Asielzuikerscentrum

Al moanden lag besloet van gemainte as n swoare, swaarte deken over t dörp. Regeren haar t bevolen, zee börgmeester, der zol n asielzuikerscentrum kommen. Boeten t dörp haar gemainte drij bunder laand van boer Venemoa huurd.
‘Tegen n beste pries,’ wozzen kwoadsprekers.
In t vrouge veurjoar hebben daiploaders n kompleet nij dörp achter op t Klaain Streekje òfleverd. Dörpsbewoners haren derbie stoan kieken. Zo makkelk ging dat dus. t Stee bo onderdak aan 250 personen en dat op n bevolken van 1500 mìnsen.
Wat gainaine op t dörp wait, is, datter ain persoon mit grootst meugelke groul baauw bekeek.
’n Boetenlander,’ nuimden mìnsen hom.
Barreld Kroamer. Zai beschaauwden mìnsenschaauwe Amsterdammer as n boetenlander, n allochtoon. Nait pazend in dizze streken. n Scharreloar, dij mit bakfietse stad en laand òfzöchde noar verkoopboare spullen. Mit lede ogen zugd’e ain noa aander bus vol volk bie hom veur t hoes langsrieden. Mor alles wènd en t doaglieks leven herneemt zien loop. Bie lutjen aan zugst dat allochtonen t stroatbeeld mitbepoalen.
In t kaffee van Janske Holvast is kegelclub meer dan ooit n kìrrelsproatclub worden. Drokte het Janske doun besloeten veur smoandagsoavends Siebolt in te huren as kastelaain. Siebolt is n goudbloud, nait aal te loos, mor handeg in t bedainen. Hai verdaint n nuvere stuver bie krougboas en krigt regelmoateg handsmeren van kegeloars. Gain proatjeboksem luustert hai geern noar verhoalen van manlu. Vertelsters over boetenlanders. Zoals t verhoal van Hinderk Stötevaalk, fotogroaf, dij n weke leden twij allochtonen betrapt haar op t stelen van n fototoustel. Snelle jongens waren hom te glad òf west en haren Hinderk mit lege handen achterloaten. Siebolt was mor wat bliede dat zokse lu nait bie hom thoes of in t kaffee kwamen.
Hou aans ging t dij moandag bie Barreld. Hai haar boetenkans grepen om komplete inboudel van n oet tied kommen vraauw op te kopen. Mit zien bakfietse, vlak bie hoes haar hai Wodan as n helhond tekere heuren goan. Veurberaaid op t aargste, waren hom op t haim n stok of wat jonken links en rechts veurbievlogen. Minst gelokkege van t stel het vernomen hou haarde knokkels van withaite aigender voulen. Körte zuiktocht in hoes leverde gain zichtboar verlais op.
‘Volgende keer moak ik Wodans ketten wel n poar meter langer,’ beloofde hai zokzulf.
t Was mit n sister òflopen.
Dat stìttje kwam volgende dag in de vörm van plietsiebezuik. Drij man dik. Om n klacht te onderzuiken: Hai haar t recht in aigen haand nomen.
‘Maggen vrumde mìnsen zunder toustemmen in mien hoes inbreken?’
Van slachtovver voulde hai zok doader. Dat hai gain aangifte doan haar, wuir hom nou veur de vouten gooid. Wozzen zai veul. Gesprek ging Barreld nait noar de zin, mor pas dou ain van de jekken hom vruig:
‘Hebben ie vrouger nait in Amsterdam woond?’
Dou pas wos hai dat vanòf dat tiedstip bekloagde en aankloagers heur aigen rol zollen goan speulen.
Hest al heurd van roege Barreld? ging swoensdoags proatje al deur t dörp. Woar d’ain Barreld groot geliek gaf, vonden aandern dat hai zien fikken thoesholden mos.

Dunderdoags op twijde kegeloavend was overval bie dij vrumde Amsterdammer t gesprek van d’oavend. Siebolt was ook van de pertij. Hai haar t drok. Drokker as aans. Kelen mozzen smeerd worden. Regelmoateg bleef hai stoan luustervinkjen. Zien olde moeke haar hom al woarschaauwd:
‘Bemui die der nait mit.’
Dee e ook nait. As e soavends as ain van d’lesten noar hoes fietst echoën Hinderk Stötevaalks woorden hom as n repeteergeweer deur de kop:
‘As ik dij lu in handen kregen haar, haar k ze vermoord.’
Vlak bie hoes vaalt hom op, dat in Stötevaalks winkel nog licht brandt.
‘Dij is nog nait oetproat,’ denkt Siebolt.
n Stokje verder zugd’e, dat, ondanks oetdrokkelk verzuik, zien moeke nog op is. Net as hai fietse in t schuurtje zetten wil, heurt hai gestommel in hoes en n poar tellen loater vlaigen lu noar boeten. Hai moalt as n meulenwiek wat in t rond en krigt ain persoon bie t bain.
‘As k ain van dij lu …… zol k ze vermoorden.’
Droagwiedte van Hinderk Stötevaalks woorden van twij doage leden binnen nog nait oetwaarkt. As Siebolt noa n haile zet in koamer komt, zugd’e dat t olske der ontdoan bie zit. Hai wil heur troosten, mor zai zegt:
‘Goa die eerst mor even hemmeln bie geutstain.’

Aanderdoags staait t dörp in middelpunt van belangstellen.
‘Asielzoeker vermoord,’ schraiwen landelke krantenkoppen.
‘Nou moaken ze mekoar ook nog òf,’ heurst lu verkondegen.
Aanderlu trekken dat in twievel.
‘Veur t zulfde geld het aine op t dörp dit ommans had,’ beweren beterwaiters.
Nijs is achter op t Klaain Streekje as n bom insloagen. Wieselk het Barreld zok nait in dizze diskuzzie mongen.
Zulfde middag is der op plietsiebero drok overleg. Noa aanboren van informoatsie-bronnen is doar n telex oet Amsterdam binnenkommen: 15 joar leden haar zok doar n soortgeliek incident òfspeuld. Bie n inbroak is dou n asielzuiker om t leven brocht. Al snel was doader vonden. Wat bleek? Boetenlander haar tiedens inbroak n vraauw vermoord. Echtgenoot van vermoorde vraauw was doar over tou kommen: Barreld Kroamer.
As op t ìnde van middag plietsiebusje veur twijde moal bie hom veur t hoes stopt, schrikt Barreld nait. Veur zekerhaid haar hai Wodan al mit n bakke vol vreten in schure doan. Hai wait dat deksel van doofpot trokken is. Zol 12 joar in de bak n vervolg kriegen. Daifjesglas kin nait verbaargen wel noar plietsiebero brocht wordt. Verheur het haile oavend duurd. Toerloos kreeg Barreld dezulfde vroagen. Vroagen, woar hai dunderdag tussen 10 uur soavends en 5 uur smörgens touholden haar, of hai in dij tied mit hond lopen haar, kon hai makkelk ontkrachten mit opmaarken, dat hai al om haalf tiene op bère kropen was. Dat hai körtsleden n asielzuiker toutoakelk haar, wuir hom nog ais op n fiene menaaier aanwreven.
‘Nee,’ haar e mit grote stelleghaid zegd, ‘noa dij aine keer heb k nooit meer last had.’
Onvermiedelk kwam ook de moord op moordenoar van zien vraauw weer op toavel. Barreld is dou zo aldernoast kwoad worden, dat t even leken het dat hai zien ondervroagers te lieve goan zol.
‘Stelletje leegkoppen bin’je,’ haar e oetroupen, ‘dochten ie net as dij verdolde rechter dat ie t aal waiten? Net as 15 joar leden bin k ook aan dizze moord onschuldeg.’
Omreden dat elk tastboar bewies ontbrak, het plietsiebusje Barreld soavends weer noar hoes brocht.
Mit n dolgelokkege hond aan vouten en jeneverflèze op toavel mos hai veur zoveulste keer constateren, dat mìnsen, of zai nou broen, blank of swaart binnen nait te vertraauwen binnen.

Dijzulfde vrijdagmörgen is Siebolt al vroug bie dokter Broukemoa op spreekuur. Hai het n male snee boven t linkeroog. Dokter kikt zörgelk noar zien pasjìnt en as dij op behandeltoavel ligt en dokter nale en droad in haand het, vragt dij:
‘Hou hest dat kregen, mien jong. Bist vannachts oet bère valen en mit heufd op nachtkastje valen?’
Siebolt mout zok bedenken, hou hai t zeggen mout. Intussen vragt dokter hou t mit zien moeke gaait.
’t Is al n zet leden dat ik heur zain heb.’
Antwoord vaalt as n stain in stil wotter.
‘Z’hebben vannachts bie ons inbroken.’
Omdat dokter niks zegt, begunt Siebolt t haile verhoal van inbroak oet te stokken. Niks blift onbesproken. Hou hai thoes kommen is, hou n stok of wat lu hom overlopen haren, mor ook dat hai ain persoon bie de schobbejakken had haar.
‘Hest dij overval al bie plietsie meld,’ vruig dokter.
Nee, dat haar hai nait doan.
‘Moeke von beter van nait.’
t Was t mement dat dokter t verhoal van de dode asielzuiker is begund te vertellen.
’n Vrouge febrieksaarbaaider het hom vlakbie joen hoes in sloot aantrovven.’
Woar bie Siebolt dou de paniek tousluig, het dokter hom hail kaalm waiten te overtugen, hai en Siebolt zollen snommedoags soamen noar plietsiebero goan om t incident mit inbrekers te melden.
Tegen drij uur komt auto van dokter veurrieden. Haile dag haar moeke op Siebolt inproat. Hou inbrekers binnenkommen waren. Dat zai van angst onder dekens kropen was, mor maarkt haar hou alle kasten en loaden overaal hold wuiren. Eerst was zai bliede west, dou zai gestommel om t hoes heurde, mor geliek doarna was heur schrik om t haart sloagen hou onvermiedelke konfrontoatsie òflopen zol.
In verheurkoamer het Siebolt t stoer, ondanks vertraauwde aanwezeghaid van dokter. Vroagen beantwoordt hai noar woarhaid. Hail logt naargens om tou. Ook dat hai ain van boetenlanders bie de kop had het. Mit hom fruzzeld het en hom n flinke seraaize verkocht het. Haalverwege verheur komt agent Keteloar binnen en vragt of hai wat wangsliem van Siebolt nemen mag. t Duurt mor even en zegt den tegen dokter:
‘Zo, dat kin noar t laboratorium. Over 14 doage waiten we meer.’
As n lopend vuur goan verhoalen over t dörp. Elkenain wait, datter twij verdachten binnen. Barreld en Siebolt. Der worden nog net gain weddenschoppen òfsloten. Roege Barreld het zien verleden in Amsterdam tegen. Van Siebolt waiten lu, dat hai den wel bepaarkt, mor ook over onmetelke krachten beschikt. Veurspèllens over òfloop en schuldaanwiezens binnen geliekelk verdaild.

Smoandoags noa de moord binnen lu van kegelclub bie kaffee Holvast. Wel der nait is? Siebolt. Het zok òfmeld.
‘Mag of duurft e nait,’ vroagen mìnsen zok òf.
Op veurstel van slagter Teuben is Cor, Hinderk Stötevaalks zeun vroagd om in te valen. Hai zit op hotelschool en liekt n goie vervanger van Siebolt. Mit de moord al n beetje op achtergrond binnen manlu van kegelclub aan t maaljoagen. As Hinderk Stötevaalks bale noast plaanke belandt, moakt Brontsemoa n opmaarken over zien schiere pak:
‘Most van dien vraauw zeker dien nijste pak aandoun, omdat dien zeun hier bedaint.’
Cor, dij net mit n brèd bier binnenkommen was, steurde zok aan t geplaas van maalvreten kirrels en zee:
‘Ie waiten toch wel, dat pabbe veurege weke dunderdag haand tussen twij balen kregen het. Hai blödde as n rund en omdatter bloud op zien pak zat het moeke pak noar stomerij brocht.’
Manlu keken stomverboasd van Cor noar zien voader. Dat Cor nog nait oetverteld was, bleek al vlog:
‘En dou is hai bie thoeskomst ook nog ais in toene oetgleden. Zien pak zat onder de modder.’
Op dat moment staait Hinderk Stötevaalk op, slagt zien aarm om Cors scholders, lopt noar deure en zegt:
‘Kom mien jong, wie goan noar hoes tou,’ manlu sproakeloos en in verwarren achterloatend.
Boakema is degene dij noa t vertrek van Stötevaalkjes de stilte verbrekt:
‘k Wait wizze dat hai zien haand nait blesseerd het. k Heb hom ja nog mit auto noar hoes brocht, omdat hai n borreltje teveul op haar.’
Persieze toudracht hebben zai volgende dag in kraante lezen.
‘WINKELIER VERDACHT VAN MOORD OP ASIELZOEKER.’
Dunderdagsoavends loat haar Hinderk Stötevaalk nog even mit hond lopen. Vlak bie t hoeske van Siebolt haar hai hom heuren bölken. Zag dou ook verschaaiden swaarte gedoanten rondom hoes in de nacht verdwienen. Hinderk Stötevaalk, dij daifstal in zien winkel nog nait vergeten was, het dou zien hond lösloaten, vastbesloten om dit moal inbrekers nait te loaten ontsnappen. Of t nou kommen is omdat hai n borreltje teveul op haar, of meschain was t zien onverwaarkte grammiede, mor dou hai weer bie zien positieven kwam, zat e onder bloud en modder. t Slachtovver het e in sloot legd en het ter nait meer noar op- of omkeken.
De vroag dij veul mìnsen zok steld hebben:
‘Wa’das Cor……’
Woarom Hinderk en zien vraauw nait votdoadelk mit woarhaid veur n dag kommen binnen, zel den ook aaltied wel n mysterie blieven.
20220223