Oapen

Mit ogen as theeschuddeltjes en oversloande stem was Veerle snommedoags hoast letterliek mit deure in hoes valen:
‘k Heb vandoage n oape in t bos zain.’
‘Hangen der den spaigels in t bos,’ grapte heur pabbe.
Wat flaauw!
Nait dat ze zok veul van pabbes ongein aantrok, want perbaaier mor es n traain op stoom te stoppen. Wat zai nou weer mitmoakt haar!! t Was aiglieks nait in woorden te vatten.
Ook benijd noar Veerles oapenverhoal?
Op weg van school noar hoes het Veerle körtste weg nomen en is over t stille zandpoadje langs bosraand fietst. Dou stilte inains verscheurd wuir deur n schorre kreet, haar ze zok eerst nog wel òfvroagd of dat meschain n gewone kraai of aander roupvogel wezen kon. Dou t geluud evenwel aal dichterbie kwam en zai even loater op körte òfstand konfrontaaierd wuir mit n slingeroape in bosraand, sluig schrik heur om t haarte. As ze der aan terogge denkt, overvalen heur weer dezulfde angstgevoulens en krimpt ze nog hailemoal in mekoar.
‘k Docht, hai springt mie dammeet zo op pakjedroager.’
Zai het zok bainen oet t lief trapt, alsof heur leven der van òfhong, het heur aigen struusvogel-politiek toupaast en het stoef veur zok oetkeken. Zai dus nait ains opzied te kieken en pas dou eerste hoezen van t dörp in t zicht kwamen en zai t bos achter zok loaten haar, haar ze t gevoul, dat t aargste gevoar weken was.
‘Wozzen íe traauwens datter oapen in t bos hoesden?’
Joa, ollu haren der wel es wat van heurd, mor wozzen nait woar t noadje van de kous zat.
‘As t persies waiten wilst, moust n moal noar opa goan,’ was t advies van heur mouder.
Oapegeschiedenis zat heur nait lekker. Allendeg al bie de gedachte aan dij oape mit zien grote ogen kreeg zai al sikkom weer n paniekaanval. t Was om dij reden, dat Veerle binnen t haalf uur fietse weer onder kont schoven haar en drij stroaten wieder, wel op n rusteger menaaier as thoes, bie grootollen is binnen kommen zaailen.
Opa het aans as zien zeun klaaindochter eerst t haile verhoal vertellen loaten. Tiedens heur verhoal begon hai aal bedenkelker te kieken, schudde es wat mit zien heufd en dou Veerle oetverteld was, zee hai:
‘Dat liekt nait best,’ en noa n laange pauze luit e der op volgen:
‘k Bin baange datter wat mit old Venengoa is.’
Olde Venengoa? Joa, Jans Venengoa woont al sunt joar en dag in t stille achterìnde van t bos. Op n stee, woar poadjes doodlopen en t bos sikkom dichtgruid is en meer op n tropisch regenwold liekt dan op n oer-Nederlands bos. Dat zok in dat ondeurdringboare bos gain staarveling woagen duurft, is best te begriepen.
‘Wel is dij Venengoa aiglieks?’
‘Hest even tied?’ zee opa en dou begon hai t verhoal te vertellen van de olde soldoat, dij haalverwege viefteger joaren van veurege aiw oet Indië terogge kommen is noar Nederland.
‘k Wait nog dat e n zetje in Kerkstroat woond het,’ zee opa, ‘mor noa n poar joar is e verhoesd noar n hoeske in t bos.’
‘Omdat ….???’ perbaaierde Veerle heur opa wat op te pittjen.
Opa laagde en zee:
‘Venengoa paasde nait zo goud tussen de mìnsen. Hai was deur aal dij joaren in de Oost n beetje n zunderling tiep worden en …..’
Opa wachtte even:
‘Mìnsen vonden oapen dij e mitnomen haar van aanderkaant wereld ook nait zokse aangenoame baisten. Hai haar achter t hoes noamelk n groot hok veur ze timmerd. Op t lewaai van oapkes en weschienlek ook biekommende stinkerij hebben mìnsen hom aansproken. Hai von t aal mor onzin wat buurtgenoten zeden, mor op t lest het hai zien boultje oppakt en is noar n old vekansiehoes in t bos verhoesd.’
‘Kist doe dij man?’ vruig Veerle nijsgiereg,
‘Kinnen, nee, mor k wait wel woar e woont, as e doar nog woont.’
De twievel dij in opa’s woorden deurklonk, was eernsachteg en begriepelk.
‘Hai mout intussentied hoast tegen de negenteg lopen,’ wos opa te vertellen.
Hail vezichteg begon Veerle dou tegen heur opa te proaten:
‘Zol t mit dij löslopende oape van vandoage den nait verstandeg wezen es n kiekje te nemen in t bos, opa?’
Dat t nait zo ver kommen is, het niks mit goie bedoulens van Veerle te moaken of mit de onwil van opa. t Binnen aander oorzoaken, dij der veur zörgd hebben dat t verhoal rond Venengoa en zien makaki’s in n stroomversnellen terechte kommen is. En dat beurde touvalleg de volgende dag.
Nijsbrenger was dit moal de kraant, dij bie mìnsen in t dörp in buzze vuil. t Nijs is traauwens, zoals zo voak, nait zoks mooi nijs. Oflopen weken binnen toeristen dij aan t recreëren waren bie t bosmeer overvalen deur oapen. Als lutje, mor veural rappe kwoajongens hebben zai zwemmers en zunaanbidders klaaier, mor ook weerdevoller spullechies òfstolen.
Stokjesschriever het t verhoal oet de monden van verschaaiden lu, dij waren kommen kloagen op plietsiebero optaikend. t Was n lezensweerdeg verhoal, dat in kraante ston, mor nog belangrieker was de woarschaauwen dij oet t stokje sprak:
‘Mìnsen, woag joe nait in de buurte van t bosmeer, want t wemelt doar van de oapen.’
t Artikel het veur n bult kommootsie op t dörp zörgd. Dat t zo aarg was en dat der dus meer oapen in t bos rondspouken zollen, was ook veur Veerle n nijloatje. Zai realiseert zok dat zai der nog redelk goud òfkommen is. Hou was t òflopen as zai overvalen was deur n groep makaki’s. Veerle mout doar nait aan denken.
Dat zai dijzulfde middag weer bie opa op stoepe ston, is doarom ook best begriepelk.
‘Mout plietsie niks aan dizze situoatsie doun?’ was d’eerste vroag woar zai opa op traktaaierde.
Dat opa kraante ook al lezen haar en de haile dag tied had haar om over t ‘oapen-probleem’ noa te denken, wuir Veerle al snel dudelk. Hai was al tot de konkluzie kommen, dat zai van plietsie niks te verwachten haren:
‘Dij gain boeven vangen kin, komt oapen vervast nait aan hakken’.
t Leek hom beter zulf t heft mor in handen te nemen.
De dag dernoa binnen opa en Veerle, ondanks woarschaauwen van journalist, toch t bos introkken. Noa veul zuiken hebben zai in t redelk ondeurdringboare bos toch de weg vonden noar t hoeske van Venengoa. t Hoeske zag der hoaveloos en vervalen oet. Heur grootste zörge betrof echter dijgene dij ín t hoeske woonde.
Zoals d’olde man doar verzwakt op bère lag, zagst in ain oogopslag, dat t nait best mit hom ging. Toch leek zien aigen gezondhaid hom nait ains zo belangriek, t ainegste, woar e aingoal weer over begon, waren zien oapkes:
‘Ik kon nait meer veur ze zörgen,’ het e meschain wel twinteg, datteg moal zegd.
‘Joa, da’s goud jong,’ het opa hom even zoveul keren antwoord geven. Dat e makaki’s lösloaten het, bleek bittere neudzoak. Hai kon nait meer noar de winkel kommen en om ze nog ainege kans van overleven te baaiden, het e t hek van t oapenhok openzet.
‘Ainegste hope veur mien oapkes was, dat aine zok t lot van heur aantrekken zol.’
Loater het opa tegen elkenain dij t mor heuren wol, zegd, dat t aiglieks n schaande was en dat t nait meugelk wezen mos, dat je mìnsen – en daaier – zo loaten verkommern.
‘Hai wol ja ook niks mit aander lu te moaken hebben,’ kreeg e voak veur de vouten gooid, mor toch.
‘Duurfst doe hom te vertellen dat zien oapkes op daivenpad west binnen?’ het Veerle opa bie bèrezied in t oortje fluusterd, mor dat was nait neudeg. Dat fluustern. Venengoa was den wel zaik, zien oortjes deden t nog aal goud. Veerles wos mit heur fluusteropmaarken zulvens nog n laag op Venengoa’s gezichte te tovern:
‘Alles wat ze stolen hebben, hebben ze bie mie brocht.’
‘Den is dat probleem dus oplöst?’ zee Veerle om zok toukiekend in t rommelge hoeske.
‘Nee, wicht, nait hier, moust in heur aigen hok zuiken.’
Dijzulfde middag nog is Venengoa noa n kört telefoontje van opa mit zaikenwoagen noar Stad brocht. t Ofschaaid tussen baaide manlu, dij mekoar aiglieks nog nooit zain haren, was aangriepend.
t Beeld, hou Venengoa opa mit baaide handen vastgreep, as was opa zien leste strohalm woar hai zok in t leven aan vastholden kon, zel Veerle nait makkelk vergeten. Dat hai opa op t lest nog zien onòfschaaidelke baret in handen stopt het, dat geboar haar n bult symboliek in zok. n Soort van overdracht, zo van:
‘Nou bistoe verantwoordelk veur mien oapkes.’
Wat der verder tussen manlu besproken is, doar het Veerle niks van mitkregen.
Mor t kin roar lopen in t leven.
Veurege weke is der n batterij aan hulpverlainers inschoakeld om Venengoa’s löslopende oapen te vangen. Zo hebben vrijwilligers van daaiernasiels bevubbeld vangkooien vlak bie t hoeske van Venengoa ploatst.
Of dij lu oapkes vongen hebben?
Joa, allewel t best stoer ging. Wìnd aan de pas verkregen vrijhaid kregen ze baissies nait zo makkelk in de kooien. t Olde spreekwoord was hier van toepazen: Net as t vlaigen sneller mit hunneg vangst dan mit edik, zo bleek dat oapen zok goud vangen luiten mit bananen.
Mor wel aiglieks dat mysterieuze figuur was mit zien gruine legerjaze en dito baret, dij aal rond de kooien sirrelde, vruig meneg oapenvanger zok òf. Hai wekte bliekboar wel t vertraauwen van d’oapen en t mout zegd worden, hai het mit zien aanwezeghaid n groot aandail had in oapenvangst.
Onder dijzulfde helpers ging wel t proatje, dat hai verrekte veul op Veenengoa leek.
Dat kon ja hoast nait, dij haren ze n poar doage leden nog mor net noar t zaikenhoes brocht.
Dou alle oapen vongen waren, binnen ze noar verschaaiden daaierntoenen in omgeven brocht.
Joa, hou t ook wenden of keren of van welke kaante je t ook bekieken, Venengoa mag hail bliede wezen mit dizze òfloop.