Rode koater

‘Nije bewoners in dörp leven wel hail aarg teroggetrokken,’ heurde Veerle heur mouder lestent onder t eten verkondegen. Veul meer dan dat n vraauw mit heur zeun in t leste lutje hoeske aan Achterweg waren komen te wonen, wos mouder ook nait te vertellen.
‘Is der gain nij jonkje bie die op school kommen?’ vruig mouder nog es noadrokkelk aan Veerle.
t Was heur dochter nait opvalen.
Nou woonde Keetje, Veerles vrundin ook aan Achterweg, dus t was noa t hoezelk toavelgesprek over nijkommers nait zo roar dat Veerle volgende dag op weg noar school aan Keetje vruig:
‘Hest doe nije mìnsen, dij in t leste hoeske op nummer dattien bie die in stroat binnen kommen te wonen al es zain?’
Dat Keetje bie dij vroag zo schrok, dee Veerle op heur beurt ook weer schrikken. Ze greep Keetje doarom steveg bie scholder en vruig:
‘Is der wat biezunders mit dij mìnsen?’
Oh, wat n verhoal kreeg Veerle doar midden op stroat te heuren. De vraauw allendeg zol mìnsenschaauw wezen en dat was de reden, dat heur zeuntje ook nait boetendeure kommen mog.
’n Vraauw allendeg?’ nijsgierde Veerle, dij deurhaar dat Keetje nog veul meer te vertellen haar.
‘Heur man is n crimineel en zit in de gevangenis,’ haren Keetjes olden verteld, mor of t woar was, duzzen zai nait mit zekerhaid te zeggen. Mìnsen goan snel mit de plaze op de loop en wat de ain denkt te waiten, vertelt de twijde voak al mit grote stelleghaid. Doarom haren ze Keetje ook op t haarte drokt om dit verhoal nait bie pad en weg te brengen.
‘Mor mochst t wel aan mie vertellen?’ zee Veerle mit ondeugende glinsterogen. Al was t votdoadelk t ìnde van t gesprek, Veerles belangstellen noar dizze nije, vrumde femilie was wel wekt.
n Poar doage noa dit gesprek vuil t Veerle op, dat achter sloapkoamerroete van nummer dattien n rode koater zat. Gain klaain jonkje, “Johannes” haren baaide wichter deur rondvroagen op school oetfigelaaierd, wel n rooie katte.
‘Hebben nije lu meschain ook n katte?’
‘Nee!’ zee Keetje vastberoaden.
t Was ook nait belangriek, von Veerle, mor dou zai binnen körte tied veur n twijde moal achter t zulfde roam dezulfde katte weer zitten zag, voulde t veur heur toch aans.
‘Woarom zit dat baist zo stief mit neuze aan roete?’ vruig ze zok òf. Heuren kon ze t nait, aan mondbewegens zagst, dat e stief maauwde. t Leek net of e zeggen wol:
‘k Wil der oet.’
‘Meschain wait gewoon gainaine, dat doar n katte hoest,’ begon Veerle op stille mementen en soms ook gewoon op school onder de lezzen heur aigen verhoal in nander te flanzen. Meschain mag dij katte net as dat jonkje nait noar boeten. Wel wait, wat veur n kreng dij moeke wel is. Zai mag den wel mìnsenschaauw wezen, om n kind én n katte op te sloeten is n soort van mishandeln. En zo begon zok langsoamaan in Veerles fantasie n beeld te ontwikkeln van n gezinnetje, woar n tirannieke vraauw zeun en kat aan banden legde en heur d’vrijhaid ontnam.
Mit zo’n verhoal te koop lopen, zulvens bie heur beste vrundin, dee Veerle nait. Zai was wel wies. De dingen dij zai zag en nog meer de zoaken, dij zai der bie fantaseerde waren in heur aigen ogen zo onwerkelk, dat t hoast op n boukenverhoal begon te lieken. Zo kwam bevubbeld bie heur de gedachte op – joa bedenk t mor – dat Johannes en rooie koater meschain wel ain en t zulfde wezen konden wezen.
‘Doe bist gek,’ haar ze zokzulf al regelmoateg teroggefloten as zokse ideeën heur in d’gedachten schoten.
‘Huifst t verhoal Minoes van Annie MG nait te kopiëren, heur.’
t Is nou n dikke weke leden dat nije ontwikkelns zok aandainden. Op n dinsdag. n Bloudhaite, veur de tied van t joar onnatuurlek haite dinsdag. Snommedoags, op weg van school noar Keetjes hoes – zai haren òfsproken te goan zwemmen in t bosmeer – beurden der twij dingen tougelieks. Eerst zagen zai lutje Johannes in hoes verdwienen en n tel loater, alsof t òfsproken waark was, zagen zai ook de rooie katte via t kelderroamke noar binnen glippen.
‘Zo snel kin Johannes zok nooit ombatterijd hebben,’ sprak Veerle meer tegen zokzulf dan tegen Keetje.
‘Hou bedoulst?’
Keetje snapte echt gain fozzel van Veerles abacadabra.
‘Ik snap der nou niks meer van,’ zee Veerle heufdschuddend tegen heur vrundin.
‘As t doe mie nou eerst even oetlegst, wast doe nait snapst, den snap ik weschienlek ook woarom doe aal van dij onzindingen oetkroamst.’
Veerle was t mit heur ains. Zai von t ook wel tied worden, dat zai Keetje biepruit over heur absurde gedachtenkronkels. Dat kat en kind nait aan Jekyll en Hyde-achtege persoonsveraanderns deden, doar was zai pas achterkommen. Net as dat heur zörge over n opsloten rooie koater ook noar t laand van de foabeltjes verwezen worden kon. Dat de wainege bewegensvrijhaid nait gol veur lutje Johannes, doar bleef zai wel mit zitten.
‘Doar mout veraandern in kommen,’ von Veerle en heur vrundin Kee docht doar net zo over.
Over de katte huifden zai zok gain zörge meer te moaken. Dij haar waineg reden tot kloagen, want hai haar zien aigen weg vonden en kon bliekboar zunder hulpe van boeten t hoes in en oet. Johannes was n aander verhoal. Doarom besloten zai t iezer te smeden nou t toch zo waarm was en Veerle zee:
‘Wie bèllen gewoon bie de vraauw aan en vroagen of Johannes mit ons mit mag noar t bosmeer.’
t Is n vrumd gesprek worden deur n haalf openstoande deure.
Nee, Johannes mog nait mit, omdat hai nog gain zwemdiploma haar. Nee, zai moggen nait even binnenkommen om mit Johannes te speulen, want hai was mui van school kommen. En op de vroag of zai volgende dag langskommen moggen hebben zai nait ains antwoord kregen, omdat vraauw deure veur neuzen dichtgooid het. Zo reageren mìnsen dus dij niks mit aanderlu te moaken hebben willen. Keetje en Veerle binnen nog even midden op stroat goan stoan en hebben noar Johannes’ sloapkoamer keken, mor van Johannes noch van rode koater was ook mor ain spoor te bekennen.
Keetjes plan om via school t ain en t aander veur Johannes te goan betaiken – “Wie kinnen zien juf toch vertellen hou t bie hom thoes der aan tougaait” – leek Veerle kört zegd hailemoal niks.
‘Zoals zien moeke ons net de deure wezen het, zo zellen leerkrachten vervast ook nait binnen kommen.’
Nee, as zai Johannes helpen wollen, mozzen zai t echt zulf doun.
Vanòf dij tied hebben Veerle en Keetje zok hail vezichies, stokje bie beetje en op n hoast overvrundelke menaaier aan Johannes opdrongen. Zai luipen es n keer soamen mit hom mit noar hoes, ze pruiten es over hou hai t op school von en zai ontdekten: Johannes bleek n allerlaifst kirreltje te wezen. Tot dij keer, dou ze ais begonnen over de rooie koater, dou veraanderde t vrundelk mannechie op slag en zee kwoad:
‘Da’s mien katte, heur!’
‘Huifst mie neuze nait veur de kop weg te bieten,’ haar Veerle nog lagend zegd, mor dou zai zag, dat lutje troantjes in Johannes’ ooghouken zok verzoamelden tot poultjes verdrait, binnen ze op t onderwaarp toch wat daiper ingoan. Oet zien verhoal wuir heur wel dudelk, dat rooie katte – mit de noam Simon – n vrumd verhoal was.
‘Hai woonde al in ons hoes, dou wie doar kwamen te wonen,’ zee Johannes en luit der verdraiteg op volgen:
‘Mor omdat mouder niks mit daaier het, het zai hom der oetmieterd.’
‘En hou kin t den, dat ik hom nou al verschaaiden keer op dien koamer zain heb?’ zee Veerle. Aiglieks haar zai dij vroag nait ains stellen huifd, want t antwoord wos ze ja wel. Wat zai zain haar, dat Simon via t kelderroamke noar binnen sloop, bleek veur Simon de normoale menaaier te wezen om binnen te kommen.
‘En wat vindt dien mouder doarvan?’
‘Dij maarkt doar niks van, want snachts is Simon boeten en as ik noar school goa, zeg ik dat tegen Simon en dan mag hai kaizen: of noar boeten op zok op zolder verstoppen.’
Joa, dij Johannes is nait veur de poes, dij het ondanks zien jonge joaren al nuver leerd hou e zien zoakjes regeln mout.
Veurege week vrijdag vonden Veerle en Keetje de tied kommen om toch n stapje wieder te goan in heur streven om Johannes oet zien onvrijwilleg isolement te verlözzen. Zai haren t plan opvat om noa schooltied Johannes te paaien om soamen mit Keetjes bruiertje Dorian noar heur hoes te goan.
‘Wie goan hom gewoon ontvoeren,’ haren dolle Mina’s besloten.
‘En t komt, zoals t komt,’ haar Veerle in middagpauze nog striedlusteg tegen Keetje zegd. Veul bloud kon der volgens heur nait oet vloeien. Dorian en Johannes zaten bie nander in de klazze, konden goud mit mekoar opschaaiten en woonden ook nog in dezulfde stroat, nog gain vief hoezen van mekoar òf.
‘En as Johannes’ mouder toch gaait protesteren, den schoakeln we dien mouder in,’ haar Veerle bedocht. t Plan klopde as n buzze, doar kon dus niks fout goan.
As om drij uur schoolbèle gaait, stoan baaide wichter as ain van d’eersten boetendeure. Zai zain noa n poar menuten dat kinder oet group vief noar boeten kommen. Dat Dorian ain van d’lesten is, doar moaken zai zok gain zörge om. t Wachten is op Johannes. Dat dij nait verschient en om tien over drije nog aal nait verschenen is, moakt heur, mor ook Dorian – k wil noar mama! – redelk onrusteg. Veerle, dij t scenario van menuut tot menuut pland haar, snapt hier niks van. t Is den ook nait roar, dat zai om elf menuten over drije bie juf Koeleman noar binnen stievelt om te kieken woar Johannes blift.
‘Dij is votdoadlek om drij uur noar hoes lopen,’ zegt juf verbolderd.
Dat vanòf kwart over drije Dorians mouder heveg verontrust zit te wachten op heur zeun is begriepelk. Dat hai nog nait thoes is, ligt minder aan t jonkje as aan zien zus en heur vrundin. Dat Johannes’ mouder op t zulfde tiedstip aingoal oet t roam kikt woar heur zeun wel blift, vaalt gainaine op. Dat Veerle en Keetje aan t zuiken goan noar Johannes liekt in t kader van veurnomen plannenmoakerij hail begriepelk, mor is t nait. Keetjes mouder rakt mit de menuut meer en meer in paniek over t wegblieven van heur zeuntje.
Da’s meschain de reden dat om haalf vare twij moekes, dij mekoar nog nooit zain hebben en ook nog nooit mit nander sproken hebben drok mit heur baaident, midden op stroat, aan t overleggen binnen, hou zai heur zeuns weer thoes kriegen.
Nog even terogge in de tied. Wat verder gainaine opvalen is, is t feit, dat om drij uur n rooie koater, op raante van fietsenhok, Johannes van school hoald het. Zai binnen rechtstreeks noar slachter Waike lopen en hebben doar n stok leverworst kregen.
‘Simon komt hier al minstens vief joar elke vrijdagmiddag even langs, omdat e wait, dat ik den verse leverworst in d’etaloazie leg.’
Dat sunt kört n lutje kirreltje mitkomt en ook n stok van de leverworst krigt, geft aan, dat slager n groot haart het.
Op t mement, dat Simon en Johannes even noa haalf vare Achterweg in wandeln, kommen twij wichtertjes mit n beulend kind aan haand ook de stroat in lopen. Dat twij vraauwlu even nait waiten of ze schraaiwen of lagen mouten, het vervast mit t onverwachte weerzain te moaken. Dat twij schuldeg kiekende wichtertjes gain ragen kriegen, het te moaken mit mouderleke bliedschop, mor ook mit onbekìndhaid mit de situoatsie.
Aans haar t ……, mor loaten we mor nait teveul op de dingen ingoan, dij al west binnen.
Belangrieker is t om veuroet te kieken. Dizze vervelende soamenloop van omstandeghaiden kin noamelk best n pozitief rezeltoat hebben. Bevubbeld? Wel wait hou aindrachtege soamenwaarken van twij doodongeruste mouders, dij even twieveld hebben om 1-1-2 te bèllen, zok verder ontwikkelt. En meschain wordt as vervolg doarop t oeteindelke doul, Johannes meer bewegensvrijhaid geven, toch beriekt.
Wat we ons wel òfvroagen mouten, is, allewel dat weschienlek aaltied wel n mysterie blieven zel: Haar dit verhoal ook schreven worden mouten, as doudestieds n nog onbekìnde rooie koater nait veur t roam zeten haar te maauwen.