n Bewogen dag

Guster was t n bewogen dag. Veur dag en daauw was k van bère en luip k al mit honden in toene. t Verboast mie zulf nog regelmoateg, dat t schoolraaiskessyndroom, dat mie as kind al pluig aiglieks nooit echt vot west is. Guster was t den gain schoolraaize of stoer eksoamen wat mie n sloapeloze nacht bezörgd het, de komst van schoade-opnemers van TCMG het op mie dus n zulfde oetwaarken.
Om haalf acht heb ik t Dagblad al van veuren noar achtern en aansom deurbloaderd. De stokken in kraante kinnen mie nait echt interesseren. k Voul mie mui. Mien liggoamelke, den wel geestelke lamlendeghaid wiet ik aan de deurwoakte nacht, mor t kin ook Corona-muihaid wezen. Op achtergrond tjoedelt Radio Noord op gruine maidenkaaste as n zeurende vraauw mit oninteressante verhoalen, as k om even noa haalf acht recht overìnne schaait. Mien dörp is in t nijs. Mit t leste nijs van de dag. k Heur de bekìnde stem van Edwin, dij mit n mie onbekìnd persoon n gesprek voert over perslochtopslag in onze zoltkoepels.
‘Wat kriegen we nou weer op ons bord,’ roup k tegen gainaine in t biezunder, mor wel zo haard, dat honden baange onder toavel schaaiten. Onze zoltcavernes binnen bliekboar overal geschikt veur. Gasopslag is al weer n gepasseerd station. Onbekìnd moakt onbemind. Zo ook onbekìnde man, dij vanòf bovenkaant maidenkaaste de nijste ontwikkelns over ‘overtollege gruine energie-opslag’ in onze bodem mien keuken inspijt.
‘Hebben we leste joaren den nog nait genog veur de koezen had,’ zeg ik, dit moal wat zachter, mor mit even veul grammieteghaid tegen baaide manlu.
‘Volgende moand begunnen ze mit baauw van 200meter-meulens,’ kin k nait noaloaten te zeggen. Zai reageren nait.
Volgens òfsproak om haalf tiene, op de seconde persies, staait mien veziede veur deure. n Open deure, want braif haar mie bevolen, t hoes mos goud ventileerd wezen. Ik zit der al laank kloar veur. Arineke het zok mit baaide honden in blokhut teroggetrokken. Wie waren de dag derveur al snel tot konkluzie kommen, dat ons Wietske dizze dag nait de maist ideoale ontvangstdoame wezen zol.
Op anderhaalf meter zitten drij manlu, mit n eerste kop kovvie, wat onwenneg in koamer. Ferdi, mien persoonleke zoakwoarnemer, zeg mor ketaktpersoon, legt waarkwieze nog es goud oet. Schoa-opnemer Peter heurt t verhoal zo te zain nait veur t eerst. Oet zien holden lees ik, dat hai laiver votdoadelk dan over n ketaaier aan de slag wil. Zit hai op kniepnoagels? Het e nog meer òfsproaken? k Wait nait of t helpt, mor ik perbaaier hom bie veurboat al n beetje gerust te stellen.
’t Onderzuik zel wel nait zo laank duren,’ zeg ik op verontschuldegende toon.
Zoveul scheuren zitten der ja nait in ons hoes. t Het ook laank duurd, veurdat ik de moud haar om n melding te doun. Pas dou knitters in badkoamertegels vlogen, mor nog meer, dou onze carport lös van gerazie kwam te stoan en gevoarlek noar rechts begon over t hellen, heb k aanmeldensformulier toch mor opstuurd.
‘Zollen we den eerst mor es even noar dij gevoarleke situoatsie kieken,’ greep Peter gelegenhaid aan om eindelks in t ìnde te kinnen kommen.
Noa n degelke inspectie van vief tellen, kwam Peter mit de verbluvvende opmaarken, dat onze schaive carport nait te wieten was aan bevenschoade.
‘Ong?’ zee k verboasd.
As ervoarensdeskundege haar hai al snel konkludaaierd, dat t gewoon t gevolg was van n slechte constructie en schaifgrui tou te schrieven was aan n doodnormoale grondverzakken. Joa, doar stoan je den mit joen goie gedrag.
Dat Peter nog uren bezeg west is om alle klaaine en grotere scheurtjes, binnen en boeten, op petret te kriegen, geft aan, dat mien melding nait veur niks west is. Of de opnoame ook veur niks west is, wait ik pas over n week of acht. Nait dat ik mit dollartaikens in ogen rondloop, t veuroetzicht op eventuele vergouden is guster al vast op n woakvlammechie zet.
’t Binnen maist aal olde scheuren,’ wos secure Peter mie te vertellen.
t Moakt ook nait oet. Wie wonen, ondanks de veule scheurtjes, nait in n onvaileg hoes. Wie huiven nait veur ons leven te vrezen. Den binnen der in onze pervinsie wel lu, dij t oardeg slechter trovven hebben en al joaren op hulp wachten. Joa, de 101 ik-wachters, bedoul ik. Zai hebben waineg toukomstperspectieven en kinnen t geld oardeg wat beter broeken.
Vandoag kwam de kraant mit t nijs over perslochtopslag in zoltkoepels op Ommelanderwieke en k lees, dat de ridders, dij zok joarenlaank zo tegen windmeulens verzet hebben, lansen al weer aanschaarpt hebben.
t Binnen en blieven bewogen tieden.

• • •

Laag

Achter onze hoge holten schutten hoesde tot n poar moand leden n wichterstem. Type gillende keukenmaaid. Hoesde? Joa, hou jammer ik t ook vind, t lutje wichie mit heur onmiskenboare, schèle stem, dij k oet doezenden herkennen zol, is vertrokken. Verhoesd.
’t Zel de kommende zummer wel stil worden in de buurte,’ heb k Arineke al veurspèld.
Mor wat schetst mien verboazen, de verloren stem het sunt n weke of wat n ploatsvervanger kregen. n Opvolger, n opvolgster mout ik aiglieks zeggen, want ook dit moal is t n wichie. Nee, dit moal gain stem, mor n laag. n Kinderlaag. Gain buldernde, vette laag, mor n langsoam opbaauwende laag. n Laag mit n petroon. Vief moal hìn en in ain laange, gierende laagtoon baauwt zai heur laag òf. Wat n oetbundeghaid, heb k leste tied wel es docht, mor wat mie nog t maist verwondert, is de constanthaid van heur vrolekhaid. Het zai n aangever, dij heur aingoal aan t lagen moakt of laagt zai gewoon om alles wat heur passeert. Mien nijsgiereghaid noar t onbekìnd persoontje is, net as mit de stem, groot en hou groag ik ook over schutten hìn zol willen gloepen om dat vroleke stel doar te aanschaauwen, k begun der nait aan. Lu aanderkaant kinnen wel mainen, dat ……
De verboazen over t oetbundeg lagende kind in de stroat achter ons het vervast ook te moaken mit wat ik mie herinner van ons aigen kinder. Revelsnoeten, dat wel en allebaaide nait op heur mondje valen, mor dat wie doaglieks groot lol haren, of ons op knijen sluigen van t lagen, nee, dat kin k nait zeggen. Wat wilst ook mit n moeke, dij gain moppen ontholden kin en n pabbe, dij haalverwege t vertellen van n mop de weg kwiet rakt en voak stroekelt over òfloop. De vroag, dij bie mie de leste joaren regelmoateg plagt en òf en tou boven komt drieven is aigleks n dubbelvroage:
‘Hou goud kist dien aigen kind,’ mor nog oetgesprokener:
‘Wat hest dien kind tekört doan?’
Welk kind? Abel. Hai raaist noamelk al joaren stad en laand òf noar optredens van conferenciers. Nee, ik kin ze nait aal bie noam, mor ain ding is zeker, hai is al tieden op zuik noar de laag. De riege aan Nederlandse, mor ook boetenlandse grappenmoakers is oetgruid tot n respectoabele lieste. Wat n kind thoes in de opvouden nait mitkregen het, kin op loatere leeftied bliekboar toch nog weer rechttrokken worden. Ik klap nou even oet de school, omreden t zo goud paast in dit stokje.
Tiedens de veurstellen van Harrie Jekkers & Klaain Orkest- juust, de zanger van O, o Den Haag – het Abel zok es even goud heuren loaten. Zien haarde, opvalende laag is Harrie Jekkers nait ontgoan. Kon hom nait ontgoan. t Was zulvens zo, dat de grappenmoaker op toneel òf en tou even stoppen mos, omdat ons Abel nog nait oetlaagd was. Joa, dat kriegen je as je zo komisch oet de houke kommen. De man, dij van de ‘Lagende Piccolo’ ain van Neerlands schierste cabaretmonumenten moakt het, kon Abels lachsalvo’s wel waarderen en het hom aan t ìnde van de show zulvens nog n cd overhandegd.
Bie de veurstellen van Katinka Polderman het t der nog om bandjet of t ook zo goud òflopen zol. Abel blift Abel en noa n goud verhoal of n schiere witz komt hai steevast mit n buldernde laag teveurschien. Katinka haar al verschaaiden moal in zien richten keken en of Jantina hom nou moande wat rusteger aan te doun, t huilp nait echt. Dat Abel mit droogkloot Polderman – letterliek van heur aigen website hoald – op de foto mog, geft aan dat zai zien lagende inbreng toch wel waarderen kon.
Humor is n sosioal smeermiddel, heb k lestent lezen. Der binnen zulvens waitenschappelke onderzuikers dij zok bezegholden mit t hou en woarom van de humor. Volgens Madelijn Strick waren onze verre veurolders ook al van dij lachebekjes, mor hou de laag zok op n bepoald mement in de evolutie openboard het, is netuurlek nait aan mie om dat oet te vlooien. k Huif mor om mie tou te kieken om te constateren, dat dijzulfde evolutie nait bie elkenain indoald is. Gain mìns is ja geliek.
Lagen op t waark bliekt traauwens de groepssfeer pozitief te beïnvlouden. Da’s vrumd, docht ik, dou’k dat las. Mannenhumor is maisttied ook echt manlek. Rechtoet en rechtaan. Klabats. Mannen binnen testosteronbommen en mouten heur mannelkhaid bewiezen deur haarde grappen. Zo holden zai van òfzeiken. Omdat de evolutie dat zo bepoald het? Vraauwlu binnen over t algemain, de filaine tantes loat ik hier even boeten beschaauwen, zachter van oard. Strick, zulf ook ja n vraauw vindt: Heur grappen en grollen binnen meer dainend, zai zuiken noar oplözzens en binnen ook nait vies van n beetje zulfspot.
t Antwoord op de vroag of manlu en vraauwlu dezulfde humor waarderen kinnen, heb k nog nait ontdekken kind in Stricks onderzuiksrezeltoaten. Zo heb ik mie aaltied al verboasd, woarom Abel en ik ons aingoal weer bescheurden bie t kieken noar n Dikke-en-Dunne-film en de wichter doar gain gezichtsspier bie huifden te vertrekken. Snapten zai dij humor nait? Ainegste verkloaren zol kinnen wezen, dat vraauwlu te eerns binnen en manlu gemakkelker op dom-komische beelden reageren.
t Lutje lachwonder aanderkaant schutten voult dat onderschaaid vervast nog nait. Dij laagt, mit onze volledege goudkeuren, nog om de haile wereld om zok tou.

• • •

1989

Touval wol, dat ik körtleden n USB-stick mit videobeelden oet 1989 in handen kreeg. Beelden loaten n jongkirrel zain, dij ik, allewel hai mie nait onbekìnd veurkwam, al joaren nait meer zain haar. Joa, zo kinnen je joezulf dus onverwachts weer es tegenkommen. t Filmke is moakt tiedens n open dag op de Wieke.
Ik bin in dij joaren de raaizende verslaggever bie lokoale zender Radio Parkstad en omdat t vlak noast deure is, wor ik op n zotterdagmiddag veur n reportage op pad stuurd. Mit de reportofoon. Even inbellen noar de studio, doudestieds aan Schippersstroat en as regisseur vindt, dat t tied is, rechtstreeks in de oetzenden. Joarenlaank heb k op dij menaaier mit de microfoon bie pad en weg lopen en mìnsen interviewd. Dat juust dat aine videootje zoveul herinnerns noar boven hoalen zol, haar k 31 joar leden netuurlek nooit bedenken kind.
1989. Was dat den n biezunder joar? Dij vroage heb ik miezulf noa de eerste vertonen, achter mien aigen vertraauwde pc, ook steld. Wat dee ik doudestieds en hou leefden wie as gezin in dij tied ons leven. k Mout bekennen, t leverde n bult kopschraberij op en de antwoorden, dij k bedenken kon waren voag en de beelden zo onschaarp, dat gelaaidelk aan mien nijsgiereghaid mien onverschilleghaid begon te verdrieven. k Wol der gewoon meer van waiten. Mit hulp van vraauw en kinder en stoapels olde fotobouken mos t toch nait zo stoer wezen, om dat spesioale joar der oet te lichten. t Is n apaarte zuiktocht worden, n zuiktocht noar ambities, de doagliekse zörgen van n jong gezin, mor ook n vernijde kennismoaken mit n bult vergeten gebeurtenizzen. Aal mit aal n schiere ontdekkingstocht, n raaiske in de tied, dij k vandoage mit joe dail.
1989. t Nijs van dat joar wordt bepoald deur de Vaal van de Muur. Op 9 november. t Het bie mie doudestieds wat ambivalente gevoulens tewege brocht. De mure, hèt symbool van de kolde oorlog én t vijanddenken. De mure, t iezern gedien, dat Europa in twij dailen verdailde. Oost en west. Oost, west, thoes best, zegt t spreekwoord. Ik wait t oet aigen ervoaren, want in 1974 wuir ik noar t oosten zonden om de onzichtboare vijand mit mien tank tegen te holden. In 1989 mout ik, dou ik op televizie zag, dat lu de mure letterliek aan t òfbreken waren, op n bepoald mement oetroupen hebben:
‘Doar heb ik dus vergees n joar veur in dainst zeten.’
Zo gaait t dus soms in t leven. t Leven is voak net n poppenkaaste mit marionetten, n Jan Klaassen- en Ketrienespul. n Poppentheoater woar de mìnsen de marionetten binnen en woar de onzichtboare haand joe dingen doun let, woar je zulf waineg of niks over te zeggen hebben.
Gelokkeg is dat nait aaltied zo. In elk geval veur mien gevoul. Wie schoeven doarom t grote wereldtoneel even aan zied en richten ons op ons aigen wereldje. Op t jonge gezin, dat in ’89 al sikkom n decennium op de Wieke woont.
d’Kinder zitten op legere schoul, basisschool ‘Ommewending’, n Jenaplanschool wel te verstoan. Arineke het noa wat lös invalwaark dat joar net n tiedelke aanstellen kregen aan dijzulfde school. Ik moak laange doagen op de ‘Rosmolen’, woarbie weken van viefteg uur gain oetzundern binnen. Noast t drokke schoolmeestersbestoan dou ik ook nog radiowaark. Moak bevubbeld mit techneut Jan Bustin n kinderprogramma, dat elke moand op vrijdag oetzonden wordt. En woar Arineke t drok het mit vrijwilligerswaark veur t dörpshoes ‘De Molenwiek’, droag ik n klaain staintje bie aan t wiek- en buurtwaark op t dörp.
In 1988 heb ik op de zotterdagmiddag tiedens de nijsoetzenden lu van ‘Europa Kinderhulp’ in studio nuigd. Zai binnen spreekbuis van n organisoatsie, dij minder goud bedailde kinder oet aander landen n vekansie in Nederland aanbaaiden. Van t ain komt t aander en Arineke en ik besloeten om in de zummervekansie van ’89 aan dat goie doul mit te waarken. Woar twij kinder binnen, kin ook nog wel n daarde bie. En t zol n mooie ervoaren veur ons baaide kinder wezen om n boetenlands kind thoes op te vangen. Wie hebben t waiten. Catherina, körtweg Nini, was nait veur de poes. Ston heur mannetje zogezegd en luit zok t keze nait van t brood eten. Zai kon alles en wos persies hou t aal mos. Fietsen? Zai dee thoes doaglieks nait aans. Ik zai heur nog op fietse van ons Margreet deur de toene hìnsjezen. Hou voak ze tegen de vlakte goan is, wait ik nait meer. Haile voak in elk geval. Het fietsen het ze dus bie ons achter t hoes leerd. Toerloos t zulfde rondje deur de toene, om d’appelboom, over t grasveld en weer terogge. Ze staait joechaaiend nog wel op n olde video. Dat we gain fietstocht mit heur ondernomen hebben, was oet vaileghaidsoverwegens dus best verkloarboar. Zwemmen? Joa, zai haar alle diploma’s, mor t oetstapje noar t Heeresmeer zel mie aaltied bieblieven. Dou Arineke en ik ons nog aan t installeren waren, sprong Nini doldriest t wotter in … en kwam nait weer boven. In elk geval nait oet zokzulf.
Dat noa de terogkeer van onze Engelse gaste oet Nottingham ook de fietsvekansie noar t fraaie Twenthe in t wotter valen zol, kwam onverwachts. Reden was, dat mien pabbe noar t zaikenhoes mos veur n swoare operoatsie. En om den twij weke mit fietse onderwegens te wezen, leek ons nait zo’n goud plan. n Körte boerderij-vekansie noar t zulfde Twenthe was gelokkeg nog wel te regeln. Joa, as je jong binnen, binnen je hail flexibel. Allewel, hou laank t duurd het, veurdat wie t roken opgeven duzzen, kin k naargens terogge vinden. Dat t in de vekansie van ’89 was, wait ik veur honderd persìnt zeker. t Beeld van mien leste pakje shag, dat in de òfvalbakke verdwient, is nait in voage rookwolken huld. Nee, dat staait mie nog helder, as de dag van vandoag, veur de geest.

• • •

Lekkerroek

Tiedens moaltieden hebben wie aaltied n vaste toavelschikken. Arineke en ik aan weerskanten van keukentoavel, Famke zöcht zok n stee onder toavel en as t ais kin, mor ook as t nait kin, wurmt Wietske net zo laank mit heur snoet tot zai op stoul aan rechterkaant van mie zit. t Is fesounshaalven gain gezicht en ook wel n roare gewoonte dat n hond as vaste gast aan toavel aanschoft. Mìnsen dij vanòf stroatkaant, lopends of fietsend, zo bie ons noar binnen gloepen kinnen, mouten bie t zain van ‘n hond aan toavel’ vast wel es docht hebben:
‘Wat n Van Epscheuten boudel is t doar ja bie dij femilie.’
t Vaalt traauwens wel mit, vinden wie zulf. In de mand wil Wietske nait zitten en vlogt den aingoal van d’ain noar d’aander of zai zit Famke toerloos op kop, mor ain keer mit kont op stoule hest gain kind meer aan t lutje joekeltje. Mit de verkloaren:
’Nijsgiereghaid zit in t oard van t baissie,’ hebben wie der vree mit.
‘Of zai ook mitet?’ heur k joe al denken.
Nee, zai wacht geduldeg tot t eten doan is, wie toavel òfroemd hebben en den pas binnen zai en Famke aan de beurt.
Zo ook guster rond middaguur. Ik was smörgens noa n laange wandeling mit Wietske nog n zetje in dreuge stoftoene aan t haistern west en dou k noa handen groetjen onder keukenkroan aan toavel zitten ging – Wietske haar al ploats nomen -, vruig Arineke:
‘Rokst wel hou lekker nije handzaipe rokt?’
t Zit hom nooit in grote dingen en ik bin doar al zo aan wìnd, dat t mie soms al nait opvaalt. Ik wait, zai brengt nait allendeg kleur mor ook geur in ons hoesholden. As ik t veur t zeggen haar, den was t weschienlek ain graauwe, kleurloze en bedompte boudel bie ons thoes. Zai wait, dat zeker in dizze stoere Corona-tieden t goud is om nait allendeg joen haart mor ook t hoes regelmoateg te luchten. En zai holdt dus van lekkere lochtjes. Kist den ook gain kaast of deur opendoun of der komt die weer n spesioal lochtje in de neuze. Joa, ook op t schiethoeske. Doar moust den ook wel hail goud dien best doun om dien aigen geuren te roeken. t Schiethoeske, nummer 100, de plee, t gemak woar je even rusteg op joen gemak zitten kinnen. t Binnen aiglieks onnatuurleke geuren dij doar bie ons thoes hangen.
In de tied dat wie nog gain wotterspoulen haren, zweefden doar, denk ik, hail aander geuren. Bie grootollen hong nog gewoon n emmer en as k mie nou òfvroag:
‘Haarst last van dij stinkerij?’ den mout ik antwoorden:
‘Nou nee.’
t Privékoamertje zat voak aan t achterìnde van t hoes en wast ook ja nait aans wìnd.
Zokse zoaken zetten mie voak wel aan t prakkezaaiern en k goa op dij mementen groag even op raais en stap in gedachten nog es even weer binnen bie aal mìnsen oet mien jeugd. Op geurveziede zo te zeggen, want elk hoes haar toch n aigen, spesioale, soms nait te herlaaiden geur.
Bie Arineke was t nait stoer, doar rook t noar wriefwas. t Kin nait aans, doar mout vrouger oardeg wat òfpoetst wezen. Eerguster kwam Abel aanhangwoagen teroggebrengen en hai kin t maisttied nait noaloaten bie binnenkomst aaltied nog even te zeggen:
’t Rokt hier in hoes net as doudestieds bie oma.’
Ik meld dit even, om mien eerdere opmaarken over onmiskenboare wriefwasgeuren bie Arineke thoes te onderstrepen. Oma’s dresswaar staait al sikkom negen joar bie ons in koamer en mocht t opbaargmeubel in de toukomst in onze femilie hangen blieven, den kinnen ook jongere generoatsies nog laank genieten van oma’s noeste wriefwaark.
k Maark nou pas dat mien pìnne oardeg mit mie op de loop goan is, want ik heb Arinekes vroage – over t nije handzaipke – ja nog aal nait beantwoord. t Antwoord is traauwens nee, ik roek t nait. Oorzoak zol kinnen wezen, dat mien reukvermogen in de loop van de joaren achteroet goan is, mor in dit geval komt t omdat Wietske noast mie zit, op stoule. En zai rokt, ook noa n dik uur, nog zo aldernoast noar daipwotter, dat elke andere geur binnen n stroal van anderhaalf, twij meter van t broaf wachtende hondje verdreven wordt deur Wiekster daipgeuren.
Dou pa bie Westers zien geld verdainde, waarkte doar n vraauw op de hakken- en tonenòfdailen. Zai was dij dag zichtboar joareg. Op pabbes vroag, wat zai veur heur verjoardag kregen haar, reageerde de vraauw gehaimzinneg. Draaide pa de rogge tou, foemelde wat in heur schoetbuutse en luit hom triomfantelk n parfumfleske zain. Joa, pabbe mog ook even roeken. En, hai mog de geur wel lieden.
Zee vraauw trotsk op heur parfumverstoever:
‘As ie in t vervolg wat heuren en ie roeken wat, den bin ik dat.’
t Is n gevleugelde opmaarken bie ons thoes worden, as aine al of nait bewust de wind es n moal oet n verkeerde houke waaien luit.

• • •

Mei

Sunt de gebochelde kikker in onze toene hoest, is hai n biezunderhaid veur klaainkinder worden. Om beurten zitten ze mit knijen op raant van viever om dizze speulen van de netuur mit aigen ogen en zo dichtbie meugelk te kinnen bekieken. t Liekt wel n soort betovern, dij zok van kinder meester moakt het. Hou lutje jong t veurnander kregen het, wait ik nait, mor dunderdagmörgen kwam Sietse mit baaide handen as n oester stief op mekoar mie trotsk de kostboare parel van dichtbie zain loaten. t Mysterie was ontroadseld en t verbrak in ain klap de betovern.
Zo gaait dat nou ainmoal mit mìnsen. Dreven deur nijsgiereghaid goan je op zuik noar t nije, t schone en t biezundere en as je t vonden hebben, zuiken je weer n nij doul.
Wat dat betreft is t in onze toene nait aans. Ook al binnen t voak dezulfde daaier, dij ons op ons aigen haim bezuiken, ze brengen n bult leven. Kiek- en luustergenot, vanoet n loie stoule, zunder dat we doar ook mor ain cìnt veur huiven te betoalen.
Zo zag k lestent dat borrelstaintje in cementbakke nait meer borrelde. t Klaaine fonteintje, woar grote groepen muskes zok regelmoateg op störten en den as lössloagen voetbalsupporters oetgebraaid baddern en veren schonen, was zien hoge piekstroale kwiet. Om dat te herstellen, mos ik in t ìnde. Maisttied n floitje van n cìnt, mor dou nait. Dou k lutje – vastlopen – pompke oet de daipte van de bakke visken wol, glee mie der zokswat alderieslekst over haand, dat ik van schrik hoast borrelstaine valen luit. t Kon gain vis wezen, want dij zitten doar nait in. Pas dou k pompke weer schoon haar en swoare borrelstaine weer op stee ston, kon k van n òfstand tavvereeltje nog es aandachteg bekieken. Dou pas zag k wat mie zo schrikken loaten haar. n Gifgruine kikker mit glìnne ogen, dij mie zo vaals aanloerde, dat ik docht:
‘Bie n volgende vastloper steek ik mien handen nait weer onder t wotter.’
t Swaarte minivievertje trekt n bult vogels. Muskes, merels, sprutters, koolmeeskes én holtdoeven. Zeker, dij dikke klonterds binnen aaltied van de pertij. t Binnen der mor twije, mor zai hebben maisttieds lewaai veur tiene. Meschain doarom het Wietske wel n hekel aan holtdoeven. t Spel, dat zok bie aanwezeghaid van de drij heufdspeulers ontwikkelt, is prachteg. De sloumege holtdoeven hebben voak meer oog veur mekoar dan veur omgeven. Zai zain t heldere wotter, hebben n volle krop en dörstege kelen, kwedeln onder t drinken wat mit heur baaident, mor zain t witte gevoar, dat zok langsoam over t gruine gras noar heur tou beweegt, nait noadern. En k duurf hier wel te beweren, der komt ooit n dag dat onze boerenfox mit n holtdoefke in de bek lopt.
Netuurlek wait ik dat t onzin is. Boerenfoxen kist wel n beetje leren apporteren, mor moakst van n woakhond gain jachthond. De netuur let zok nait deur mìnsenhanden dwingen. As der n koolwitje in mien gloazen kas verdwoalt en oetgang nait meer vinden kin, den help ik hom mit zachte haand noar open vensterroet. Zol ik dat nait doun, den haar e t meschain ook wel vonden, en aans mor nait. Doar komt de wereld nait van op de kop te stoan. Net as dat okster en kraai nou al twijmoal doevenaaier roofd hebben oet t holtdoevennuske. Ik bin der bliede mit, want dij flotterdoeven heb ik laiver nait in toene. Dat je nou dus nait denken, dat baaide rovers deur mie aanstuurd binnen, t zol mie n mooie boudel worden. De netuur het wel zien aigen wetten en regels.
Veurege weke dunderdag heb k n òflevern zain van de prachtege serie ’t Wad.’ Wat filmmoaker doar presteerd het, doar kinnen mien alledoagse observoatsies nait bie in de schare stoan. Mor prachteg kin ook onthullend wezen. Wat mie t maist roakt het, was t stokje over de bruidende scholekster.
Op t grote, lege zandstrand het t vraauwtje heur aaier legd en oetbröd. Alles gaait goud, tot der n zandstörm over t aailand jagt. Film let ons zain, dat scholekster tot t lest de jongen blift beschaarmen, mor as t netuurgeweld te aarg wordt, verlet de olde toch t nust. Dat beeld, dat mement van òfschaaid nemen zunder achteromkieken en n zetje loater de dode jongen in t zanderge nust op t strand, het mie bie de keel grepen. t Kin ook nait aans, want ik heb ja mit mìnsenogen keken en de haarde, meedogenloze netuurwetten loaten gain mìnselke emotie tou.
In 1889 schreef Herman Gorter zien dichtbundel ‘Mei’ en begon dit epos mit de loater onstaarvelk worden woorden:
‘Een nije lente, een nij geluud….’
Zien heufdpersoon, t mooie meisje Mei, komt op schaaiden van april en maai, meschain wel over t zulfde strand as woar joaren loater de scholekster zien jongen verlet, ons land binnen. Zowel filmmoaker op t wad as dichter Herman Gorter binnen beeldkunstenoars. Woar de ain n camera broekt, hanteert de twijde n pìnne, mor allebaaide mit t zulfde doul: de woarneemboare netuur koppeln aan aigen zintugelke indrokken en t rezeltoat zo beeldend meugelk deurgeven aan de lezer/kieker.
Ter lering, zodat wie t ook waiten.
De dichter zag zus April bie t verschienen van Mei al op doodsbaar wegdroagen worden noar zee. Ook woarschaauwt hai veur de toukomst. De mooie Mei zel ook staarven, want jongere zus June is al verwekt en zel binnenkört over t strand aan kommen zaailen.
Of ik t mit Gorter ains bin?
Zeker. De schoonhaid van de mooie Mei(ke) is onweerlegboar, mor persoonlek voul ik meer veur de onstumege October. Haarfstkinder hebben meer dan veurjoarskinder störm en regen in t bloud mitkregen.

• • •