Keudeldoemkes

‘Hou was t vandoag op school,’ vruig mouder belangstellend aan Veerle.
School was nog mor net begonnen en ollu binnen best wel nijsgiereg hou t kinder noa de vekansie in de nije klazze bevaalt. As Veerle wat onverschilleg mit scholders trekt, trekt mouder doar konkluzie oet, dat t bliekboar nog nait van n laaien dakje gaait. Da’s ook de reden dat ze zegt:
‘As t der nait over proaten wilst, den ……’
Den hold ik mie wel stil, haar mouder zeggen wild, mor veurdat zai zin volledeg oetsproken haar, was Veerle van stoule opsprongen en haar zegd:
‘Meester het vandoag t verhoal van blinde man verteld.’
‘Ong,’ was körte reactie van mouder west. Aiglieks lagen heur woorden veur op tonge, zoals:
‘Was t zo ver,’ of n vergeliekboar zinnetje as:
‘Haar meester t der vandoag al aan tou?’
Mor niks van dat alles. Mouder huil zok stil, keek mit neutroale blik noar heur dochter en wachtte òf.
t Verhoal van de blinde man is n verhoal, dat in t dörp al n laange geschiedenis het. t Wordt van generoatsie op generoatsie deurgeven aan kinder en t is tradietsie, dat meester ( of juf ) van hoogste klazze van dörpsschool t recht van eerste vertellen het.
Omreden t n heikel probleem is en der aaltied n aanlaaiden wezen mout om kinder mit zo’n aangriepend verhoal as dij van de blinde man te konfrontaaiern, was t gain roare vroag van mouder:
‘Het meester Nico kebolters weer van stal hoald?’
Veerle keek verboasd noar heur mouder op de menaaier van:
‘Kist doe vertelster van kabouters den ook?’
Antwoord zol den west wezen. Joa, k wait van lutje kroep-in-dopkes, t verhoal van keudeldoemkes. En ook dien pabbe is der mit op höchte en dien opa en oma waiten der ook van. Joa, zo old is t verhoal dus al, mor t zol te ver voeren om dat hier al oet te stokken.
Dat blinde man ooit, laank leden n zaind lutje kirreltje west is en zok op n zunnege haarfstdag misdroagen het en paddestoulen in zien vervelendeghaid kepot schopt het, is hom duur kommen te stoan. Dou hai volgende dag opstoan wol, was e t zicht in baaide ogen kwiet. Olders en dokter stonden veur n roadsel. Ook perfester in t zaikenhoes zat mit handen in t hoar en haar gain idee, woar blindhaid van lutje Koentje vot kwam. Koeno’s verhoal haar aiglieks alle vroagtaikens wegnemen mouten, mor dat foabeltje wuir deur elkenain dij t heurde verwezen noar t riek van de … foabels.
‘Lutje kirreltjes mit laange boarden en kwoie gezichten binnen vannachts bie mie op bère kommen en hebben mie stof in ogen streud,’ schraaiwde Koentje, mor t was proaten tegen dovemansoren. Gainaine leufde hom.
‘En doe,’ zee mouder tegen Veerle, ‘leufst doe meester Nico?’
‘Joa en nee!’ muik Veerle mit dizze roadselachtege opmaarken heur mouder toch wel hail nijsgiereg.
‘Kiek,’ legde zai oet, ‘as dij lutje Koentje bevubbeld n volgruide eerappelbovist n schop verkocht het, den kin k mie best veurstellen, dij geelbroenege bollechies stoeven as de pest, dat hai sporen doarvan in ogen kregen het en dat dat orzoak west is van zien blindhaid.’
Mouder keek mit meer dan grote verboazen noar heur wieze dochter, mor dij was nog nait oetverteld.
‘Dat gekwedel over kabouters, dij bie die op bère kommen en die as n verklaaide Kloas Voak zaand, of paddestoulenstof in ogen streuen, dat geleuft toch gain mìns.’
Veerle schudt heur heufd en vult den nog aan:
‘Sunterkloas bestaait toch ook nait.’
‘Nait meer,’ let mouder heur dochter waiten.
t Onderwaarp wuir hiermit òfsloten, mor dat dit gesprek aanloop was noar nog veul duusterder mysteries, dat konden mouder en dochter op dat mement nait veurzain. En woar mouder interesse in t blindemannetjesverhoal noa n uurtje al weer kwietroakt was, doar begon Veerles onderzuik noar n tot dusver veur heur duustere wereld pas.
Dat kabouterwereld van taikenkunstenoar Rien Poortvliet ain grote fantasie is, het zai noa ain keer deurbloadern al konkludaaierd.
Kennis opdukeln over kebolters bie heur vrunden Kees en Trijnie in t grote bos is op n dikke roezie oetdraaid. Wat Veerle zok wel in kop hoalde, om te denken dat zai as klaaine mìnsen ( lees: Lilliput en Opstand ) ook mor n fozzel te moaken haren mit mìnselke fantasieën over lutje keudeldoemkes.
‘As t alles in bovenkoamer weer op n riegie hest, magst rusteg n moal weer bie ons op veziede kommen,’ het Trijnie bie t òfschaaid nog tegen Veerle zegd.
O, o, wat mout dij Veerle toch n bult ellìnde deurmoaken. Zai wait gewoon nait meer wel en was t leuven kinst. Dat heur ollen heur sparreln loaten mit dizze onbekìnde materie, doar het zai nog wel vree mit. Dat zai mit heur vroagen bie Kees en Trijnie aan t verkeerde adres aanbeland is, kwoie vrunden moakt het, is nooit heur bedoulen west. t Dut heur zeer, in elk geval meer as dat ze bekennen wil.
Jonge onderzuikster haar meschain zuiken kind noar woarhaid achter kabouterverhoalen tot zai n ons wogen haar. Zai het zulvens t Noors museum in t Deense Kopenhoagen – omdat doar schrieverij wezen mos over Noorse keudeldoemkes, dij heur ervoarens op berkebast taikend haren – op internet bezöcht. t Rezeltoat was meer dan teleurstellend.
Eerguster is haile kwestie in n stroomversnellen terechte kommen en dat het weer bewezen dat touval nait bestaait, mor ook dat je oplözzens soms veul dichter bie hoes zuiken mouten.
Wat bleek noamelk. Drij jongens, drij klasgenoten van Veerle hebben eerguster, weschienlek aanstoken deur meester Nico’s verhoal, de bink oethongen. Zai hebben meesters verhoal veur klinkkloare nonsens verkloard en ….. wollen de sensoatsie van t paddestoulentrappen zulf ook es ervoaren. Zai hebben in t grote bos vlak bie t dörp de stilte opzöcht en hebben paddestoulen mit en zunder noam op de slovve nomen. Tot zover niks nijs onder de zunne. Gain mìns het paddestoulvandoalen zain en zai hebben heur kwoajongensstreek aan gain mìns verteld.
Dat der guster drij jongens òfwezeg meld wuiren op school, von nait allendeg meester Nico, mor ook rest van de klazze wel biezunder. Drij kammeroaden tougelieks zaik? Of binnnen t platjelopers, docht meester, dus is hai op hoesbezuik goan. t Vrumde was, dat hai drijmoal t zulfde verhoal van ollu te heuren kreeg. Aal drij waren ze even noa middernacht bie d’ollu aan bèrezied kommen te stoan en haren trillend as n ruske verteld, wat heur overkommen was.
‘Wadapatja,’ docht meester Nico. Hai het nait laank noadenken huiven over vervolg van zien hoesbezuiken. Noa n kört overleg mit zokzulf het hai besloten om volgende dag t verhoal van Donny, Kloas en Edward aan klasgenoten over te brengen. Dat hai veur twijde moal binnen ain weke hoast t zulfde verhoal vertellen mos, was hom in zien laange loopboan as schoolmeester nog nooit overkommen.
t Was echt n apaart gevoul en vandoag is e kört noadat schoolbèle klonken haar t reloas dat e van ollu heurd haar, vannijs begunnen te vertellen.
‘Wat leven wie toch in n wonderlieke wereld,’ zo was meester Nico begonnen.
Jongens waren nait zo mor zaik meld, zee hai. Zai haren noamelk bezuik had van klaaine kirreltjes mit laange boarden en kwoie gezichten. In n moeilek te begriepen toaltje haren dij heur te verstoan geven, dat paddestoulen schoppen n overtreden was, woar swoare stravven op stoan.
‘En dou stak ain van baaide kabouters haand in buuts en gooide mie wat in t gezichte,’ haar Donny zegd.
‘Ooh!,’ zee klazze as oet ain mond.
‘En Kloas en Edward den,’ verbrak Coba onaangenoame stilte in klazze.
‘Dij hebben persies t zulfde mitmoakt. Dij hebben ook wat in gezichte streud kregen.’
Noadat meester dit verteld haar, zag e links en rechts duustere wolken over gezichten van kinder trekken, mor gainaine zee n stom woord. Elkenain docht weschienlek t zulfde, mor vroagen noar eventuele fatoale gevolgen dus gain enkel kind. Dou Truitje zachies begon te schraaiwen, greep meester in en zee:
‘Zai hebben der zoals t nou liekt gain eernsachtege klachten aan overholden.’
‘Dus zai binnen nait blind,’ bölkte n overenthousiaste Knelis deur klazze.
Nee, zai waren nait blind worden. Ainegste wat ze der aan overholden haren, waren wat branderge ogen. Dat kinder noa dizze mitdailen stoulen achteroet schoven, mekoar om haals vlogen en as haalfmalen deur klazze begonnen te runnen, von meester veur ain keer nait zo’n probleem.
En dat hai noa zoveul joar zien ‘blindemannetjesverhoal’ aanpazen mout aan de nijste ontwikkelns op kaboutergebied, doar zel e weschienlek ook nait zoveul muite mit hebben.
As Veerle en heur vrundin Keetje dij middag noar hoes lopen, zegt Veerle:
‘Dat verhoal oet laankmanstied over dij blinde man, dat heb dus nooit leuven kind.’
‘Dij blinde man het hier echt op t dörp woond,’ antwoordt Keetje verboasd.
‘Och, dat geleuf ik ook wel, mor …….’
‘Wat wolst zeggen,’ zegt Keetje verboasd.
En noa laank oarzeln zegt Veerle:
‘Dat ik nou nait meer aan t bestoan van kaboutertjes twieveln huif, dat lukt mie nog aal nait.’
As ze verder lopen verkloart ze heur persoonleke oarzeln nog es dudelk:
‘Meester Nico het t verhoal van blindemannetje meschain al wel honderd keer verteld, mor konst aaltied aan hom maarken, dat hai t ook mor van heurenzeggen haar. Ook dit keer is t nait aans. Weer het meester zien kennis oet twijde haand, mor dit keer brengt hai t oardeg geleufwoardeger.’
‘En doe denkst nou nog dat t kabouterverhoal oet-de-doeme-zoegerij is?’ zegt Keetje.
Veerle trekt wat mit scholders:
‘k Zel, as drij jongens volgende weke weer op school binnen en mie t verhoal van eergusternacht verteld hebben, mien mainen wel geven.’
Nee, dij Veerle is nait zo makkelk te overtugen.
Meschain, mor dat kist netuurlek nait haardop zeggen, mout zai zulf es wat paddestoulen n schop geven, meschain zol heur dat n stok dichter bie oplözzen van t kaboutermysterie brengen.