Vossenmìnsen

Anna het toavel in blokhut vol staauwd mit kranten, bakjes mit viltstiften, n stoapel pepier en liem. Zai is, te oordailen noar de overvolle toavel, oardeg wat van plan. Dat ze mor n klaain houkje overholden het om te knippen, te taiken of wat den ook, zit heur nait dwaars. Ik zit drok te foeken op mien computer, mor de aandacht, dat schrieverij nou ainmoal vragt is mie nait gund. Anna het noamelk n kloune in kont.
k Wait wel wat t probleem is. k Heb heur beloofd, dat we n ìndje mit hondjes lopen goan. Ik stel t oet en zai stelt allendeg mor vroagen. Op t mement, da’k voul, dat ook mien aigen konsentroatsie langsoam votdrift, besloet ik, dat t den mor wezen mout.
t Draigende telefoontje, dij mie haile mörgen al deur kop spoukt, gooit rout in t eten. Sietse is zaik en mout van school hoald worden. t Is nait best mit lutje jong. n Dikke ontsteken en n swoare ondertemperatuur binnen oorzoak, dat snel handeln neudeg is. Dokter het noa n kört onderzuik telefoon al in handen. Sietse wordt rechtstreeks deurstuurd noar t zaikenhoes.
Tussen Hoogezandster dokter en Scheemder zaikenhoes rieden Arineke en Sietse nog even over de Wieke. Anna en ik hebben net genog tied om veur sjefeur en heur pasjìnt n lekker stoetje knakworst te moaken. t Ofschaaid in de auto is d’emotionele òfsloeten van de mörgen.
Noa t broodeten kropt Anna veur de televizie, mor zai kin zok nait echt dulden. Ik heb t gevoul dat ik even van de bainen mout.
‘Opa, hou waarkt koptelefoon?
‘Opa, woar zit Nickelodeon?
‘Opa, hou mout ik t geluud haarder zetten?
Je snappen t al, van de broodneudege rust komt gain fozzel terechte. Tien menuten loater lopen wie doarom mit drij honden bie t Wildervanckkenoal. Drije? Joa, dat klopt, want dinsdoags en vrijdoags is Anna’s hondje Lisa ook van de pertij. Wietske vlogt nog meer as aans alle kanten op. Famke is nait veuroet te branden en Lisa? t Vattienjoareg hondje rent en droaft as in heur jonge joaren, mor is redelk gehandicapt deur staar. Joa en as t den op onbekìnde wegen lopst, bist de weg wel es kwiet. Anna flottert tussen drij hondjes deur en het t veural stoer mit Lisa. Zai is aal baange dat Lisa in t wotter komt. Pas as aan t ìnde van t hondenrondje alle hondjes weer aan d’liene klonken zitten, zai k heur weer rusteg oamen.
In de blokhut is t nog lekker holtkaggelwaarm en omdat toavel nog vol ligt mit taiken- en knutselspullen gaait t lutje wicht aan toavel zitten. Veur t eerst dij dag liekt zai de rust vonden te hebben én de inspiroatsie. Zai begunt te taiken.
‘Dizze is veur de zaike Sietse,’ zegt ze eernsachteg, mor ook oma, heur mouder en as leste in d’riege opa kommen aan bod. Alle taikens binnen t zulfde. Alsof ze onder n kopieerapperoat legen hebben. Aan de noam bovenaan t pepier kist zain wel de nije aigender wordt. De titel is onveranderlek:
‘Vossenmìnsen.’
Mien lekenoog zee: “Dat binnen katten,” mor k dus dat woord nait oet te spreken.
‘Vossenmìnsen???’ docht ik, ‘wat n fantasie mout dat kind toch hebben.’
‘Zol Anna de kinderoetvoeren van Reintje de vos lezen hebben?’ was netuurlek nait zo’n roare gedachte. Vossen en mìnsen draaien al sunt mìnsenheugenis om mekoar tou. Woar de mìns niks van vossen hebben mout, vindt de vos, dat der bie d’mìnsen wel degelk wat te hoalen vaalt. Mor om ze in ain taiken, as vossenmìns soamen te vougen, leek mie op t eerste gezicht wel apaart.
‘Niks nait apaart?’ wuir k oet onverdachte houk even bie t oortje nomen. k Schrok mie dood.
‘Bist de wieze lezzen van Lassche vergeten? Hai het die n joar laank ploagd mit achtergronden van t verhoal van Reintje de Vos.’
Lassche was t toverwoord, dat mie weer bie de les brocht. Leroar op oplaaiden Nederlands MO.
‘Mor da’s meer as vatteg joar leden,’ verontschuldegde ik mie.
Verontschuldegen was traauwens nait neudeg, Beelden van de slaauwe vos en hozezok Bruun, de slikkerd, dij hönneg oet n boomstam hoalen wol en deur toudoun van Reintje mit snoet vast kwam te zitten, kwamen as heldere beelden binnen. Net as van Tybeert de kat, dij deur laigenpuut Reintje op vette moezenjacht in n gemaine strik verstrikt ruik en dou n pak op pìnse kreeg, dat e hoast t leven loaten mos.
t Middelnederlandse ‘Van den vos Reinaerde’ het n aiweghaidsweerde. De spaigel, dij schriever/dichter in zien daaiernverhoal de mìnsen veurholdt, is niks veraanderd. Je mouten soms even deur boetenste loage hìnprikken en gebelskoppen verwiedern om de woare oard noar boven te brengen. n Foabel is noamelk gain vermoakelk kinderverhoal, mor n eernsachteg grote-mìnsen-verhoal.
Nog even terogge noar t begun, noar Anna. Of zai t vossenverhoal van Reintje, in welke versie den ook, wel of nait lezen het of der op naander menaaier van heurd het, taiken-kombinoatsie van mìns én vos mout aargens vot kommen.
Of t de vos is, dij n zetje leden heur aigen hennechies en hoan hail dicht benoaderd het, of dat t toch oet aigen fantasie noar boven borreld is, is mie nait dudelk. Meschain stroomt bie Anna wel kunstenoarsbloud deur d’oadern, mor woar de vossenmìns votkomt, blift veur mie ain groot vroagtaiken.