Van de koare valen

Gusteroavend zag k, tiedens leste gang mit honden deur toene, n Grote Bere mit n wupkoare kroden. t Is ain van de dudelkste sterrenbeelden en guster ston e mooi aan oostelke hemel. t Is n prachteg gezicht. n Beetje schuuns, net of toenman koare net leeggooid haar.
‘Steernkieker.’
Dou honden inains wat begonnen te fruzzeln – meschain haren ze t spoor van n loat swieniegeltje in neuze kregen – ston k in ain klap weer mit baaide bainen op de grond.
‘Ko jongs,’ perbaaierde ik baaide wichter weer tot de orde te roupen, dou mie op minder dan n meter, n zoevend geluud, as van n klaain vlaigmesientje, t linkeroor passeerde. De plof dij binnen n tel volgde dee mie n beetje denken aan n nat worden rötje.
’n Blindganger.’
Mit de körte ‘bwaff’ kwam der ook n ìnde aan mien kört nachtelk avontuur. Even noadat ik honden en poes Saar op bère moakt haar en op hozevörrels noar boven slopen was, vuil ook bie ons thoes t douk.
Dij nacht sluip ik slecht. Ik dreumde van vlaigtugen, dij noodlandens moaken mozzen en om hulp bölkende en schraiwende mìnsen. t Biezundere was, dat de film dij in t duuster van d’sloapkoamer òfdraaid wuir zok in mien aigen toene òfspeulde. De koale appelboom mit nog ain zieleg appeltje aan hoogste tak, t plaain, t lutje potje, woar Arineke n mooi kersttavvereeltje in fabrizaaierd haar, t kwam mie al hail bekìnd veur.
Was dat dreumen meschain de reden, dat ik haalverwegens de nacht inains kloar wakker schoot. Waren de beelden, dij zok veur mien geesteoog òfspeulden, zo echt, dat ik doar hoast wel wakker van worden mos. Zo heb k n zetje mit handen onder t heufd en ogen wied open noar t nachtelk duuster liggen te stoaren. Mie òfvroagend of t rampscenario in toene nou echt beurd was of dat mien hazzens mie n fantasiebeeld veurtoverd haren.
Zokse problemen doar moust mie snachts nait mit aankommen en net dou k weer wegzaailen zol in n rustege sloap, heurde ik mìnsenstemmen. Heldere mìnsenstemmen. Nait dat ik woordelek verstoan kon, wat lu zeden, mor toch. Ain ziedelingse blik op mien wekker muik mie dudelk, dat t persies 2.00 uur was. Loat genog om weer te goan sloapen, mor mien nijsgiereghaid won t van mien sloapbehuifte. Ik schoot mit linkerbain noast bère, schoof langsoam gedien opzied en keek noar boeten. Doar was t stil. Op t grote plaain overkaant weg, zag k n nachtkatte rondspouken, mor veur t zulfde geld was t stainmarter, mor hou ik ook keek, – k heb zulms nog even oet draairoete hongen -van mìnselk verkeer op stroat was gain sproake.
k Lag nog mor net weer onder mien laauwwaarm dekbère en in de vaste overtugen, dat ik mie nait weer ploagen loaten zol deur onmeugelke dreumen en luudruchtege nachtbroakers, heurde ik glasgerinkel. Zoveul was mie wel dudelk, dat t geluud recht van beneden, recht onder mie, oet onze koamer kommen mos. Deur schrik bevongen zat ik in ain bewegen rechtoverìnne.
‘Inbrekers,’ was t eerste, dat mie in d’zin schoot en onbewust begonnen mien handen hail zachies te trillen. Stief in handen kniepen huilp nait, t schudden vuil nait te onderdrokken. De vroag was, hou nou verder? Plietsie bèllen? Zulf hail haard begunnen te roupen, zodat inbrekers weer vot gingen?
Even heb k der nog over docht om Arineke wakker te moaken, mor noa n körte overdenken heb k schone sloapster rusteg deurknottjern loaten. t Haar d’oplözzen van dizze inbroak vast nait dichterbie brocht.
Omreden dat t zo mor hail stil wuir in koamer, docht ik:
‘Zollen ze schrokken deur heur aigen lewaai zulf de bainen nomen hebben?’
De wins is in dit soort zoaken de voader van de gedachte, mor om zeker te wezen van vertrek van ongenuigde gasten bin k, op traditioneel Indioanse wieze mit rechteroor op vlouer liggen goan. Al gaauw mos ik tot de konkluzie kommen, dat schaarven van t veronderstelde broken gloaske mie gain gelok brocht haren. De stemmen waren, allewel nou fluusternd, nog al aanwezeg.
‘Mor wel is hier nou de boas in hoes,’ pruit ik op raante van bère miezulf moud in en in twij, drij stappen was k op overloop, greep in d’gaauweghaid n olde wandelstok in haand en bozzelde mit veul lewaai trappe dele.
Mìnsen dij baange binnen, zeker in duustern, moaken aaltied veul lewaai. t Zol wel n overbliefsel wezen oet laankmanstied, dou veurolders op jacht noar wolf en beer ook mit veul rouplewaai en haauwen op holle boomstammen dochten wilde daaier te kinnen wegjoagen. Toch was k nait echt overtuugd van mien aigen handeln.
Deur bovenroetjes van koamerdeure wuir k gewoar, dat der wel degelk licht in koamer scheen. Dus toch inbrekers? t Kon netuurlek ook d’weerschien wezen van heldere stroatlanteern veur t hoes. En….. dou k klinke van koamerdeure noar beneden dee en koamer binnenstapte, was k aal nait verboasd dat haile koamer tot en met leste stoule bezet was.
Zai haren t zok gezelleg moakt, zo te zain. Dat de jeneverflèze midden op toavel ston, kwam mie meschain nait zo goud oet, mor of jenever d’oorzoak was of dat heur aans wat dwaars zat, zai haren tongen goud lös. t Was mie toch inains n gekoakel, net of elkenain zien aanwezeghaid in mien koamer aan mie oetleggen wol.
‘Ho, ho,’ zee d’kerstman kedoat. Hai ging der even bie stoan.
‘Even rusteg, lu. k Snap best, dat je aal joen verhoal vertellen willen – dat binnen we traauwens wel aan onze gastheer verplicht -, docht ik zo, mor even ain veur ain.’
Ik keek intussentied es even de kringe rond en kwam tot de konkluzie dat zok vaar mìnsen, ain hert, en n stok of wat moezen in d’koamer bevonden.
De kerstman speulde vanoavend, meschain ook vanoet zien wereldwied gezag, boasman. Hai nam doarom veurtaauw en begon:
‘Zoas ie zain kinnen, hebben w’hier nogal n gemêleerd gezelschop.’
‘Mor hou…..’ en verder kwam ik nait, omdat n kerstman zok bliekboar nait in de rede valen let.
‘Goa der mor even bie zitten, den zol k die aan elkenain veurstellen. Ik bevubbeld liek op n kerstman mit mien board en rooie jaze, mor in princiep bin k n aarmzoalege waarkloze. Dizze vraauw, joa dij mit de vleugeltjes speult al n dikke weke veur engel.’
t Was net of e even op oadem kommen mos, mor t kon netuurlek ook dat e even noadenken mos over t vervolg. Dat kwam:
‘Zai was vrouger echt n engeltje, mor dou heur kirrel heur t hoes oet schopt het, kon zai pas echt vlaigen.’
Kerstman keek dou noar baaide lutje kindertjes, dij zo stoef tegen mekoar tegen t schot aan stonden. Mooie kindertjes mit schiere rode jasjes. Kerstman zag dat ik ook mit grote belangstellen en n glimlaag op gezicht noar kinder keek. t Bevuil hom bliekboar nait, want hai begon oet t volkomen niks n stok tegen mie oet te voaren:
‘Joa, mooie kindertjes, hè,’ zee e mit n mieze kaais, ‘mor verkiek joe der nait op. Boetenkaante liekt aaltied wel mooi, zoals baaide wichtertjes dizze doagen bie pad en weg kerstliedjes stoan te zingen. Dat dit bedelzingen de rest van t joar doaglieks waark is, waark woar zai cìnten mit verdainen mouten veur heur olden, dat staait heur nait op t veurheufd schreven.’
k Schrok mie röt van dizze oetbarsten.
t Verhoal haar de kerstman bliekboar ook aangrepen, want hai mos echt even op oadem kommen.
‘En t hert?’ vruig k nijsgiereg. Ook al haar e mor ain gewaai, zo’n groot hert nuigst ja nait doaglieks bie die thoes. En terwiel ik zat te prakkezaaiern over t feit of wie ooit wel es reerogge eten haren, begon d’kerstman weer te reveln.
‘Hai zol vandoage doodschoten worden in t netuurgebied rond Oostvoarderplazzen.’
‘Mainst?’
‘Denkst toch nait,dat ik hier zit te laigen, doe,’ zee kerstman kwoad.
Ik schudde gaauw van nee.
‘Netuurlaifhebbers hebben hom guster waiten te bevrijden, mor bie dij actie het e n gewaai verloren.’
‘Mor hai het t leven der òfscheurd,’ docht ik de goie òfloop te kinnen bekommentariëren.
Kerstmans opmaarken over zoveul onwaitendhaid kon k even loater in buutse steken, want hai luit der minachtend op volgen:
‘Dochst dat in diz’tied van t joar n ainsoam hert in veld en bos overlevenskanzen het?’
t Verhoal van kerstman leek verteld, mor hai luit mie wel zitten mit twij hail wezenleke vroagen.
Hou kommen zokse verschaaiden mìnsen en daaier in ain koamer terechte en den ook nog in mien koamer. t Antwoord was aan ain kaant shockerend, mor aander kaant ook wel weer begriepelk.
Kerstman kwam mit volgende verkloaren:
‘Stonst doe vanoavend nait te kieken noar heldere oavendhemel?’
‘Joa.’
‘Hestoe dou nait docht, t is net of toenman wupkoare omkiepeld het?’
‘Hou waiten ie wat ik docht heb?’ zee k verbolderd.
‘Bistoe schriever?’
‘Nou …..,’ zee k oarzelnd, want aigen roem stinkt.
Dou wuir t n zetje stil. In elk geval de kerstman vuil even stil en d’aandern in koamer keken verwachtensvol noar hom. Hai was der intussentied even bie goan zitten en t engeltje haar hom n lutje klokje inschonken. Dou e gloaske in ain swiep achterover sloagen haar, begon e weer te proaten:
‘Kiek, aal dij hier vanoavend verzoameld binnen, binnen aal oet d’koare valen.’
‘Nee,’ verbeterde hai zokzulf, ‘binnen oet de koare mieterd. Deur boas, echtgenoot of olders en soms deur d’haile gemainschop. Om verhoal te hoalen in dizze moatschoppij, as t opkommen wilst veur n rechtvoardeger behandeln, komst voak van n kolde kermis thoes. Minsen te vinden dij dien verhoal zulms mor aanheuren willen, moust mit n lampke zuiken.’
‘Dus …….,’ hakkelde ik wat onzeker. k Docht dat ik t snapte, mor veur d’zekerhaid het kerstman mie t nog even hoarfien oetlegd. t Was persies twij uur, dou k veur twijde keer, dit moal op blode vouten d’sloapkoamer opzöchde.
Vanmörgen tiedens kovviedrinken vuil t Arineke op, dat schikken op tableau op oma’s dresswaar veraanderd was. Der stonden figuren op n aander stee en der waren gounent bie kommen en ook weer n stok of wat verdwenen.
‘Hestoe dat doan?’
k Heb wat mit scholders trokken en heb wat mompeld over lutje Anna, dij hier guster toch op veziede west was. Over doadwerkelke oorzoak van verschoevens en d’belevenizzen van òflopen nacht, doar huif k bie heur nait aan te kommen. Dat geleufst zai vervast nooit van heur levensdoagen.
Doarom heb k mien nachtelk avontuur mor in n verhoaltje weergeven en veur elkenain, dij t leest:
Hopelk komt d’bodschop van kerstman aan.