Van wel zol dij schou wezen

t Is 2 april 2010.
April traktaaiert mie noa maalvreten eerste dag op n gobbe regen. k Bin sjoepenat thoeskommen. n Uurtje loater loop ik mit Famke over zompege diek.
Bie jeudenkaarkhof links en n olde proam in t daip, blief k even stoan. Trekkers trekken sporen op lege akkers. Bie diekòfgang runnen wie om t haardst noar beneden. Famke wint. Ik kin t net baindeg holden, aans was k plomp inschoten. Noa n twijhonderd meter passeren wie kaarkhof veur twijde moal. Bie 4mai-monument dwoal ik even weg en as k weer bie mien pozitieven bin, is Famke vot. Roupen helpt nait, floiten het gain rezeltoat. Ogen zuiken vergees, tot Famke vanoet t niks over t laand van boer Bert aan komt gieren. Zai het n schou in de bek, zai’k even loater, n donkerbroen wotterschountje. Prakkezoatsies over t hou levern niks op. Mien geestelke òfwezeghaid is veur Famke bliekboar reden om veur twijde moal in richten vanwoar zai net nog oet t niks teveurschien kwam te verdwienen.
‘Zol doar n koele, n moddergat of zokswat in t laand zitten, of….,’ en bie dij gedachte overvaalt mie n paniek van de aargste soort:
‘Het de locht heur oplöst en is mien hond in n swaart gat valen?’

Kees Sikkemoa hoalt mie dit keer mit n veniende tik op scholders oet mien overdenkens.
‘Bist dien hond kwiet,’ zegt hai lagend, zunder te waiten hou hai spieker op de kop sloagen het.
‘Joa,’ zeg ik wiezend , ‘zai is doar op t laand verdwenen.’
Kees kikt mie aan en k zai hom denken:
‘Dij is nait goud gozzel.’
Intussentied heb k wotterschountje oet jazebuute trokken.
‘Zoksen heb ik vrouger ook aanhad,’ zegt Kees kopschuddend.
Zien verhoal is nog nait òflopen:
‘Vreselk von k ze, want konst der nait mit voetballen.’
Ik heb ze nooit droagen, k mos aannemen dat Kees de woarhaid sprak.
‘Tegenswoordeg hest ze in alle kleuren, mor binnen ze van plestiek moakt.’
k Zai hom noadenken en den komt hai mit n opzainboarende konklusie:
‘Dit mout wel n hail old schountje wezen, want dizze is van echt rubber.’
As Kees hond aan liene dut, vroag ik mie òf of ik t sjompege laand op mout. Alsof Famke mien gedachten lezen het, komt zai plöts weer in t daglicht. Mit n lappen poppe in de bek. Veurdat zai mie veur daarde keer votvlaigen kin, dou’k heur aan raime. Lappenpop leg k aan kaant van weg. Mog kind of wicht hom kwiet wezen, vinden zai hom doar vervast terogge.
Op terograaize noar hoes zai’k n haile tjucht kinder achter op Nummer Aine. Woar k maisten wel kin, is der ain lutje wichie , dij’k nog nooit zain heb. Z’het laank steerteg blond hoar en dragt n bloumenjurkje mit n gries veske. Klaaier dij nait in onze tied pazen. Onwillekeureg kiek ik noar heur vouten. Stel die veur, zai lopt op broene wotterschounen. Al was t mor aine. Den haar k t probleem van dizze middag oplöst. Niks is minder woar.
Kinder zwaaien aan dik taauw as Tarzan en Jane over pompsloot. Hìn en terogge. Ook t veur mie onbekìnde wichtje staait in de riege heur beurt òf te wachten. As k Josje vroag of hai heur kin, wist hai noar t lutje hoeske bie jeudenkaarkhof. Op weg noar hoes besef ik, dat t nog n laange weg is om licht in dizze duusternis te kriegen.
Dijzulfde oavend goa k op veziede bie Jans. Hai woont al n leven laank op Nummer Aine. Mit mien verhoal van de dag en t broene wotterschountje op toavel krieg k hom makkelk op proatstoule. Janskes vertelster gaait terog noar 60-joaren.
‘Woar nou t lege ooievoarsnust staait, stonden dou 12 wonens. Sosioale wonenbaauw. Mit de sjieke noam: 12 Provinciën,’ zegt Jans.
‘Wie zeden 12 PRO.’
t Waren maist grote gezinnen, mit veul kinder. In zien opmaarken:
‘In 80-er joaren is t òfbroken,’ klinkt spiet deur.
Dat Famke op dat stee tot twij moal tou in t niks verdwenen is, doar heb k Janske nait mit lasteg valen. Noa t òfschaaid twievel ik wat te doun. Even loater loop k op schiere schounen op sjompeg laand. n Heldere, volle moan verlicht mien pad. Allozie wist ain veur twaalf. k Vroag mie òf, wat ik doar aiglieks dou, as torenklok daipbazzend dag òfslot. Op leste klokkeslag stoa k inains in t volle zunlicht. Moan is vot en noa n kwartslag draaien, kiek ik tegen twij blokken wonens aan. Twij onder ain kap. k Zai n moeke dij waske van de liene hoalt. Noast heur staait n wichie mit n gries veske. Op hozevörrels, mit ain schou in haand. k Zai heur drok reveln, mor òfstand is te groot om t gesprek te kinnen volgen.
‘Famke,’ denk ik, ‘doe bist hier vannoamiddag dus west.’
As mouder begunt te wiezen, denk ik even, zai wist noar mie. Tougelieks bedenk ik, dat zokswat nait meugelk is. Ik bin n passant in dizze wereld, net as dat t lutje wichie soms in onze wereld verzaaild roakt. Mien overdenkens worden abrupt òfbroken deur n roazendsnel invalende duusternis. Allozie wist drij menuten over twaalf. Mit linkerhaand hoal ik n broen wotterschountje oet jazebuutse, leg hom even loater op daipswale en loop noar hoes.
Smörgens bin k veur dag en daauw op. Mit Famke aan raim bin k, net as 7 uur leden weer op t zulfde stee. Schouòfdrokkens binnen makkelk terogge te vinden. Famke zit in onderwaal van t lutje daipke, toalt der nait noar t laand op te goan.
‘Is t vandoag aans?’
Om Jos’ beweren te onderzuiken, lopen wie nog n ìndje verder. n Vrumde man is in toen aan t holthakken. n Dikke viefteger, zo schat ik en zeker gain kandidoatpabbe van t lutje wichie. t Verboast mie niks. Josje het der ook mor noar roaden.
Twij weke loater bin k mit mien vraauw aan de wandel. Op ons rondje Jan Kokweg. Bie slingertaauw stoan vaar kinder. k Wies op Josje en constateer, t wichie mit heur bloumenjurkje is der nait. Noavroag of Jos t blonde wichtje leste vattien doagen nog zain het, zörgt veur bedenkelke blikken.
’t Wichtje woarst van dochdest, zai woont in t hoeske bie jeudenkaarkhof.’
Hai kikt of hai t in Keulen heurt dondern.
‘Wel is dij male kirrel mit zien gebölk,’ heur k zien kammeroadjes op achtergrond.
Veur mie t saain om verder te lopen.
’t Is net of hai zok niks meer van t veurval herinnern kinnen,’ zeg ik tegen mien vraauw.
Zai trekt onverschilleg mit scholders en as wie verder lopen, denk ik:
‘Zolt zo wezen da’k t haile verhoal, dij haile film van de minsen, dij op 12 PRO woond hebben, gewoon mor dreumd heb.’

30 april. Keuneginnedag. Op t grote plaain sieren n wotterg zunnetje en veul oranje Oranjemaarkt. Aaltied op zuik noar olde kinderboukjes bin ik ook van de pertij. Op n groot klaid trekken twij kinder mit n riege ‘Winnetou’ stripboukjes mien aandacht. Op de vroag wat zai der veur vroagen, zegt t blonde wichie:
‘Hou duur köst dit oma?’
Den pas zai k oma zitten. Op n klapstoultje. Net zo blond as klaaindochter. n Euro per stok is nait te duur.
‘Wie binnen op veziede bie mien dochter,’ verkloart oma ongevroagd.
t Interesseert mie gain fozzel.
‘Ik bin hier wel geboren,’ revelt reveloma deur, ‘achter op Nummer Aine.’
‘k Geef joe 20 euro veur dij boukjes,’ onderbreek ik heur verhoal.
Noa oetbetoalen stroalen twij kinder. Oma dut ook nog n duit in t zakje.
‘Mien pabbe haar doudestieds zo’n vatteg gulden weekgeld op de Phoenix.’
k Overweeg vot te lopen.
‘Wie kregen ain stoetje mit keze en de rest mit tevredenhaid,’ gaait zai onverdrutsoam deur.
‘Mit botter,’ zeg ik meedliedend en vroag mie òf hou’k van dit geplaas òfkommen kin.
‘As ain van de jongsten heb k wat klaaier van oldere zusters òfdroagen mouten.’
Zokse verhoalen kin ik.
‘Zo bin ik n moal n schou kwietroakt, noadat wie mit n haile koppel in daip zwommen haren.’
’n Schou?’ verbetert zai zokzulf, ’t was nait ais n gewone schou. Tegenswoordeg nuimen mìnsen dat wotterschountjes.’
‘Moeke docht dat ik t der om doan haar en waiten ie woarom?’
k Haar gain idee.
‘k Zee aaltied: Aan ons klaaier en schounen kinnen aanderlu zain, dat wie op 12 PRO wonen.’
Noa n körte stilte:
‘Moeke kon t ook ja nait helpen, dat zai nait meer in porremonnee haar.’
Mien haart moakt op dat mement overuren.
‘En is t aal goud kommen mit joen verloren schou,’ zeg k zo rusteg as k mor wezen kon.
‘Joa en nee,’ is t verrazzende antwoord.
‘k Heb zöcht en niks vonden en dij oavend bin k veur stravve zunder eten op bère stuurd.’
‘Dat ie dat nog aal waiten.’
Zai knikt onmaarkboar, net alsof heur gedachten n ìnde in t verleden verdwoald binnen.
‘Volgende dag bin k weer op zuik goan en dou lag mien aigenste schou der wel, op daipswale.’
‘Weschienlek het aine spiet kregen en het hom doar weer terogge legd,’
’t Zol kinnen, mor dou k hom aan moeke zain luit, zee dij, t liekt net of n hond hom in de bek had het.’
Vraauw is heur verhoal kwiet, ik heb hom vonden. Mit n tazze vol bouken onder aarm wil k votlopen, mor op t leste mement kin k het toch nait loaten:
‘Het joen moeke traauwens dij dag waske nog dreuge van d’liene kregen?’
Heur verboazen is oprecht, perbaaiert mien opmaarken in te schatten en zegt den mit n stem vol ongeleuf:
‘Woondest doe doar ook?’
k Hold mie op de vlakte. Elke gesprek over ploats en tied zol ja toch op niks oetlopen.
De 12 PROjectie, dij Famke en ik op 2 april op dat klaaine stokje natte laand mitmoakt hebben, is weschienlek n ainmoalege film west.
20220216