Landjepik

Hai is net zo old as ik. Van ’52. t Is ainegste overainkomst. Zien komst was interessant, t vertrek luit ain groot vroagtaiken achter. Dat hai in de zummer van ’61 veul indrok moakt het, nuim t mor n zwakke òfspaigeln van werkelkhaid. Woarom k leste tied voak aan hom denk? Oordail zulf.

‘Jongens, mag k joe veurstellen aan joen nije kammeroad Ferapont.’
Wie lagen.
Veur ons staait n klaain, blaik kirreltje mit blond steerteg hoar. Zien deurdringende, grieze ogen kieken onder wantraauwege wenkbraauwen de wereld in.
‘Vera Pon?’ zegt aine verboasd.
‘Vera?’ zegt n aander nog es noadrokkelk, ‘dat is toch n wichtersnoam.’
‘Hai is de zeun van n goie kammeroad van mie oet Rusland.’
Mit dij waitenschop mozzen wie t doun.
‘Wie nuimen hom Ite,’ besloeten wie mit nander, as buurman Haauwen, van beroep kaptein op de grote voart, weer op hoes aangoan is en dat vrumde boetenlandse kirreltje aan ons overloaten het.
Hai is mor n iepenkriet. Ik was aaltied lutjeste in klazze, hai was nog n stok klaainer. Ite vinden wie n mooie Grunneger noam en t paast goud bie onze nije kammeroad. Klaain mor dapper. Dat hebben wie dij zummer mit nander ondervonden.
Smörgens kon k nait zo vroug wezen of Ite was al van de pertij. Mìnsenschaauw was hai nait, mor ook gain proatjeboksem. Mien vrundelk ‘moi’ wuir aiglieks nooit aans beantwoord as mit n stomp tegen scholder of n schop veur de schenen. t Was zien menaaier van communiceren.
‘Goan Russen aaltied zo roeg mit nander om?’ vruig k mie wel es òf.
Rusland was veur mie t laand van kozakken en Michael Strogoff, de koerier van de tsaar. Achterhoald. t Rusland van vrouger was nait te vergelieken mit t moderne Rusland.
Vera Pon, deur Komnijsterwiekers omdeupt tot Ite Pon, bleef, ook omdat e niks smoesde, veur ons n groot roadsel. Grunnegs verston hai nait. Zien toal was liggoamstoal. Hai pruit mit ogen en arms en bainen. t Was veur ons gain probleem. Kinder begriepen mekoar snel.
‘Gaaist mit voetbalen?’
Ite dee t mit tegenzin. Dou hai mien nije leren bale, meschain oet vranterghaid, over metershoge hekken van Aalbion schopt haar, heb k hom oet vergrèldeghaid bie schobbejakken grepen. Zien antwoord was n linkse katjewaai, dij mie even van de wereld bloazen het. Mien bale heb k tussen branekkels weer opzuiken mouten en is dou veur onbepoalde tied in t schuurtje beland.
Vechten was zien sport, dee niks laiver as boksen en worsteln. Nait oet eerns, meer veur oardeghaid. Dat wie doar noa n zetje gain belangstellen meer veur haren, von hai vrumd. Zulvens dikke Tönnies haar hai in ain greep zo mor op rogge liggen.
n Alternatief vonden wie in landjepik. n Onbekìnd spellechie veur Ite, mor dou e ain keer deurhaar, hou spelregels waren, wuir e recht enthousiast. Bie t verdailen van de landennoamen, zee hai steevast:
‘Rossiskaja.’
Wie kozen machtege landen as Amerikoa of Engeland. Dij waren, zo was ons verteld, wereldboas. Haarst gelok wuir Ite dien pazzipant. Tegenstanders haren t slechter trovven, binnen körtste keren was t dien laand kwiet.
Stroatgevechten waren tradietsie, Hoanekampers onze grootste tegenstanders.
Veurberaaidens veur n konfrontoatsie was n spel op zok. Wie muiken ons woapentuug zulf. Snijbes-stroeken leverden eersteklas boegsoam holt veur handbogen. Liesterbezzen aanderkaant stainen Aalbionmure speren. Soabels van regellatten kwamen oet waarkploats van timmerman aanderkaant daip.
Dat joar was Komnijsterwieke striedpaark. Woar wie aans veuraan op Komnijsterwieke onze vijanden opwachden, doar wuir ons dit moal deur Ite n hail aander striedplan veurlegd. Gain openlek gevecht, mor n plan om onze vijand te verrazzen. Twij jongens kregen n stee op platdak van t gymlekoal touwezen, twij soldoaten mozzen zok verdekt opstellen in ondaipe sloot tussen school en jeudenkaarke. Aandern kregen n schoelplek achter boskes en hegen.
‘Zai binnen der nait ains,’ heur k aanvoerder van Hoanekampers nog zeggen, dou zai mit veul bombarie en tromgeroffel binnenkwamen.
’t Binnen hier aal schietindeboksems,’ bevestegde zien bruiertje.
‘Zai zitten vast in hoes te trillen as n ruske en bie moeke te schraiwen,’ heur k laange lörke Lenus nog wel roupen.
Minachtende woorden waren nog nait oetsproken, dou twij van mien kammeroaden zok mit n laank taauw van t platdak noar beneden zaailen luiten en twij aandern mit laange puntege stokken oet de dreuge sloot teveurschien kwamen. t Gevecht was n ongelieke stried en snel òflopen. Overvaltactiek haar waarkt. Even loater zaten ons tegenstanders mit n taauw aan t hek achterkaant school vastketend.
En Ite?
Dij luip as n trotske paauw tussen zien manschappen deur. Lutje Napoleon. Joa, t was n biezunder, gedenkwoardeg joar, dou Ite op Komnijsterwieke bie kaptein Haauwen logeerde.
Noa dit ongelieke stroatgevecht bin k hom nog ain moal tegenkommen. Achter t hoes bie de kaptein.
‘Wat bist aan t doun?’ vruig ik nijsgiereg.
Overbodege vroag. t Holten geweer mit rode weckringe zee genog.
‘Blikschaiten?’ zee ik.
n Blikje of n luziverdeuske op n muurtje zetten en mit n staintje van de mure schaiten. Ites werkelkhaid was aans. Hai schoot nait mit stain, stokjes lood waren zien koegels en t luziverdeuske was vervongen deur …. leventege muskes.
t Was ons leste ketakt dat joar. Noa d’aanslag op t lutje vogeltje was t in ain keer doan.
Aan t ìnde van zummer bleek Ite vertrokken. Mit stille trom.
Ik bin nog wel es bie t hoes van kaptein langs lopen, op Komnijsterwieke heb k Ite nooit weer zain.
20170613 /20201006/20220311