Hege

‘Woarom mout der aaltied n rechter aan te pas kommen om problemen op te lözzen?’
In t dörp is dat aiglieks gain punt van diskuzzie meer.
Omdat doar nooit onvree of dikke trammelant tussen bewoners is? Is doar nooit stront aan de knikker? Wonen doar allendeg mor vreelaivende mìnsen ? Dij gewoon n hoge akseptoatsiedrumpel hebben en t aanderlu nait zo moeilek willen moaken? Nee, niks van dat alles. Meschain moust t tegenovergestelde vaststellen. Lu op t dörp loaten zok nait zo makkelk mit n kloetje in t rait sturen en binnen juust hail aarg kritisch op aandermans doun en loaten. En tegenstriedege belangen botsen wel es en soms ook wel voaker. Mor om nou te zeggen, dat zai doar n rechter of zulms riedende rechter veur neudeg binnen om dat op te lözzen. Nee, al sunt mìnsen zok herinnern kinnen, blieven dörpse problemen op t dörp en lopen bewoners der nait mit te koop of roupen t van de doaken. Wel t ooit bedocht het, is onbekìnd en t staait ook naargens in dörpse annalen vermeld, mor sunt joar en dag moaken zai heur aigen rechtsproak. t Dörp het veur t oplözzen van interne problemen n aigen tradietsie ontwikkeld.
Hou dat waarkt?
Deur op eerste zundag van de moand n openboare soamenkomst te organiseren. Op t dörpsplaain.
Elke eerste zundag?
Nee, allendeg as der n kloager is, dij mit zien vroag of zien klacht de mainen van t dörp heuren wil. Ainegste veurwoarde is, hai, of zai, mout minstens tien aander bewoners as probleem-ondersteuner aandroagen kinnen.
Veur wel is t bestemd?
Veur elkenain. Leeftiedsgrìnzen vervalen bie dit perses, want t is veur jong én old. Elk mag zien woordje doun. Ainegste veurwoarde is, as je in de vergoadern wat zeggen willen, mouten je eerst spreekstaf rinkeln loaten. Elk op zien beurt.
Aaltied op dezulfde tied?
Joa, ain uur veur zunsondergang.
En t doul?
Op t mement dat zunne ondergaait, mout gougemainte n oplözzen bedocht hebben veur t probleem en as der ook mor ain dwaarsligger is, dij nait omliek of zok nait aanpazen wil aan algemaine opinie, wordt oetsproak n joar veuroetschoven.
‘Den zel der wel nait veul van terechte kommen van joen dörpse rechtsproak,’ heur k nou al gounent denken en zeggen. Zel ik joe nou es wat vertellen? Oplözzensperzentoazie ligt op sikkom 100 persìnt. Haren je nait docht hè? t Geft aan dat dörpsbewoners verantwoordelke lu binnen, dij der veul belang bie hebben, dat zoaken op heur dörp goud, eerliek en in n goie verstandholden òfwikkeld worden.
Dizze moand het t der aans wel om bandjed of zai binnen n uur tot n goie eindkonkluzie zollen kommen.
Omdat t probleem te groot was veur zo’n klaaine gemainschop? Of omdat tegenstellens tussen kloager en bekloagde te groot waren? Op t eerste gezicht leek t aiglieks aal gain groot probleem, mor omdat mainens zok soms verhaarden en haarde koppen stoer te kroaken binnen, leek t dit moal de verkeerde kaante op te goan. Tot tien menuten veur zunsondergang n lutje wichie zok der mit bemuien ging.
????
Joa, t klinkt roar. Doarom liekt t mie vanòf dit mement beter om de zoak aan joe veur te leggen.
In t kört komt t der op dele, dat n boer zien hege nait snuien wil en kloager(s) vinden dat hege oetzicht op weg zo belemmert, dat onvailege verkeerssituoatsies ontstoan.
Om joe n indrok te geven hou mainens verschilden, n körte soamenvatten van diskuzzie.
‘Moust hoast haalf mit auto op weg stoan om te kinnen zain of der van rechts n auto aankomt,’ zee heufdkloager Paiter Musch.
‘Mien hege is ain meter hoog en dat is n wettelk toustoane höchte,’ antwoordde bekloagde Wubbo Bos.
’t Is n levensgevoarlek kruuspunt,’ wos Paiter te melden.
Dit was t mement, dat verschaaiden aanderlu zok der mit bemuien gingen. Spreekstaf wuir aan d’kaante gooid en lu begonnen zo mor wat deur nander hìn te roupen. t Leek wel n Poolse landdag. Dat Wubbo gain gelegenhaid kreeg om antwoord te geven, was volkomen tegen de regels en tegen t zere bain van Wubbo. Hai was noar t dörpsplaain kommen om zien verhoal te doun en nou wuir hom de mond snoerd.
Ik zag hom even roadeloos om zok tou kieken. Was der den gainaine, dij t veur hom opnemen wol. Nee, dus.
Wubbo haar zeggen wild:
‘Luuster es mìnsen. Op dat kruuspunt is nog nooit n ongelok beurd.’
Hai haar geliek, mor as je gain kans kriegen om joen zegje te doun, den is t ìnde zuik.
Ik zag hom den ook onrusteg hìnneweer schoedeln op bekloagdenstoule en even was k baange, dat e opstoan wol en weglopen zol. Mor hai wos, dat was tegen de regels. De algemaine regel was:
Je binnen verplicht tot t ìnde te blieven en dat was wos Wubbo.
Mor oeregaai, de geest leek hoast oet de flèze. De haardste roupers voerden de boventoon en wat zai nait aal zeden. t Was echt nait mooi meer. Zo ruip maal Henkie Post:
‘Bist aaltied al zo’n old saggerijn west, dij allendeg mor zien aigen kop volgd het.’
En Triene de Wit, de lopende dörpskraant, docht dat zai der ook nog wel n flinke schep boven op doun kon, deur te zeggen:
‘Da’s de reden dat onze boer zunder laand aaltied ainspanjer bleven is.’
Triene, wat het dat nou mit de zoak te moaken. Dat kist nait moaken.
‘Wie worden hier nait persoonlek,’ heurden we aine zeggen, mor zin en inhold vervlogen in t rouplewaai van vranterge dörpsbewoners. Zai haren nou ja de gelegenhaid old Wubbo Bos es even persies te vertellen wat zai van hom dochten.
t Perses, dat aal minder op n eerlieks perses begon te lieken, was dou ongeveer viefteg menuten aan d’loop. n Oplözzen veur Paiter Musch en pazzipanten leek verder vot dan ooit. Dat Wubbo Bos bakzaail hoalen zol, leek hailemoal van de boan, dou der inains n klaain wichie van om-en-noabie n joar of tiene verschaaiden moal haard mit spreekstaf op grond begon te stampen.
Of der n bom insloagen was. Noa t bekìnde belgerinkel was t net of lu inains weer bie heur pozitieven kommen waren. t Was in ain klap moessiestil. Zulfbewust luip n klaain, ieleg, blond wichtje noar t midden van t plaain, ging vlak noast Wubbo Bos stoan, keek hom even aan en begunde dou te proaten. Zachies, mor dudelk verstoanboar. Konst n spèle valen heuren.
‘Wat zollen joe der van vinden, as gemainte joe kwam vertellen, dat zai van plan binnen n weg deur joen toene aan te leggen.’
‘Wat is dat nou veur n roare vroag,’ ruip Koos Zwiers op onverschillege toon.
t Wichie, dat doar hailemoal allain midden op t plaain ston, leek dizze woorden nait te heuren. Zai reageerde der in elk geval nait op. Zai haar bliekboar aander belangen én nog veul meer te vertellen.
‘Wat zollen ie der van vinden, as gemainte joe op n dag verordonnaaierde, dat zai joen laand neudeg hebben.’
‘Wat het dat geplaas nou mit de hege van Wubbo Bos te moaken,’ ruip n onzichtboar manspersoon vanoet t publiek.
Dit moal reageerde t blonde wiche wel. Zai sluig haard mit spreekstaf op kinderkopkes en zee kwoad:
‘Alles.’
Mìnsen sluigen zok haand veur de mond. Dat zo’n lutje ding zokse grote woorden broeken dus. Woar waren heur ollu aiglieks.
‘Weg mit dat aigenzinneg kind,’ dochten sommege lu al, mor der was gainaine, dij n snoet opendee.
Mor zai was nog nait oetverteld en begon dou nog zachter as in t begun verder te proaten, zo zachies dat omstanders oortjes mozzen rekken om te heuren wat zai te vertellen haar.
‘Der was ais n gezin, dij op n lutje boerderijtje woonde. Pa, moeke en heur zeuntje. Zai haren t stoer, mor mit haard waarken konden zai ìndjes goud aan mekoar vastknuppen.’
t Wichtje voulde dat zai aandacht haar en ging deur:
‘Op zeker mement kwam gemainte-ambtenoar langs. Hai zee, heur laand was n geschikt stee om hoezen te baauwen. Dat boer t doar nait mit ains was, doar haar hai gain bodschop aan. Dat boer zien laand veur n appel en n aai van aigender wizzeln zol, von kantoorklaark de gewoonste zoak van de wereld. Zien veurstel, t laand kon wel ruild worden tegen laand n ìndje boeten t dörp. Protesteren haar gain zin. Zo goan dit soort zoaken nou ainmoal. t Algemain belang gaait veur persoonlek belang, zee burgemeester loater op te gemaintehoes. Dat boer zien laand, dat al honderdviefteg joar in de femilie zat, nait verkopen en zeker nait ruilen wol, bleek onbespreekboar.’
‘Hou is dat dou verder goan?’ vruig n vraauw noa n körte stilte.
Mìnsen op t plaain knikten as op kommando. Joa, zai waren ook wel nijsgiereg noar òfloop.
t Wichie, dat tiedens heur verhoal ainsoam midden op t plaain stoan haar, luip nou weer noar Wubbo Bos en legde heur handje op zien scholder en zee dou:
‘Zien laand wuir e noa joaren procederen kwiet. Zien boerderijtje mog e holden. Doar haren zai van de gemainte gain belang bie.’
t Kind keek in t rond of heur verhoal aansloagen was. Oet vertwievelde gezichten las zai, dat zai mit heur verhoal mìnsen wel aan t denken zet haar.
‘Hou is t òflopen?’ vruig n vraauw op eerste riege.
‘Boer het òfschaaid nemen mouten van zien laand, mor t boerderijtje het e holden. Dat n oetbraaidensplan ook n goie infrastructuur neudeg het, is d’reden, dat t haimstee ook nog es inkrompen wuir omdat wegen veur en opzied aanlegd worden mozzen,’ zo besloot zai heur reloas.
Woar de zunne op dat mement achter de hoezen van t dörp verdween, verscheen t licht in de koppen van dörpsbewoners. In elk geval bie de maisten.
d’Eerste dij in bewegen kwam was Paiter Musch. Hai luip over t nog aaltied lege plaain in d’richten van bekloagdenbaanke en sluig haard op dezulfde scholder woar n zetje leden t klaaine wichie nog zo zachies heur haand op legd haar, gaf Wubbo dou n haand en zee:
‘Dat het dien klaaindochter even schier veur t voutlicht brocht.’
Wubbo keek zien tegenstander aan en zee mit n verwonderde, ongeleufelke blik in ogen:
‘Klaaindochter? Doe waist toch, dat ik gain vraauw en kinder heb. Dus houstoe aan n klaaindochter komst, is mie n roadsel.’
t Was nou Paiters beurt om verwonderd te kieken.
‘Wilstoe beweren, dat t verhoal wat wie òfgelopen tien menuten veurschuddeld kregen hebben, nait over die ging?’
Wubbo trok wat mit scholders en zee:
‘Klopt nait hailemoal. t Is t verhoal van mien olden.’
‘Ong?’ zee Paiter.
‘Ik was de zeun in t verhoal. Mor wel lutje sproakwotterval was en woar zai heur verhoal vot het, zol k echt nait waiten.’
t Moakt ook nait oet. Oordail van dörpsbewoners, inclusief Henkie Post en Triene de Wit, was, dat betrevvende boer in t verleden groot onrecht aandoan was.
Of t gekoakel over de hoge hege intussentied ook tot t verleden heurt en snuid is, kinnen je zulf beoordailen. k Heb wel zain, dat kloager en bekloagde noa zunsondergang nog laank mit heur baaident proat hebben. Der was in t leste uur ook ja zoveul nijs op batterij kommen. De hege was meschain d’aanlaaiden, mor dat der in persoonleke sfeer ook nog t ain en aander te reparaaiern was, mag dudelk wezen.