, dat elkenain, bie wieze van jubileum-surprise, aalmoal tougelieks in de hemel opnomen wordt.
Ik wait dat dit veur joe stoer te verteren is. Ie denken vervast, as k dammeet oet tied kom, den kom ik lekker in de hemel, mor mien buurman, dij vaalse Paiter van hiernoast, dij komt der nait in. Dij het ja zokse vieze ideeën. En geef mor eerlieks tou, joe zitten joe doar nou al n beetje om te verkneukeln. Leedvermoak is n mìnselke aigenschop.
Zol k joe nou es vertellen, wel ie over n zetje as eerste in de hemel tegenkommen? Paiter. Want aan t schaaiden van denkbeelden kinnen ze doarboven nait begunnen. As dat zo was, luipen der allendeg mor Staphorsters rond. Nee, ze loaten t haile zwikkie derin. Zunder ain oetzundern.”
Of Carmiggelt hier zien haart spreken loaten het, duurf k nait mit zekerhaid te zeggen. Dat hai t hemelleven mit n körreltje zolt nemt, sprekt oet t leste stokje, wat ik mit joe dailen wil.
“Wat goan we doun in de hemel? Stel ie holden van visken, den maggen ie dus alle doage aan t wotter zitten mit joen angelstokje. Nait ain dag, nait ain joar en ook gain honderd joar, mor veur de aiweghaid. Doar trekt joe de griezel toch van over de graauwel. Nee, leste tied bekropt mie t gevoul, dat wie al in de hemel binnen. Der is aine west, dij veur n hoast volmoakte noabootsen van de eerde zörgd het en …. joe op dizze menaaier verlöst het van de plicht om aiweg aan t viswotter te zitten.”
Tot zover Carmiggelt.
Hai wait de zoaken goud te verwoorden en k moak nait allendeg gebroek van zien schrieverstalent, mor ook van zien verbeelden van de werkelkhaid. Wie mouten t leven leven op dizze planeet en niks oetstellen veur loater, omdat t den én doar n beter stee wezen zol.
As joe en ik doarin overainstemmen, huiven we aiglieks nog mor ain òfsproak te moaken.
Loop nait mit oogkleppen op, broek joen aigen gezond verstand en loop pas achter aandermans denkbeelden aan, as ie zeker waiten dat ie aanderlu der gain schoa mit toubrengen kinnen. 
n Betere wereld begunt bie joezulf.

• • •

Nije wetten

k Vroag mie leste tied voak moal òf, of t nou werkelk zo ongemain kinderstil bie pad en weg is. In de kinderrieke buurt, woar wie al joaren wonen, heuren we gelokkeg nog wel regelmoateg kinderstemmen. Lopst even loater mit n ekskuushondje aan n stok taauw deur dijzulfde buurt, den zugst gain kind op stoep of stroat. Lege kinderstroaten, t komt mie zo onwerkelk veur.
Zollen aal kinder, dij nou al weken verplicht aan hoes bonden binnen, t ketakt mit vrundjes en vrundinnetjes nait missen. Hou zollen kinder zok voulen, sunt ze doagliekse omgang mit leeftiedgenoten van ain op aander dag lös loaten mozzen. t Holdt mie bezeg. n Körte belronde in de femilie – ketaktverbod geldt ja ook veur ons – moakt mie klouk. t Rezeltoat? Kinder missen aander kinder best wel, mor kinder hebben nog zoveul flexibiliteit in heur gedrag, zai pazen zok ongewoon snel aan.
En hou staait t mit de school? De school as verzoamelplek. As t stee, woar t sosioale kinderleven zok in normoale tieden vief doagen in de week òfspeult en woar, as biekommende factor, bie tieden ook nog kennisoverdracht ploats vindt? t Instituut school dus.
Zunder aal hoaken en ogen te benuimen, dij school draait, heb ik t idee, gewoon deur. k Mout der bie zeggen, mien kennis komt wel oet betraauwboare bron, ook al is de bron n klaain borrelnd wottertje.
Thoesonderwies is n haaileg mouten. Zunder thoesonderwies blieven kinder stoeken in heur ontwikkeln. En ook al zel t aans goan as op school, der is vervast gain leerkracht in hail onderwiezend Nederland te vinden, dij zok nait de kop suf prakkezaaiert hou hai of zai heur kinder in dizze stoere tieden zo goud meugelk bedainen kin. Doarover dammeet, aan t ìnde van dit stokje nog n levensecht verhoaltje.
t Brengt mie bie n stokje in kraant. n Belegen stokje, dat wel. t Is van 9 dezember 2019, vaar doagen noadat Sunterkloas zien stoommesientje aan de proat brocht het en weer òfraaisd is noar zudelker streken. Of hai de aangever west is van t artikeltje vaalt te betwieveln. Zien kedo’s worden over t algemain mit oardeg wat meer enthousiasme ontvongen. De minister van Onderwies is in dit geval de goie (aan)gever. t Blift veur mie, meer as vaar moand noatied, nog aaltied de vroag welke rol in t komisch duo dizze minister nou persies vervuld het: dij van aangever of dij van de echte grappenmoaker, as òfmoaker.
Hai het n probleem. Om hoge waarkdruk in t onderwies te vermindern en t leroarentekört op te lözzen hebben zien ambtenoaren op t ministerie van onderwies bedocht, om scholen in toukomst meugelkhaid te baiden om 30 persìnt van t lesaanbod zulf te bepoalen. Datteg persìnt!!?
‘As t mor paast bie de visie van de school?’ ston der in lutje lettertjes aargens onderaan in de bieloage.
Ammehoela. De visie van de school?
Is dat meschain t loezenmoekesregiment, n soort van viefde colonne, dij zok mit stille trom noar binnen waarkt het, subtiel leroarenkoamer van de school bezet het en ongemaarkt inhold van de lezzen bepoalen mag. Of hebben meesters en juvven zulf zoveul in de melk te brokken, dat t lezzenpakket aan heur kunde of onkundes aanpaast worden mout. Den magst mor hopen dast nait teveul verschoevens in t leroarenapperoat krigst, want den kist elk joar weer vannijs begunnen. t Is n toezeboudel in t onderwies. Onbegriepelk, datter zo waineg jongelu kaizen veur t edele vak van lesgevende. t Het in elk geval de minister aan t denken zet, hou hai belaaidsregels aanpazen kin om toch volk te waarven, dij zok nog wel oetsloven willen om leergierege kindertjes bie te spiekern.
Meschain baiden Corona tieden n ministeriële oplözzen. Veur t leroarentekört én de waarkdrok. Mit de kennis, dij leerkrachten dizze doagen opdoun. Oet de digitoale meugelkhaiden om zowel groepen as kinder apaart te helpen, zollen verantwoordelke onderwiesmìnsen toch aiglieks lering trekken mouten.
Hou?
De minister kin zien geld mor op n ain menaaier besteden en dat huift nait via omwegen. Nij belaaid ontwikkeln zörgt vervast veur n bult onrust in t toch al zo onrustege onderwies. Meschain mout e es noadenken, durf tonen en zien geld rechtstreeks op onderwieslonen zetten. De 70-30 strategie kin e volgens mie best handhoaven.
Hou?
Dou datteg persìnt meer in t loonpuutje. Den huifst gain ellenlaange omwegen te bewandeln en lopen de scholen vervast weer vol mit gemotiveerde en goud gekwalificeerde leerkrachten.
O joa, k zol t beloofde verhoaltje hoast nog vergeten. Klaaindochters vertellen, dat n Corona ‘schooldag’ veul veurdailen het. t Begunt smörgens al. Huifst nait meer veur dag en daauw op te stoan, kist rusteg stoetje eten en begunnen ast der zulf aan touhest. Leren mit meziek op d’oortjes is in klazze nait meugelk, mor gaait n stok sneller. t Gemis van de sosioale omgeven voult as vervelend, mor hier het t noadail ook weer n veurdail; wordst nait om elk wizzewasje deur medeleerling of juf steurd. In tied scheelt dat wel viefteg persìnt.
Wel wait het Arie der wat aan. Veur t onderwies is t te hopen dat hai zien 70-30 veurstel aan Twijde Koamer nog nait volledeg dichttimmerd het.

• • •