Wroak

Wat òflopen nacht, in de nacht van Drijkeunkendag, zien finoale hoogtepunt bereikt het, doar zellen dörpsbewoners wel nait snel over oetproat roaken. t Dörp het vannachts oardeg wat meer op zien grondvesten schudt as meneg eerdbeven ooit veur nander kregen haar.
As t lu vroagen zolst, hou zokswat meugelk was, zollen ze die vervast wat gloazeg aankieken. Net of ze nait waiten, woar vroagensteller t over het. Of ze nait goud gozzel binnen? Vroag t nait aan mie.
Aiglieks is haile konsternoatsie netuurlek al veul vrouger begonnen. Mor doar prat gainaine meer over. Zai wasken heur handen laiver in onschuldeg wotter, as dat ze mit datzulfde wotter noar dokter lopen zollen. Dij kon noa n eerlieks onderzuik es mouten konstateren, dat lu best wel aan n aarge zaikte leden.
Vergeetachteghaid? Oaderverkaalken? Slechte körte-termien-geheugen? t Geft nait hou je t nuimen willen, geef t beessie mor n noam, mor kom dörpsbewoners nait aan heur tradities. Nee, den hest n male aan heur. En doar hebben zai vannachts dus de konsekwenties van ondervonden.
Woar dizze alteroatsie om gaait?
t Mìnsenfeest van old en nij, t mìnsenfeest van t old op nij. t Feest, dat nooit n feest wezen worden kon. Goa mor noa, welke haalve zole gaait mit de maist dichte mist, dijst bedenken kist, buskruut aan n lontje leggen.
Antwoord?
t Haile dörp, van groot tot klaain. k Heb t den over liggoamsgrötte en nait over hazzeninhold. Aine dij goud bie zien verstand is, gaait toch gain grootstedelke lochtvervoelen organiseren, as zulvens gezonde lu mit goie longen nait ains noar boeten duurven. En den hebben we nog mor d’helfte van t verhoal. Dat ze zok willen vergiftegen mit de maist kwoalieke gifdampen, dat mouten mìnsen zulf waiten, mor dat dit spektoakel mit oortjestoetend, trommelvliesknappend geweld mout, doar kist toch mit dien volle verstand nait bie.
Zol doar nait n moal n ìnde aan kommen mouten?
Zokswat was op nijjoarsdag konklusie van aal daaier in t dörp. Groot, klaain, lopend, vlaigend, kroepend, in t wild levend of vongen in hoes of stal, boeten dove kwarrels en blinde mollen, waren zai t doar over ains.
Sunt dij tied gonst en gist t in t dörp. Onheurboar, ondergronds en in alle rust. Mor schien bedrugt. De rust is schien.
Al op eerste dag van t joar binnen doeven van alle soorten en razzen deur meneer Koekoek op pad stuurd om konvokoatsies op alle denkboare en vindboare plekken hìn te streuen. Koekoek, dij snachts deur n verdwoalde carbiddeksel oet zien nust vlucht was, joa n koekoek legt zien ai den wel in andermans nust, mor het wel degelk n aigen takkenstee in boom, haar noa dij onvrijwillege evakuoatsie tegen zien vraauw zegd:
‘En nou is t òflopen.’
Vleugelkoeriers haren heur waark goud doan, want op daarde dag van t nije joar was der n komplete volksverhoezen aan d’loop. Alles wat lopen en vlaigen kon, was al vroug op weg goan noar t grote bos. Daaier, dij wat meer muite haren mit grote òfstand, of deur liggoamsgebrek of deur n slecht functionerend veurtbewegensapperoat, zoals bevubbeld slakken, wuiren mit daaierntaxi noar ploats van bestemmen brocht. Zo kwamen zai ook nog es aargens.
‘Vrijdag om 12 uur begun ik mit veurzitten,’ haar Koekoek nog oetdrokkelk doeven aansproken.
‘En gain tel loater,’ haar e nog aanvullen wild, mor doeven waren dou al weer votflotterd.
Over de vergoadern huiven we op dit stee nait oetgebraaid kommen te proaten. Wie verstoan jammerklachten mor aal te goud, mor van t gekreun of gejerimieer van daaier kinnen wie beter oortjes òfsloeten. Dat is echt nait mooi om noar te luustern.
O, binnen ie nijsgiereg?
Den zel k joe even klouk moaken. Zoals t verhoal van Johanna’s hond? Willen je dat heuren?
Dij het vaar doage, vanòf twij-noa-leste dag van t olde joar tot en met njjoarsdag in veurroadkaaste legen.
‘k Docht dat e dood was,’ het Johanna noatied eerlieks bekend.
‘t Was net of e in wintersloap was. Hai het doagen nait eten en dronken, is nait van t stee west en het allendeg mor haile stilletjes legen te hoelen. Zo zieleg.’
Johanna’s hond is nait d’ainegste. Hond het gelok had, dat boazinne hom n stee gund het.
Joa, nuim t mor n veurrecht.
Dat aargens vèr van dizze kontraaien n hond overleden is aan carbidbuzzenknallen wordt deur vuurwaarkòfstekers groag in doofpot stopt.
Nou even over de vergoadern.
Koekoek is zulf nait echt veul aan t woord west.
’t Is bie dij man ook aal t zulfde taimke,’ zeden vergoadertiegers op t lest tegen mekoar.
Toch is zien oproup van onschatboare weerde west. Hai het goie middenweg waiten te bewandeln en het revolutiemoakers en haardroupers in ain pak waiten te smeden mit de meer tactisch instelde daaiern.
Onder t motto:
‘Aal oljoarsgeweld de wereld oet,’ binnen daaier tevreden weer op hoes aan goan. Ofsproaken waren dudelk. Nou kwam t aan op oetvoeren.

Vanmörgen, 7 jannewoarie 2020, heb k eerste berichten al via social media opvongen. Op t mement dat ik ze veur joe, t lezerspubliek optik, stromen de berichten nog aal binnen. Wat ik der van vin? Ongeleufelke verhoalen mit n swoar kruud Roald Dahl sausje overgoten. Of binnenkommende bodschoppen woar binnen? Ik zol ze in elk geval nait bedenken kinnen.
k Hoal der zo even n stok of wat veur joe oet, den kinnen ie zulf oordailen. Of binnen ie inains wat minder nijsgiereg.
Van femilie Over de Brug kreeg ik t volgende bericht:
‘Hail nacht hebben vogels, weschienlek spechten op ons sloapkoamerroam zeten te hoamern. Net of ze der in wollen.’
Kees Over de Brug het nog n zet mit n jachtbuks tussen de boskes legen. Buren hebben op n bepoald mement wel n knal heurd en gerinkel van glas. Bevestegen dat Kees oppakt is deur plietsie wegens verboden woapenbezit, is nog nait officieel bevestegd. Net as t bericht datter n roete aan diggels schoten is.
De femilie Muis het t wonderlieke verhoal de wereld instuurd, dat ze vannachts haile nacht in t ìnde west binnen, omdat overal in hoes, op de maist onmeugelke mementen kroanen begonnen te stromen. En nait zachies, mor op overstroomsnelhaid. Wel zokswat nou ommans had het. Zolst hoast geleuven, dat spoken bestoan. Toch!
Nog zo’n biezunder verhoal, oet t achterìnde van t dörp. Doar wonen Jan en Greet Uil. Zai hebben haile nacht gain oge dichthad, omdat heur hond Toby toerloos het legen te janken. Heur aigen hond. k Heb mie al òfvroagd, hou Toby dat veur nander kregen het. Hai is ja nait bie vergoadern in t bos west. Of zol hai ook doevenpost kregen hebben. Wat ik van Jan Uil begrepen heb, is, dat hai op n duur bie Toby in mand kropen is. Aarme Toby. Mit zo waineg roemte komst ja nooit in sloap. Net as Jan. Elke keer as t hondenhoelen weer begon, het e schienvat op Toby richt, mor noa n poar keer mos Jan tot konkluzie kommen, dat Toby nait de doader was.
Ook verschaaiden boeren oet de open vlakten rondom t dörp haren n apaart, mor wel hail aarg overainstemmend verhoal te vertellen. Nee, nait de baauwboeren, wel de swienemesters en de peerdenfokkers én de tutenboeren.
‘Wozzen ie,’ kreeg k vanmörgen HaarmJan de Koe, tutenboer, aan telefoon, ‘dat daaier drijstemmeg konden zingen?’
Even heb k docht, dat de kolder bie HaarmJan in hazzens sloagen was, dou e inains n verske begon te zingen:
Koekoek, koekoek
Mìnsen in de onderbroek
t Is roar, mor woar
Kriegen t mit nander wel veur mekoar.
t Klonk mie bekìnd in oren.
‘Dat is n kinderverske,’ wol k HaarmJan dudelk moaken, mor k was te loat; hai haar mie al weer wegdrokt.
Hai mos netuurlek aan t waark. Meschain waren zien tuten deur t nachtelk daaiernzingen wel van de leg. Hai van slag en de tuten sloapinhoalend op stok. k Mout doar vandoage nog wel even kieken, bedenk ik mie net.
Dat 25 persìnt van kinder vanmörgen te loat in klazze zat, zel joe nait verboazen. Net as dat boazen veul zaikmeldens kregen van waarknemers. Kist die ook beter zaik melden, as te loat op t appèl kommen, liekt mie zo. Want welke boas leuft nou, dast d’haile nacht wakker holden bist deur daaiernlewaai.
Of dörpsbewoners de bodschop begrepen hebben, is nou nog nait te zeggen. Weschienlek worden vanoavend in gemainteroad wel vroagen over hoogst biezundere nacht steld. Woar je aiglieks nog meer benijd noar wezen mozzen is de vroag of dit n ainmoaleg gebeuren west is. Meschain gaait t ook wel eulievlekneigens vertonen.
Ofwachten?
Of toch moatregeln trevven!
Wachten op de politiek?
k Bin wel benijd wat òflopen nacht veur effecten op toukomst het.
t Noadail doarvan is, dat wie doar n volledeg joar op wachten mouten.