In tieden van oorlog

Op 6 meert haar ik mien verhoal veur t Pekelder Proatcafé kloar. Mooi op tied, roem veur de vastgestelde doatem van 17 meert. Mor datter in körte tied, binnen twij weke zoveul veraandern kon, haar ik dou nooit bedenken kind.
k Realiseerde mie dat, dou k gusteroavend tiedens tandenpoetsen mit miezulf in gesprek ging. k Dou dat wel voaker. Even mit ons twijbaaident, in de stilte van de badkoamer, de dag deurspreken. Wie kwamen guster tot de konkluzie, dat veurbiëe oavend wel n hail apaarte, onwerkelke invullen kregen haar.
Dat t nog mor vaar doage leden was, dat ik n bericht de wereld instuurd haar mit òflasten van t Proatcafé, leek ons n aiweghaid leden. Tiedens de menuut, dij t tandenpoetsen maisttied in beslag nemt, heb k t verhoal, alsnog, ook al was t veur n ainmanspubliek, veur t voutlicht brocht.
‘Wat de oorlog mit mie en mien femilie doan het.’
t Verhoal van n opgruiend kind van vlak noa de oorlog, de Twijde Wereldoorlog wel te verstoan. Om joe n indrok te geven, kopieer ik n klaain stokje van inlaaiden. k Heb noamelk al laankleden leerd, om luusteroars te interesseren veur dien onderwaarp moust begunnen mit n actueel stokje:
t Is mie toch wat mit dij Corona-virus nait? t Komt van ver en liekt n ver-van-mien-bère-show, mor lege schappen in drogisterijen zunder n blokje zaipe, zaippompkes en ontsmettensmiddeltjes vertellen n hail aander verhoal.
Inde citoat. Schreven mit de kennis en waitenschop veur – lees eerste zin nog mor ais – 6 meert. Wat de schriever zien publiek dudelk moaken wol, is, wat hai as lutje kirreltje aal te verduren had het. Mit n moeke, dij pakken Sunil waspoeder, Sunlight zaipe en puutjes mit poedershampoo hamsterd en opbörgen haar op zolder, in pabbes legerkiste. Mor mit noame, hou zai heur oorlogstrauma, ontstoan deur t ontbreken van elk stokje zaipe, bie elke zotterdoagse tobbebeurt weer op zien aarme kopke en teer hoetje òfreageerd haar.
Overainkomsten liggen veur t griepen. In tieden van oorlog mouten de mìnsen zok in eerste ploats aanpazen en op twijde ploats komt t besef, dat ze n overlevensstrategie ontwikkeln mouten. Of komt t tougelieks? Aanpazen aan n nije situoatsie is stoer. Elke aantasten van persoonleke vrijhaid ropt weerstand en verzet op. t Vaalt den ook op dat rebullie tot vandoage aan tou oetbleven is. Joa, hier en doar zugst, zo vertellen mìnsen, dij aans as ik zok nog wel òf en tou bie pad en weg bewegen, datter lu binnen, dij t soamenscholensverbod mit vouten treden.
‘Onveurzichteg?’
‘Dom?’
In elk geval onnoadenkend. Of juust nait. t Kin ja net zo goud, dat mìnsen, dij t sosioal ketakt koste wat t kost handhoaven willen en de twij-meter-grìns mor onzin vinden, zok bewust mit t virus infecteren willen om zodounde groepsimmuniteit versneld in te voeren.
Arineke en ik hebben vandoage sunt n weke ook weer ketakt had mit ain van onze kinder. Margreet ston vanmörgen inains veur ons neuze.
‘Hest kinder nait mitnomen?’ was t eerste wat Arineke vruig.
‘ Nee, mam, doe waist persies hou t gaait, as kinder joe zain, willen ze toch knuvveln.’
Zai mos noar Sietses school om wat leerbouken veur lutje jong op te hoalen. Zai het van de nood n deugd moakt en het ons n stiege aaier brocht. Nee, lu, wie hebben gain kovvie dronken en binnen ook nait in hoes west, mor wie hebben nander achter t hoes op n respectoabele òfstand van mekoar toch even gezelleg bieproat. Aaier as ekskuus, as sosioal bindmiddel.
Dou Margreet weer vertrokken was en ik achter mien computer kroop om dit stokje òf te moaken, wuir k overvalen deur n vörm van mistroosteghaid, dij k bie miezulf nog nait voak aantrovven heb.
t Schrieven stoekte, nait omdat de woorden nait kommen wollen, nee, eerder t tegendail, zai kwamen as n orkoan bie mie binnenwaaien.
Dat ik mien verhoal gusteroavend nait mit Pekelders dailen kon, heb k accepteerd. Wel wait kriegen we nog n herkansen om leste Proatcafé deur te loaten goan. t Gemis aan ketakt mit klaainkinder is noa Margreets vertrek wél dubbel haard aankommen. Woaroet bliekt, dat ondanks alle social media echte sosioale ketakten onmisboar binnen.
Persies 75 joar leden vlogen honderden vlaigtugen langs Oostgrunneger hemel noar t oosten, richten Duutsland. Mit t doul om t virus, dat zoveul noamen het, n leste definitieve slag tou te dainen.
t Coronavirus staait bie ons nog in kinderschounen en lu, dij der verstand van hebben woarschaauwen, dat wie mit nander nog n laange weg te goan hebben. Gelokkeg taiken zok aan zulfde hemel al klaaine zunnestroaltjes òf. Eerste aanzetten tot medisienen en vaccins kommen der aan. In tieden van oorlog kommen mìnsen as vanzulf in n aandere modus terechte. Worden creatief en inventief. Doar wor k dus echt bliede van.
Wat we ons wel realiseren mouten, virussen rakst nait kwiet.