Brand

Zundag 7 feberwoarie 2021. Snijstörm jagt over de Wieke. Snijschoever blift op stee, want snijschoeven het gain zin. Wind regelt t aal zulf.
Overvolle matte mit lege flèzzen brengt mie boetendeure. Doar loop k Anjolt tegen t lief. Dik inpakt lopt hai wel mit n snijschoever.
‘Onbegonnen waark,’ perbaaier k buurman van zien dwoalwegen te overtugen.
n Flinke poeste wind verspraaidt mien woorden.
Anjolt wist noar grote grieze loods, woar dwarrelwinden vrij spel hebben op t grote asbestdak.
Hai lopt mie in de muide en tegen de haarde wind in begunt e te roupen:
‘Waist nog wel, dat wie in feberwoarie, joaren leden, ook zo’n snijstörm haren en dat joe dou noar schoonmoeke in Pekel òfraaisd binnen.’
k Mout daip groaven. t Blift n leeg gat.
‘Dat joe ons dou vroagd hebben om d’hond in toene te loaten en dat …….’
Anjolt vaalt stil. Iezelke kolde jagt deur mien veuls te dun jaske. k Mout nog n ìnde veurdat ik bie glasbak bin en veul belang bie Anjolts plazerij heb k nait. Hai is nait oetproat.
‘Dat Ketriene dou brandweer bèld het.’
Leste opmaarken zörgt veur n aha-ervoaren en schut mie n dikke twinteg joar terogge in de tied. Van kommootsie dij dag heb k niks mitkregen. Dat t verhoal van dij dag t begun was van n laange serie, haar k dou nait bedenken kind.
k Heb laank zuiken mouten in mien computer, mor k heb t vonden. t Eerste, allereerste verhoal over onze aaltied aanwezege, originele buren, Anjolt en Ketriene Broesder.

Brand
Op n sundoagse feberwoariemörgen is Anjolt al vroug oet de veren. Aans as zien Ketriene het hai gain hoane of wekker neudeg om op te stoan.
Dat de wind om t hoes jagt kin gainaine ontgoan wezen. As e gedienen oetzied schoft, schrikt hai. Feberwoarienacht het heur n dik pak snij brocht en as e in zien struupsiekoren boksem schot, schaaiten beelden en biepazende teksten hom al deur gedachten.
Laank dut e nait over zien stoetje, mor as e boetendeure komt, heurt e t bekìnde, raspende geluud van snijschoevers veur t hoes. Hai wait, hai is vandoage weer te loat. Pakt desondanks zien nije snijschoever en sjokt langs t hoes noar stroatkaant.
‘Kiek es aan, doar hebben wie Broesder ook al,’ wordt Anjolt meer dan hartelk ontvongen.
Mooie woorden klinken hom as n veroordailen in d’oren. Gain twij tellen loater wordt veroordailen omzet in n regelrechte executie:
‘Wat dochten ie, k mout ook es n moal aan mien noaberplichten voldoun.’
Fiemelachtege woorden, dij bie baaide kammeroadjes van overbuurman n braaide laag op t gezichte tovern. Haar e t n beetje makkelker opnomen, den haar e zegd:
‘Och, aiglieks haar k verwacht, dat ie dat kewaachie vandoage wel even veur mie doun zollen.’
Goie gedachten binnen aaltied te loat. t Is t rezeltoat van joarenlaank gain stroatje vegen.
‘Dou nou mor,’ het Ketriene hom voak genog aanroaden, as hai weer es n vege oet de pane kreeg van boaske buurman van overkaant stroat.
‘Kist beter vree mit dien dörpsgenoten holden.’
Op heur advies het Anjolt zok oeteindelk bie t stroatenvegersklupje aansloten. Noaberhulp is ja houkstain van t dörpse leven. Ammehoela. Hai huift zok veur zokse filaine lu t gat nait oet hoaken te lopen, laiver veegt e zien gat der aan òf.
As hai zien kaant van tegelpad denkt schoon te hebben, zitten drij manlu aanderkaant stroat al laank en braid achter de kovvie.
‘Wat zollen zai weer n bult te plazen hebben over Anjolt Broesder.’
t Let hom nait lös en terwiel e aanstalten moakt om zien bakkie troost bie Ketriene te hoalen, heurt e n stem achter zok. t Is buurman Henk van n poar hoezen verder. Aigender van de grote loods.
‘Waarom heb je mijn straatje niet even geveegd.’
Ook al komt opmaarken onverwacht, Anjolt het dit moal zien woordje wel kloar. Hai lopt noar hom tou, holdt zien snijschoever veur zok oet en zegt:
‘Ast doe dien stroatje schoonvegen wilst, magst mienent wel even lainen.’
‘Nee, daar begin ik niet aan,’ zegt Henk, zet haand in de rogge, trekt n pienlek gezicht en zegt den kloaglek:
‘Rug, hè!’
‘Toneelspeuler,’ denkt Anjolt.
Even zit Anjolt te prakkezaaiern om over noaberplichten te begunnen, mor zo flaauw wil hai nait wezen en hai wait oet ervoaren, dat zokse proat nait besteed is aan Henks dovemansoren.
Snommedoags hoelt de wind nog aal om t hoes. t Schone stroatje veur t hoes ligt al weer onder n centimersdikke snijloag. t Zel Anjolt n zörge wezen. Ook aanderkaant stroat binnen gain snijvegers te bekennen. Bie kaggel is t aangenoam. Winterse tavverelen boetendeure hebben veul weg van de beelden dij t beeldschaarm in hoeskoamer zain let. In t Noorse Hamar wordt de WK laange boan verreden. As t tegen haalf aine lopt en de 1500 meter op punt van begunnen staait, is Anjolt van de wereld. Volkomen opslokt deur Ritsma en zien jacht noar gold.
Ketriene het niks mit scheuveln. Dij vernuvert zok in keuken mit heur braaiwaark en neudege veurberaaidens veur t waarme eten. Tegen tied, dat de 1500 meter op t ìnde lopt, schoft Ketriene heur braaiwaark aan kaant, ropt in gaang tegen Anjolt:
‘k Goa even kieken hou t mit hondje van de buren is,’ en lopt den noar boeten.
t Is kold, maarkt ook zai en automoatisch trekt zai jaze stiever om haals. t Hondje is mor wat bliede, dat Ketriene heur verlöst oet keuken. Haile dag zit t aarme baist al opsloten mit twij katten en as t hondje deur toene dartelt, kikt Ketriene noar de grote schure van buurmans buurman. Zai schrikt.
Wait even nait wat te doun, let t hondje t hondje en runt alsof zai deur aine achter de boksem zeten wordt terogge noar hoes. Lopt hoast achterdeure oet de scharnieren en begunt in keuken al te roupen:
‘Anjolt!! Brand. De grote schure staait in brand.’
Anjolt dij net aan t biekommen van n spannende 1500 meter zit nait op zokse berichten te wachten. Anjolt, de onversteurboare reageert den ook nait. Hai kin zien Ketrientje wel, mor as zien vraauw koamer binnenstörmt schut e oet zien apatische holden overìnde. Ketriene het ogen boven op kop.
‘Luusterst nou. De schure hiernoast staait in de hens.’
n Poar tellen loater zain wie Anjolt, mit Ketriene op hakken, as in de serie ‘Mash’ over n oetsturven Wieke runnen. In toene bie heur buren kommen zai tot stilstand en doar komt Anjolt tot de konkluzie dat zien vraauw t goud zain het. Vlak onder t grote dak van de loods komt witte rook noar boeten en as bie toverslag slagt de paniek ook bie hom tou.
‘Woar is t telefoonbouk,’ ropt Anjolt.
Hai mout votdoadelk buurman Henk bellen. Mor Henk woont in Stad en as e op t lest zien nummer vonden het, beslot Anjolt ….. om eerst brandweer te bellen.
Binnen t ketaaier is de brandweerwoagen mit blus- en ledderwoagen arriveerd op de Wieke. Mit dikke breekiezers forceren twij brandweerlu baanderdeuren en binnen vief aanderen bezeg de slangen oet te rollen.
Scheuvelwedstrieden en t slechte weer kinnen Wieksters of woar-aargens-aans-vot nait in hoes holden. Binnen de körtste keren is t drok op de Wieke. Veul mìnsen vroagen zok òf, hou de brand den wel ontstoan kon.
‘Verwarming zit ter nait in,’ zegt old Panman.
‘t Kin netuurlek ook körtsloeten west wezen of meschain haar Henk wel n radiatorkaggeltje tegen de vorst in zien ketoortje ploatst,’ zegt n onbekìnde man mit dikke pole op de kop.
Gainaine dij t fiene der van wait.
As buurman Henk noa n dik haalf uur zien asobakke de parkeerploatse opdraait, is der gain volk meer te bekìnnen op stroat. Brandweerlu binnen bezeg slangen op te rollen. De schure staait ter nog.
‘Waar is de brand?’ vragt Henk.
Hebben ze hom hier meschain veur t zootje?
Hai kikt verbolderd in t ronde, wil de brandweercommandant spreken, as e zugt, dat Ketriene op hom òflopt.
‘Kiek buurman, t zit zo. Dou ik even bie buren in hoes was om t hondje oet te loaten, zag ik rook oet joen schure kommen en dou docht ik …… en dou hebben mien man en ik … eh … de brandweer.. ‘
Ketrienes woordenstroom stopt, as zai Henk aankikt.
‘Mor t bleek gain rook te wezen mor stoefsnij, dat deur de haarde wind onder t dak votbloazen wuir ….’
Henk nemt Ketriene es goud op. Hai is stokvergrèld, om de vergese raaize én om de kapotte baanderdeuren. Veurdat hai weer in zien auto stapt, zegt e:
‘Ie heuren der nog wel van.’
En Ketriene.
Veur heur het t spreekwoord: Woar rook is, is ook vuur, inains n hail aander betaikenis kregen.

Nog even terogge noar feberwoarie 1999. Dou mien verhoal kloar was, bin ik noar buren tougoan en heb k heur verteld, dat ik n verhoaltje schreven haar. Over heur en over de brand. k Wait nog goud, wat zai dou zeden:
‘Doar mouten wie ons nog even goud op bedenken, buurman. Om ons op dizze menaaier bie pad en weg te brengen, hebben wie aiglieks niks gain belang bie.’
Ik kon mie t best veurstellen, mor da’s de reden west, dat t eerste verhoal, dat ik oet de mond van Anjolt en Ketriene optaikend heb, in vergetelhaid roakt is.
Dat Anjolt mie guster zulf weer op t idee brocht het en t vergeten verhoaltje weer nij leven inbloazen het, geft aan, hou hai en zien Ketriene der in loop van joaren aan wìnd roakt binnen om in t middelpunt van belangstellen te stoan.
20210208