Keuninksdrama

‘t Zel mie nij doun, wanneer dij duvelse roodborst òfraaist.’
‘As de nachten zo kold blieven as òflopen nacht den is t gaauw doan mit onze zummerkunk.’
‘k Zai hom laiver vandoag dan mörgen votvlaigen.’
Bovenstoand gesprek tussen Wouter, koolmees, zien beste kammeroad Jeroen, hegemusch en Hans, de zwaarte kraai vaalt soamen mit kommootsie, dij der lestdoags ontstoan is over t körte vekansieraaiske van de grote mìnsenkoning Wullem. Dij het netuurlek docht:
‘Onderschaaid mout der wezen en k bin ja toch nait verantwoordelk veur mien aigen doaden.’
Zol t zo makkelk goan?
t Moakt in elk geval wel oet of der keuninkliek bloud deur joen oaders stroomt of dat je gewoon rood bloud hebben.
Dat de man in t grote hoes zok drok moakt het over stiekomme vertrek van Oranjekunk noar t oranje Griekenland geft n goud beeld, hou de gewone man over oetzunderingspesietsie van onze mìnsenkunk denkt. Wouter het hom tiedens t mattenkloppen zulvens heuren brommen:
’t Lieken wel middelaiwse toustanden.’
Mag n kunk echt doun en loaten, wat hom in de kop komt?
Weschienlek haren je t nait docht, mor zokse daipgroavende vroagen kinnen dus ook deur lutje vogelkopkes spouken. Staarker nog, onze vogelpopuloatsie in toene het zo zien aigen keuninksdrama. Mochten je denken, dat t de vogelburger moud geft, dat t bie de mìnsen ook nait aaltied kouk en aai is, den hebben je t mis. En goud mis ook.
t Leste nijs is, dat Wullem weer terogge vlogen is noar zien aigen hoes in t bos. Gekleurde kunk mag vanòf vandoage weer zuiken noar de biepazende vraauw, dij onder hom in t koartenspul paast.
Wie verrichten zinvoller doaden en richten onze blik op aander vlaiggasten. Gasten, dij in t begun al even aan t woord west binnen. De sosioale Wouter, baange Jeroen en Lamme Hans. Mor huifst gain verrekieker te bezitten om te konstateren, dat der boeten dizze drij kammeroaden n bult aander vogels zitten te wachten op Roodborsts keuninkliek òfschaaid. Zai haren hom al tieden leden mor wat groag op t vlaigtuug zetten wild.
Och, och wat het t vogelvolk t van t zummer stoer had. Of beter zegd, wat hebben vogels t stoer had mit t klaaine, mor o zo pronkerg roodborstje.
‘Roodborst is de noam,’ verwelkomt hai steevast, zunder schoamte of terogholdendhaid vanoet zien ivoren toren elke binnenvlaiger. Op de menaaier van:
‘Zain je mie wel op de troon zitten, ik bin hier de boas.’
Wat moakt, zo vroagen joe joezulf vast òf, dat zo’n klaaine iepenkriet van n vogeltje zok mit zoveul lewaai en bombarie aan de wereld presentaaiert. Dat òfvroagen is begriepelk. Zokswat vragt om n verkloaren. t Antwoord is kinderliek ainvoudeg. Dat komt deur de kinder, lees: de kinder in t grote hoes. Dij hebben t lutje vogeltje al van jongs òf aan vol mìnselke laifde in aarms sloten. Zai hebben heur ollu der ook op wezen. Zo’n laif en mooi kleurd vogeltje, dat ook nog – och hou aandounlek – voak allendeg en wat schuchtern in toene zien eten wat bie nander scharrelt, mout hoast wel n echte haartenbreker wezen.
Nou vergeet t mor. Zogenoamde haartenbreker het n haart van stain en is in zien benoadern noar aandern tou zo haard as n bikkel.
‘En dij tiran, dij nero hebben ze ook nog es bedaild mit n aigen standbeeld in toene,’ het Wouter, de sosioalist al voak in opperste verboazen oetroupen.
Behaalve n standbeeld het Roodborst – mit n keuninklieke hoofdletter! – ook zien aigen paleis. Joa de ivoren toren, woar net al over sproken is. Dij bezörgt hom nait allendeg n schier onderkommen, mor ook nog es n goud oetzicht over toene. Hai het op alles wat binnen komt vlaigen of der oetvlucht n goud zicht. De veurwoarden om tot allainheerser en potentoat oet te gruien waren bienoa aal invuld. Bienoa, mor nog nait hailemoal. Mìnsen haren hom den wel op t schild zet, aanbeden zien kleurrieke verschienen en luusterden mit amechtege bewondern noar zien hoge, schrille tonen, mor dat gaf hom allendeg nog mor n lege status.
Wat is nou n kunk zunder volk. Zien machtswellust, zien overheersersnetuur kon pas tot volle ontplooien kommen, dou e zok n aigen leger aanschaft haar.
n Leger?
Echt wel.
Om boas te speulen over t muskesvolk, dij schiet-in-de-boksems, dij angsthoazen onder t vogelvolk is nait zo stoer. Veur heur telt elke scheet as n dunderslag en ook koolmeeskes, is wel bleken, jagst mit kinderliek gemak van t haim. t Wordt aans as der stront aan de knikker komt en liggoamsgrötte en -kracht bepoalend worden. Den helpt mooi proaten nait meer en draigen mit swoarder middeln nog minder. Den mout der oet n aander voatje tapt worden.
Mor om dat oet te stokken, mouten we n joar of wat terogge in de tied. Noar t veurjoar van 2018. As nije bewoner van t ombaauwde doevenhok was t roodborstje, net bezeg kroamkoamer in te richten, ongewild getuge van n biezunder male gebeurtenis. n Stried op leven en dood. n Ongeliek gevecht tussen Hans Kraai, dij lompe gladjakker mit zien vette veren en lutje Maartje, t acht weken olde poeske oet t grote hoes. t Ondernemend poeske was weschienlek ontsnapt aan moekes woakend oog en kreeg op raais deur de grote wildernis inains te moaken mit n soort van zunsverduustern. Linke Hans haar al even mit n schaif oog noar t lutje ding keken en haar nait veul tied neudeg om tot n beslizzen te komen. De duukvlucht was sierlek en effectief. Dou twij poten zok om t liefke van lutje Maartje sloten was t lot van Maartje bezegeld.
Roodborst het nog roupen en reerd, mor wel heurt in de drokte van t omgevenslewaai nou n roodborstje roupen. t Onvermiedelk ìnde van Maartje het t roodborstje aanzet tot n treurmars, mor ook dat is tot gainaine deurdrongen.
De mìnsen in t grote hoes binnen nooit gewoar worden woar Maartje bleven is.
Allewel t roodborstje zok veur zien moudege doaden nait op de borst kloppen kon, het t zien leven kompleet veraanderd. De beelden van t spartelnde poeske is n trauma veur hom worden. Hai het t nooit van zok òfzetten kind.
Wat e wel doan het is n nacht stief prakkezaaiern. n Deurwoakte nacht. n Nacht woarin alles, mor den ook alles op kop zet is. n Nacht woarbie hai soamen mit rondvlaigende, vlaigenvangende fladdermoezen n verdrag sloten het. n Verdrag veur t leven. n Verdrag om t leven van klaaine poeskes en aander kwetsboare daaier n stok beschaarmen te baaiden.
Overainkomst was zo kloar as n klontje. Fladdermoezen kregen t allainrecht van insectenvangst veur alle bomen in toene. As tegenprestoatsie mozzen zai t roodborstje ondersteunen in t verjoagen van grote, lompe vogels oet toene.
Hou t legertje klaaine moeskes mit heur grote, windstille vleugels zok meten kinnen mit brutoale eksters en aal dij kraaiachtegen dij zo groag even kommen snuustern in onze toenen?
k Heb gain idee. Der goan ja zoveul verhoalen over fladdermoezen in t rond.
Ainegste wat ik wel wait is, dat Linke Hans n poar doage noadat e Maartje filain oet toene plukt haar, inains vleugellam was en sunt dij tied as Lamme Hans veroordaild is tot n leven in stilte. En soamen mit aander kloagers òfgeven op de klaaine kunk in zien doevenhok.
‘Leve de koning?’
Grote verhoalen binnen gaauw verteld, oordailen is gain kunst, mor soms moust konkludaaiern, dat niks is wat t liekt.