Van olde roeten en biegeleuf

 

Dou wie 35 joar leden ons hoes op de Wieke kochten, wozzen wie nait wat veur n veraandern dat in ons leven brengen zol.
Eerste joaren noa verhoezen was n bandege boudel. Kinder waren nog klaain en vruigen veul aandacht. Ook in en om hoes was der n bult te doun.
Op n dag haren wie t er aan tou veurzet-roeten te vervangen. Olde sokke was goud vuld. Aanvuld mit riekssubsidie duzzen wie t wel aan om nije thermopane-roeten te kopen.
Glassnieder oet Boven-Pekel het ons aander dag kezienen opmeten en het ons op n kattebelletje n schiere offerte oettaikend. Doar huifden wie ons gain twij keer op te bedenken.
Wie bliede, man bliede, heur k joe denken. Nee dus. Dou wie in keuken nog wat noa zaten te proaten, kraabde hai zok wat op kop en keek bedenkelk noar ons bovenste roetjes.
‘Waiten ie wel,’ zee e op n toon, dij nait veul gouds betaiken kon, ‘dat bovenste roetjes hail biezundere roetjes binnen.’
Wie haren gain idee.
‘Kom hier mor es stoan, den kinnen ie t beter zain.’
Net zoals t was. Dou zagen wie t ook. Glas in boevenroetjes haar n rood-gruinachtege glans. t Was ook gain mooi egoal glas. Ofdrokkens, woar vrouger t lood zeten haar, konst dudelk zain. Mor t maist biezundere was, datter n noam op ston.
‘K. DIK,’ zee glassnieder mit n stroalend gezichte, ‘Kede Dik.’
‘Het vrouger in dit hoes woond. k Bin hier wel es in winkel west om baaltjes te kopen.’
Hai keek ons triomfantelk aan. Zagst aan gezichtsoetdrokken, hai ston op t punt om nog veul meer oet zien Wiekster geschiedenis-bouk te verhoalen. Ik was hom net even veur:
‘Wat mout ik nou mit dit verhoal?’
‘Ie kinnen dizze roetjes der nait oet hoalen,’ zee e zulfverzekerd.
‘En woarom nait,’ zee k verboasd. k Haar hom nait veur niks besteld.
‘Dij olde roeten mouten der oet.’
Mien vastberoadenhaid wuir mie nait in dank òfnomen.
‘Ie doun doarmit dit hoes n groot onrecht aan,’ zee glassnieder.
‘En,’ luit hai der woarschaauwend op volgen:
’t Zel joe groot ongelok brengen as ie dit rampzoalege veurnemen deurzetten.’
Onhaail veurspellende woorden vuilen nait goud bie mie. k Begon hoast aan miezulf te twieveln.
‘Boakerproatjes,’ sluig ik, noa n körte overdenken, zien road in de wind.
‘Dit hoes is gain mins. Hou kinnen ie nou zeggen, dat n hoes onrecht aandoan worden kin.’
‘Lestent was ik achter op Nummer Dattien,’ perbaaierde hai t dou nog n keer, ‘en doar het boer Freuling t zulfde doan as wat joe nou van plan binnen. En dij zit nou in t ….’
Ik wuir zo vergrèld van aal dat gezemel, da’k zien gejerimineer òfbroken heb:
‘Neem mie nait kwoalek, boer Freuling is n slecht veurbeeld. Dij is gewoon gek worden van dat male wief van hom. Doarom zit hai nou in t gekkenhoes.’
Glassnieder schudkopde wat. Tegen zoveul haardkoppeghaid kon hai nait op.
‘Wanneer binnen roeten kloar?’ vruig k dou glassnieder stoule achteroet schoof.
‘Over vattien doage bin k hier weer. Mit alle roeten. Ook dij bovenste roetjes heb ik den bie mie.’
Hai keek mie bie leste zin zo deurdringend aan, dat ik hoast baange wuir.
‘Mor woag mie nait roeten weer òf te bestellen. Ofsproak is òfsproak.’
t Waren zien leste woorden, veurdat e zunder toal of taiken deure achter zok dicht sluig en oet zicht verdween.
‘Male kirrel.’
Noa drij doage was ik glassnieders bezuik al laank weer vergeten.
Soavends aan toavel zat mien zeun n beetje mit zien eten te pielen. t Schoot nait op. Zien moeke haar hom der al n poar keer wat van zegd, dou e inains vanoet t niks kwam mit de vroage of hai soavends wat langer opblieven mog.
‘Houzo langer opblieven. Is der wat biezunders?’
Joa. Hai wol wel geern noar n film kieken. Alle jongens bie hom in klazze mochten der ook noar kieken, wos e ons te vertellen. Dat de film tot tot tien uur duurde, mos toch n moal kinnen.
‘Gain denken aan,’ vloog vraauw votdoadelk in gedienen.
‘Doe gaaist aans om acht uur op bère en dat beurt vanoavend ook.’
Doarmit was t verhoal doan. Veur ons.
Soavends om acht uur haar lutje jong nog van alles te doun. Bedochde aingoal weer wat nijs om mor nait op bère te huiven. Ketaaier loater heb k hom dou bie haand nomen en noar zien sloapkoamer brocht. Dou k nog even bie hom op raante van bère zat, keek e mie wat bangeg aan en zee schuchtern:
‘Bestoan der ook spoken, pabbe?’
Ik schrok. Nait allendeg van zien woorden, mor mit noame van dat angstege gezicht mit dij vroagende ogen. k Heb hom mit aal mien levenswieshaid geruststellen kind:
‘Nee, mien jong, dij bestoan allendeg mor in foabeltjes.’
Hai keek mie doarop n beetje schuuns aan en zee:
‘Waiten ie t echt wizze, dat ze nait bestoan?’
Toch n beetje ongerust worden vruig ik:
‘Mor woarom vragst dat aiglieks. Hest meschain n enge film zain of n griezelbouk lezen?’
Hai schudde van nee en zee dou mit n stem, woar de troanen deurhìn klonken:
‘k Heb nou al twij nachten n old vraauwmìns bie mie aan t bère had, dij aal mor deur t zulfde tegen mie zegt.’
Ik voulde mien zeun es even aan t veurheufd. Koorze haar e nait.
‘En wat zegt ze den?’
‘Dat ik tegen die zeggen mout, dat olde roeten zitten blieven mouten, woar ze zitten.’
Dij nacht heb k zien lutje schemerlampke aan loaten. Beneden in koamer heb k t verhoal aan mien vraauw verteld. Gain van baaident wozzen wie wat we der mit aan mozzen. Zo’n jong kon dat toch zo mor nait zulf opbedenken.
t Was nog wied veur elf uur, dat wie dij oavend, tegen onze gewoonte in, al vroug op bère gingen. Mien vraauw sluip al gaauw, mor bie mie wol de sloap nait kommen. Dou k op t ìnde deur onrustege prakkezoaties mui worden toch in sloap vuil, kwam k in n onrustege sloap terechte.
Om ain uur was t sloapen doan en zat ik inains recht overìnne. k Haar wat heurd. Ik voulde dat t swaait mie dubbeldik op t veurheufd ston en bère was klammeg as in n haite augustuszummernacht. Mien vraauw draaide zok es om in heur sloap, mor wuir gelokkeg nait wakker. In nachtelke stilte heurde ik dou dudelk t geluud van n bèle en noa n zetje weer. t Leek wel n winkelbèle.
Doar mos ik meer van waiten. Via n wankele holten trappe bin k vezichteg noar beneden lopen. Dou k in de hal ston, heb ik verboasd omhoog keken. Zo zag onze trappe der toch nait oet. En in t halletje ston n veur mie totoal onbekìnde grote kaaste. In dijzulfde fractie van n tel, dat ik doar over noadochde, sluig plöts deure van koamer wiedwoagen open en kwam der n vraauwmìns op mie òflopen. Mor wel mit zo’n gang net of ze mie van de sokken lopen wol. Op n haalve meter van mie òf dook zai mit kop in grote kamnetkaaste en huil der n deuze oet. n Rammelende deuze. Net dou k vroagen wol:
‘Wat hebben ie hier te zuiken,’ haar vrumde vraauw koamerdeure al weer dichtsloagen.
‘Nou mout t toch nait gekker worden,’ docht ik.
Wat haar dat mìns midden in de nacht in onze veurkoamer te zuiken. En dat zol ik heur es klip en kloar dudelk moaken. Dus luip ik noar deure, mor dou k hom opendee, kwam mie n bult licht tegemuide, alsof doar n schienvat van wel 300 Watt op mie richt wuir.
Dat ik nait de deure opend haar noar mien aigen veurkoamer, mor in mien nachtgoud in t volle licht van n drokbeklante winkel ston, sluig netuurlek naargens op. Achter teunbaanke ston n steveg vraauwmìns. Zai was bezeg n deus mit tiggelwaark oet te pakken. k Heb nog n zetje in t ronde keken en heb mie verboasd, woar lu aal dij olderwetse spullen weg hoald haren. n Olde weegschoale en n haile riege stopflèzzen mit lekkere baaltjes.
k Mos dou even aan glassnieder denken. Net as aan zoveul aander zoaken.
Woarom reageerden minsen nait op mien aanwezeghaid? Zagen zai mie nait stoan? En hou kon t midden in nacht nou licht wezen? Ik snapde der gain bal van.
‘Woar hebben ie aal ons meubels loaten,’ heb k nog haard roupen.
t Huil niks oet, zai deden alsof ik locht was. As n sloagen hond bin k deur zulfde deure mor weer òfdropen en langs gammele trappe weer noar boven goan. Mien vraauw lag gelokkeg nog rusteg op ons aigen bère te sloapen. k Bin noast heur kropen en bin weschienlek weer snel in sloap sukkeld. Winkelbèle heb k nait meer heurd.
De volgende mörgen was alles weer normoal. Dat wil zeggen, aal onze meubels stonden weer op stee en t vrumde vraauwmìns mit heur winkeltje was weer verdwenen.
Bie t broodeten heb ik t nachtelk avontuur aan vraauw en kinder verteld. Vraauw en dochter hebben mie der haard om oetlaagd, mor in d‘ogen van lutje jong zag ik n grote moate van eernseghaid. Ogen, dij zeden:
‘Ik begriep die pabbe. Der hoest n vrumde kostganger in ons hoes, dij rondspoukt as t heur oetkomt. Aine, dij van tied hailendal gain begrip het.’
n Dikke weke noa dizze gebeurtenis het glassnieder aal onze roeten vervongen. Dat is nou sikkom 35 joar leden.
Of Kede Dik zien vraauw nog aaltied in ons hoes rondspoukt?
‘k Duurf t hoast nait haardop te zeggen, mor tot op heden heb k niks meer van heur vernomen.’
20210125