t Golden Aailaand

2006
Cees Maggelt, stokjesschriever van Veendammer Nijsblad is op fietse op weg noar kantoor aan Prins Hendrikplaain. t Störmt en hai het t stoer mit stravve westenwind op kop. Toch staait störm in gain verholden tot de störm dij e gusteroavend ervoaren het. n Weke leden haar hoofdredacteur hom der al op wezen:
‘Moandagoavend is der n informoatsieoavend over t opengooien van Oosterdaip.’
Of hai doar n stokje over schrieven wol.
Grote belangstellen veur dizze oavend was nait vrumd. t Was bekìnd, Veendammers en daipen hebben n soort hoat-laifde verholden.

Cees haar n schier stee vonden vlak bie bestuurstoavel. Mit börgmeester aan t woord, was hai noa n zetje langsoamaan votzaaild in aigen gedachten. Hai kon t verhoal wel dreumen:
Veendam mos kieken noar de toukomst, noar 2020 en nog verder vot. Van Turfstad noar Durfstad. Olde tieden mozzen herleven, noar de tied dou Veendammer fregatten en brikken nog over wereldzeeën voarden. Cees was weer terogge op eerde kommen, dou aine vlakbie roupen haar:
‘Woarom hebben ie t aal over Duckstad, wie wonen toch nait in n stripverhoal.’
Man haar laggers op zien haand kregen.
‘Of hebben ie meschain n buutse vol cìnten om Oosterdaip vannijs weer open te groaven.’
Noa börgmeester kwamen verschillende sprekers. Tegenstanders en veurstanders. Woar d’ain zee Veendammer blaauwe loper mos weer oetlegd worden, was d’aander der van overtuugd dat bestoande situoatsie handhoafd blieven mos.
‘Ie denken toch nait, dat ie bie ons aan t Oosterdaip noar gold groaven mouten.’
Man wos woarover hai pruit:
’t Is aal rommel. Ik was derbie, dou lu boudel dichtgooid hebben en van mie huiven zai dij rötzooi van zien levensdoagen nait weer noar boven te hoalen.’
Cees wos genog. Thoes het hai t verhoal optikt en in klaaine uurtjes opstuurd noar hoofdkantoor. Dat Cees dij nacht n onrustege nacht had het, haar minder te moaken mit wat hai heurd, mor veul meer mit wai hai zain haar. Mit noame t old mannechie mit zien laange, swaarte slipjaze aan het dij nacht regelmoateg bie hom aan bère stoan.

As Cees dij dinsdagmörgen vanòf Kerkstroate t Prins Hindrikplaain opdraaien wil, wordt fietser bienoa van de sokken reden deur n grote rode auto. Hai kin t nog net baindeg holden en as auto rechtsòf sloagen is noar Van Beresteynstroat, heurt hai n stem vlakbie:
‘Dat ging mor net goud.’
Woorden kommen oet mond van n Dreeskirreltje.
‘Joa, van onze hoge heren mouten je t mor hebben.’
‘k Snap nait wat ie bedoulen.’
‘Hest dus nait zain, dast net bienoa ondersteboven reden bist deur börgmeester.’
t Slagt konversoatsie dood. En Cees?
Dij het zok veurnomen nog n twijde artikel te schrieven over stuur- en bestuurskwaliteiten van börgmeester van Veendam.
t Artikel is op woensdag in kraante kommen.
Dunderdoags het Cees t nait aal te drok. Hai is bezeg mit achtergrondverhoal over gasopslag in zoltcavernes onder twijlingdörp Ommelanderwieke/Zuudwenden. Dat hai dij dag doar nait mit kloarkommen is, het zo zien oorzoaken. Noa t wekelks overleg mit redactie is hai op kantoor van hoofdredacteur ontboden. Goandeweg t gesprek wuir Cees dudelk, dat VanderLoan twievelde aan zien journalistieke objectiviteit:
‘Ofgelopen moandag zatst al n beetje op stoule van Oosterdaipbewoonders, dij tegen Blaauwe Loper binnen en guster hest dat meer dan dunnetjes overdoan deur bestuurskwaliteiten van börgmeester in twievel te trekken.’
t Het even haard om haard goan. VanderLoan is flink van leer trokken en Cees het bakzaail hoalen mouten. Zien boas haar geliek. Onpertijdeghaid was vèr te zuiken. Bie t òfschaaid hebben zai mekoar n haand geven. Wat bleef was òfsproak, hai mos zok veur n gesprek bie börgmeester aandainen en zien ekskuses aanbaiden.

n Weke noatied lopt Cees tegen n uur of aachte bie t gemaintehoes. t Licht van lanteerns weerspaigelt in gladde kinderkopkes. As Cees omhoog kikt, zugt e in ain van koamertjes datter nog licht brandt. Hai denkt, zol ain van wetholders nog aan t waark wezen.
Op t bordes vindt hai n dichte deure.
‘Acht uur was toch òfsproak.’
Noast deure hangt n olderwetse trekbèle. t Was hom nog nooit opvalen en t verwart hom. Desondanks trekt Cees haard aan kopern ketten. Noa n daarde moal is hai t wachten zat en net as hai zok omdraaien wil om der van tussen te goan, gaait swoare aiken deure open en kikt hai in t vrundelk gezicht van börgmeester.
‘Bist mooi op tied. Wie zeden al tegen mekoar, as Cees Maggelt ons hier mor nait zitten let. t Is ook ja zoks maal weer.’
Mit n braide aarmzwaai wordt Cees binnen nuigd. Zoals gewoonlek wil hai waarkkoamer van börgmeester binnenlopen, mor mit klinke in haand heurt hai:
‘k Heb laiver nait, dast hier noar binnen gaaist.’
t Klinkt as n bevel. Körtòf.
‘Wie wollen die geern in roadzoal nuigen. Dat leek ons n geschikter stee.’
Cees denkt:
‘Wie? Ons? k Haar toch n òfsproak mit Maaierman. In wat veur kemedie bin k hier terechte kommen.’
‘k Zai die denken, Cees, wat hangt mie nou weer boven de kop,’ roadt börgmeester Cees’ gedachten.
In roadzoal zitten vaar manlu. Vaar deftege heren, dij hai, bie zien waiten nog nooit zain het.
‘Heren, ik wil joe even veurstellen aan onze verslaggever van t Nijsblad, Cees Maggelt. Ik denk dat Cees n belangrieke rol speulen kin in t verhoal over t Oosterdaip.’
As börgmeester hom n stoule wist, komt hai noast n old gries mannechie te zitten. In ain oogopslag herkent hai in hom de man, dij in Parkzicht t woord voerd het over aanleg van n blaauwe loper. Dezulfde man, dij snachts ook bie hom is kommen spouken.
‘Binnen ie …..,’ wil Cees zien buurman vroagen, mor börgmeester is hom net n slag veur.
Binnen vief menuten staait Cees zien wereld op de kop. Hai het den kennis moakt mit vaar heren, dij e tot dat tiedstip allendeg kon van foto’s of oet verhoalen van vrouger. Dat hai ooit nog ais op n gewone woensdagoavend in roadzoal van Veendam aan ain toavel zitten zol mit kaptain Hazewinkel, börgmeesters De Zee, Van Beresteyn en Wilkens, haar e zok tot n ketaaier leden nait veurstellen kind.
Even het Cees t idee, hai zit tegenover vaar toneelspeulers.
Veur zoveulste keer mout Cees t bekìnde verhoal van Veendammer kovven en schouners en economische hoogtieden van weleer aanheuren. Hai kin t dreumen. Woar t oor op minder den haalve kracht waarkt, moaken zien ogen overuren. Bekìnd mit t interieur, maarkt hai, hai zit op olderwetse stoulen, aan plavvon hangen kroonluchters en aan de mure hangen mor haalf zoveul petretten as dat hai wìnd is. Voormolen is de leste in t riegje. Gain Batting, gain Boekhoven, gain Apotheker en ook gain Cor de Vos.
As Cees zugt, dat vief manlu zok drok revelnd over n koarte van pervinsie Grunnen boegen is hai weer bie de les. Zai wiezen van Veendam noar Stad en van Veendam noar Delfziel en hai heurt aingoal t zulfde taimpie:
‘Wie mouten Veendam weer op de koarte zetten en dat begunt mit t opengooien van t Oosterdaip. De rest komt vanzulf.’
Grootse plannen. Veul groter as Cees zok veurstellen kon en noa n körte stilte maarkt Cees dat elkenain noar hom kikt:
‘En wat vindst van onze plannen. Denkst ook nait, dat t goud wezen zol om t Oosterdaip weer open te gooien. Op dizze menaaier kinnen wie der veur zörgen, dat t olde Centrum van Veendam, t Golden Aailaand, tussen Oosterdaip en Giezenstroate weer in ere hersteld wordt.’
Cees voult zok noa dit verzuik vangen tussen twij vuren:
‘Hou hoal k vree mit dizze hoge heren en hou leg ik t oet aan mien hoofdredacteur.’
Angst veur nachtelk dwoalende zeekapteins liekt, mit ain slechte ervoaren meschain irreëel, t BlaauweLoper verhoal over al laankleden oet tied kommen personen bie VanderLoan op toavel leggen zol kinnen laaiden tot of ontslag of n enkele raaize gekkenhoes. Elke keus is n slechte keus.
Op weg noar hoes liekt de wereld veraanderd. Terogge veraanderd. Glimmende kinderkopkes binnen vot, net as kopern trekbèle en Julioanapaark is gewoon weer parkeerploats. Baange veur n laange stille oavend beslot Cees noar stamkaffee ‘Rembrandt’ aan t Oosterdaip te goan. t Is vlakbie en t bier smoakt doar aaltied goud. Middernachtelk uur is nait ver vot, as hai beslot op hoes aan te goan.
Bie òfslag Meulenstreek zugt hai vaar donkere figuren. Binnen zo drok in gesprek, zai zain hom nait. Cees het dat ook laiver nait. Pertiek van bankgebaauw op hörn van Oosterdaip en Meulenstreek geft schoel én goud zicht op vaar kwedelnde manlu. Zai steken parkeerploats over en verdwienen binnen n poar tellen tussen hoezen.
‘Noar t Golden Aailaand?’ vragt hai zok òf.
‘Zollen zai doar nog aaltied wonen? De hoge heren van t dörp, de bestuurders, de regenten en de kapteins op t schip dat Veendam hait?’

Dij nacht dut Cees twij dingen.
In eerste ploats schrifd’e n vlammend artikel over veurdailen van n open Oosterdaip. Legt verbanden mit Veendammer historie. t Köst hom waineg muite. Hai het dizze oavend ook ja zoveul gegevens binnenkregen, doar is mit gemak n goud verhoal van te braaien. Om twij uur snachts sloet hai zien computer òf en wil goan sloapen.
Volgende dag heb ik bericht in mailbox of k nait es kommen wil te proaten. Rezeltoat van de uren dij Cees en ik hebben besteed aan t onderwaarp ‘Golden Aailaand’ hebben ie net lezen.
20220202