Onomkeerboar

‘Veurkaant is koopmanskaant.’
Oetsproak lag mien voader veur in de mond. t Was zo’n achteloze opmaarken, dij naargens op leek te sloagen. Ik wos wel beter. Hai zee nooit zo mor wat. Zeker in t begun van ons traauwen, kwamen ollu voak even op veziede in Hoogezaand. Om lutje jong te zain. Bie mooi weer zaten wie den op t grasveld in veurtoene. Op ons nije toenstoulen. Achterthoes was niks as grieze stain, op t noorden en kold. Nait groter as n possegel. Gezelleg, zo’n veziede, ook al ging maiste aandacht oet noar onze eersteling. Toch was t aaltied oppazen. As pabbe wat vranterg om zok tou begon te kieken, wos k voak al watter kommen zol. Drij woorden. Ain verhoal. Klonken mie as n veroordailen in oren: Veurkaant is koopmanskaant.
Wat hai bedoulde?
‘Toene van die is mor n rötzoodje.’
Hai haar wel geliek. Gras stond voak twij kontjes hoog, hege wuir nooit knipt en onkruud waasde en dijde. As onkruud. Toenwaark, t bleef der voak bie.
‘Kinder hebben t drok genog,’ verdedegde moeke mien laauwloeneg gedrag regelmoateg.
Zai haar ook geliek. Nije boan, nije wonen en n kind in de luiers waren reden genog om toene toene te loaten.
Tegenswoordeg is t aans. Wie hebben vergeleken mit Hoogezaand boudel omdraaid. Veurtoene, koopmanskaante dus, is aaltied schier én onderholdsvrij. Mor wel mit veul stain en grind. Slecht veur wotterhoesholden wordt voak beweerd. Achter t hoes is ons siertoene. Ons pronkjewail. Kinder en ook klaainkinder binnen al laank oet de luiers. Drokte is dus gain ekskuus. Huift ook nait. Of pabbes drijwoordenverhoal onbewust van invloud west is, duurf k nait te zeggen. In d’loop van tied bin k, of in elk geval voul k mie n echte toentjeman. Nait omdat t mout, mor omreden dat ik doar n groot stok voldounen oet hoal.
Pa is al laankleden oet tied kommen en as k zai, dat grasmaaier weer es neudeg overaal kommen mout en roet rout in mien vrijetiedsplannen gooit, den schut mie dat aine zinnetje makkelk weer in gedachten. Wat wel aans is, k huif gain hegen meer te knippen. Da’s t veurdail van de nije tied. Holten schuttens hebben op stroom van tied gruine mure vervongen. Nee, t is nait meer zoals 50 joar leden. Tied is onomkeerboar. Lu hebben t den over grui, veuroetgang, ontwikkeln, verbetern.
k Vroag mie voak òf of elke veraandern n verbetern is.
Neem bevubbeld onze computermoatschoppij. Hou hebben we ooit zunder computers leven kind.
Onveurstelboar, in elk geval veur kinder – roege schatten – dij op dit mement 45 joar en jonger binnen. Ik vaal doar boeten, bin n dankboare gebroeker, mor nait versloafd. As k mien verhoaltje optikt heb en op ‘www’ ploatst heb, is t doan veur mie. Gemak daint de mìnsen. t Heb t n stok makkelker as Carmiggelt. Dij schreef n verhoal in t klad en den veur kraant in t net. Wat n waark.
Zo ging t vrouger op school.
Ik bin nog van d’olde stempel, dij blied was mit n stempeltje in t schrift. n Schrift?
‘Wat is dat opa?’ heur k kinder wel es zeggen.
Zai doun alles, sikkom alles op computer.
In n onweerstoanboare hang noar stempeltjes, kroontjespìnnen en krietborden mag k tegen klaainkinder groag hoog opgeven van meesters, dij mit n schoolploat veur t zulfde bord de prachtegste verhoalen vertelden. Of ik snaar over schoolmeesters, dij ons mit filmstroken van Fibocolor mitnamen noar alle oethouken van n tot dou onbekìnde wereld. Ons op vleugels van de tied noar t verleden brochten. Net as in bieskoop in n duuster lokoal mit allendeg n dia-apperoat en n groot schaarm. Stille beelden, tot leven brocht mit n aansprekend verhoal. Onderwies dat n appèl dee op dien veurstellensvermogen en mit schoolmeesters, dij mie al op jonge leeftied nijsgiereg muiken noar meer, noar verder vot in tied en roemte.
Soms komt ain van klaainkinder mie wel es gezelschop holden in toenhoeske. Zai waiten, opa het t drok en kaizen, net as wie vrouger wìnd waren, n plek in schoolbankje. Inkpotje is leeg. Zai zollen weschienlek ook nait waiten van hou of wat.
As t tied is om kovvie te drinken en zai n glaske ranja veurschuddeld kriegen, wordt t toch nog gezelleg. Nait laank traauwens. Hebben zai deur, dat opa kloar is mit zien ‘waark’, den is t eerste wat zai vroagen:
‘Mag ik nou even op computer.’
Gain probleem. Ik heb, ook noa eerste nachtvorst, òflopen nacht, aaltied nog wel t ain of t aander te doun in toene.
20211122