Elektrifikoatsie

‘Zol t meugelk wezen, dat mien oma’s op n dag, vandoag of mörgen, ais terogge kommen konden?’
Soms prakkezaaier ik doar wel es over. Nee, nait mit de bedoulen om heur ogen oet te steken mit onze moderne moatschoppij. Toch leuf k, zai zollen zok ogen oetkieken. Baaide opoetjes binnen knap old worden. Hebben ook nog n bult van nije ontwikkelns op t gebied van hoesholdentjederij mitmoakt. Dat t laank duurd het veurdat oma Streun mattenklopper en koamerbezzem aan kant zet het veur stofzoeger, is vervast nait oet vrije wil kommen. Oma’s hechtten bliekboar aan olde tradietsies.
Ik bin van vlak noa d’oorlog en heb nog van t ain en t aander mitmoakt. Stroomdroaden luipen in mien jeugd nog bovengronds en kwamen langs porselainen stroompotjes t hoes binnen.
Guster heb k wat deur hoes en toene struund om te kieken houveul wie van t stroomloze tiedpaark nog overholden hebben. Allewel apperoaten overal verspraaid lagen, is t aal bie nander nog n haile verzoameln worden.
Zo von k in overkappen moekes lichtblaauwe, gemeleren wasokker, kompleet mit deksel. k Zai heur nog wel mit meterstok in waske draaien. Wasokker ston op vaaraarmeg gaskomfoor. t Was haard waarken op moandag. Zulfde wasokker was multifunctioneel, want bie gebrek aan diepvries dee e in zummer en haarfst ook dainst as weckokker. Moekes holten loakenrek is vervangen deur n nije. Staait mooi onder appelboom, mor t rek het n functiedegradoatsie mitmoakt. Op loakendreuger hangen enkeld nog hondendekens, om oet te kloppen.
Mien toenhoes het wel wat van n oetdroagerij. Mit unster kist tot n pond wegen. Binnenkaant van gaitiezern striekiezer vertoont nog sporen van kolenaaske en t eulielampke misstaait nait tussen olde schoolploaten. Soms, hail soms kin k verlaaiden om lampketoentje aan te steken, nait weerstoan. t Blift bie veurnemen, omdat petreulieklip en lampeulie al laankleden oet ons doaglieks assortiment verdwenen binnen. Zaaisschaarper hangt noast unster en net as hangweegschoaltje n beetje onneudeg te wezen. Opa Streun haar hom in schure hangen, mor hai was den ook boerenaarbaaider en haar van n grasmesien gain wait. Hai was handeg mit zien zaaise. As k dit stokje optik, heur k lutje potkaggeltje snorren. Olderwets geluud en aangenoame holtwaarmte voulen vertraauwd.
Dou k vanmörgen kerstboom oet koamer toakeld haar kwam prachteg haandsneden stove weer teveurschien. n Pronkjewail. Stove het in dezembermoand kontje van vrundelk lagende kerstman verwaarmd, ook al ontbrak zien teste. Dij is verbannen noar fietsenschuurtje en vervult tegenswoordeg n andere toak, as spiekerbakje.
In keuken staait n toavelkovviemeulen zok doaglieks te vervelen. Of hai der nou wel of nait om moalt, kovviemoalen is hai verleerd. Zien toak is overnomen deur handsoame kovviepads en hai mout zok bepaarken tot olde fietssleuteltjesbewoarstee. Draaimeulentje het sunt n haalf joar zicht op n nije kookploat. Makkelk man. Ain keer spoiten, mit n slovve douk wrieven en glasploat is weer brandschoon. En toch. t Hoalt Arineke den wel n bult waark oet handen, k blief der bie dast t lekkerste vlais van n holt- of kolengestookte vlaisbroader krigst.
Sloapen is sloapen en ook al heuren bedstee en gestikte dekens nait meer in n modern hoesholden, veul lu valen t laifst elektrisch in sloap. Zai missen onder dunne dekbèren bliekboar toch t behoagleke van de dikke dekenloag. Ik woag mie nait aan zokse moderne fratsen. Dou mie mor n olderwetse kopern kroeke.
Op stroom van tied veraandern omstandeghaiden en mìnsen veraandern in ain laange optocht mit. Ook al kist mit goud fesoun nait in t verleden blieven wonen, snelhaid van veraanderns worden mie wel es de boas.
85 joar leden was der n komiek, n kloune, n zwaarver mit bolhoud, dij gekte van snelle veuroetgang ook op de hak nomen het. Mien oma’s konden Charlie Chaplins film, as zai al noar bieskoop gingen, zain hebben.
‘Modern times.’
t Was de tied van lopende baandwaark, de tied dat machines langsoamaan en meschain voulde t dou ook al as n versnellen, toaken van de mìnsen begonnen over te nemen.
Charlie Chaplin, de man woarvan wie zo wìnd waren, dat hai zok clownesk gedruig, haar t goud zain. Aan essentie, de kern van t verhoal is in dij 85 joar dus waineg of niks veraanderd.
20220104