Vermist

t Is haarfst en wind jagt om t hoes. Woar zok over n zetje bie dik winterweer achter t hoes snijdunen vörmen, liggen nou bultjes bloadern. Bloadern van appelboom.
Veerle kin t nait loaten om deur bloaderhopen te bozzeln en soms gript ze mit baaide handen in geel- en roodverkleurde bloadjes en gooit ze mit n swiep de locht in.
‘Moi, koale boom,’ zegt ze tegen olde appelboom en ze vlijdt baaide handen laifkozend tegen roege stam. Zai het best wel n beetje meelie mit boom, dij doar zo allendeg in toene staait. Ze kikt omhoog noar takkerij, dat aarmzoaleg òfstekt tegen voelgrieze lochten. Takken dij noar de locht lieken te griepen as oetgestrekte aarms van n kind, dat om aandacht van zien mouder bedelt en ropt:
‘Moeke, help mie nou.’
‘Onze boom is net n mìns.’
Heur pap, net thoes van zien waark en mit neuze in kraant, kikt versteurd op.
‘Wel liekt op n mìns.’
‘Onze appelboom,’ zegt Veerle.
Voader let kraante zakken en kikt mit n vroagende blik noar zien dochter. Daipe rimpels trekken over zien veurheufd. Zugst hom denken. Wat bedoult dat wichie doar nou mit en zunder dat zai doar om vroagd het, begunt e n hail verhoal te vertellen over appelboom.
Veerle gaait der bie zitten. Zai wait, as heur pap op proatstoul zit, is e nait ain-twij-drij kloar.
‘Ons hoes is in 1929 baauwd,’ begunt e zien verhoal. Der hebben in de sikkom honderd joar al verschaaiden gezinnetjes woond. Pabbe het t in olde bouken opzöcht en kin der veul over vertellen.
‘En waist wat zo biezunder is, onze appelboom in toene is ongeveer net zo old as t hoes.’
Mor of d’eerste bewoners votdoadelk dizze boom poot hebben, kin voader nait mit zekerhaid zeggen. En juust dij onzekerhaid moakt Veerle nijsgiereg. Zai beslot, as heur pap al laank en braid weer in t nijs van de wereld doken is, om binnenkört n moal op onderzuik te goan. Zai vragt zok òf:
‘Wel zol der nog wat van dij tied waiten.’
Heufdschuddend komt ze tot de conclusie, dat dij mìnsen hoast al zo old wezen mouten, dat ze zok vast nait meer herinnern kinnen, hou appelboom in toene kommen is en wel hom poot het.
Mor touval huilp. Touval wol noamelk, dat Veerle vroagd was gruincontainer bie buurvraauw achter t hoes te zetten en veur dij vrundelkhaid wuir zai nuigd om even binnen te kommen. t Gesprek van lutje revelkont ging al vlot over vrouger. Over olde hoezen en olde appelbomen én olde mìnsen.
‘k Snap was t bedoulst,’ keek buurvraauw mit zo’n zörgelke oetdrokken op gezicht noar heur buurwichie, dat Veerle even schrok.
‘Waist echt zeker, dast groag wat waiten wilst over vrouger tied?’ zee ze nog es mit ekstroa noadrok. Veerle begreep niks van dizze proaterij.
‘Zol der wat biezunders beurd wezen, woar ik niks van waiten mag,’ vruig ze zok òf en omdat Veerle nait zunder antwoord noar hoes terogge goan wol, kwam ze der eerlieks mit veur n dag:
‘Is der meschain wat beurd, wat ik nait waiten mag?’
En dou kwam oap oet de maauwe. Oarzelnd en op fluustertoon het buurvraauw Veerle verteld van old vraauw Bisschop. Vraauw Bisschop, dij joarenlaank in heur hoes woond haar en nou, al oardeg op leeftied, nog aaltied in t lutje witte hoeske in t bos woonde.
‘Meschain kin zai die meer vertellen over de dingen oet laankmaanstied.’
Gain koare was Veerle aan hakken bonden. Noa n nacht dreumen, woulen en n aal mor gruiende nijsgiereghaid, is zai doags noa ontmouten mit buurvraauw op fietse stapt en het t hoeske van old vraauw Bisschop opzöcht.
‘Och, wicht, doe hier?’ was t eerste wat vraauw Bisschop zee. t Was op n toon, net of zai Veerle al laank leden verwacht haar. En zo voulde t veur Veerle ook. t Was n soort thoeskomst.
‘Doe bist toch t wichie, dat in t grote, gele hoes midden in t dörp woont?’
‘En ie binnen?’ zee Veerle.
‘Wie hebben aaltied in t hoes noast joe woond.’
‘Ong?’ wos Veerle even niks te zeggen, net as op d’volgende opmaarken van vraauw Bisschop:
‘Den woonst doe in t hoes van Klaartje.’
‘Wel is Klaartje?’
t Wuir even stil in t klaaine, gezellege koamertje. Angstig stil, von Veerle, want d’menaaier woarop vraauw Bisschop keek, muik heur recht n beetje baange. Allewel, t vervolg was rondoet mysterieus, mor veural beangstegend.
‘Klaartje was nait allendeg mien buurwichie, mor ook mien vrundin,’ en noa n veuls te laange oarzeln zee d’bejoarde vraauw:
‘Klaartje is op n dag spoorloos verdwenen.’
‘En…?’ vruig Veerle.
‘……nooit weer terogge kommen.’
t Was der oet. t Gehaim was den wel onthuld, mor t hou en wat luit toch nog veul vroagtaikens over.
En zo begon vraauw Bisschop aan n verhoal, dat zai al zo laank achter koezen holden haar. Gewoon omdat zai der aiglieks mit gainaine over proaten kon. t Nait dus. En nou kwam doar op n achternoamiddag zo mor inains n jong wichie binnen, dij vroagen begon te stellen.
Klaartje, bleek wel oet de woorden van vraauw Bisschop was n biezunder intelligent wichie. Aaltied op zuik noar nije oetdoagens. Oetdoagens, dij d’school heur nait baaiden kon. t Beurde voaker dan meester laif was, dat Klaartje gewoon nait op school kwam. Platje luip. Den zworf ze over veld en haaide en deur bos.
‘Zunder dat heur olden t wozzen?’ vruig Veerle.
‘Nee, dat nait, meester haar heur olden al voak n moal woarschaauwd, dat t zo nait langer kon.’
t Was botter aan de gaalge. Klaartje was en bleef n aigenzinneg tiepje en volgde heur aigen kop.
Op ain van heur omzwaarvens het zai, daaiernpuut van d’eerste orde, n lutje poeske oet strop van n stroper bevrijd. t Gewonde beessie het zai noar n klaain wit hoeske brocht. t Hoeske van Berendina.
‘Berendina? Dij noam heb k nog nooit in ain van pabbe zien verhoalen nuimen heurd,’ zee Veerle.
Vraauw Bisschop stopte even.
‘Dat kin kloppen, want Berendina haar doudestieds nait zo’n goie noam in t dörp. Sommege lu beweerden dat zai n krudenvraauwchie was. Kwoie tongen beweerden zulms dat zai n hekse was.
‘En doar ging Klaartje bie op veziede?’
Veerle zette grote ogen op.
‘Woarom wuir zai den n hekse nuimd?’
‘Dat zol k die vertellen,’ zee vraauw Bisschop.
‘Dat is kommen deur n voader, dij hailemoal over zien toeren deur d’zaikte van zien zeun bie Berendina aanklopt het.’
‘Waren der dou den gain dokters?
‘Zeker, mor doktoren waren duur en de man mit zien zaike zeun was aarm.’
‘En kon dus de dokter nait betoalen,’ vulde Veerle aan.
‘Nee, dat was den ook de reden dat e op n oavend loat, ten einde road, bie Berendina in heur lutje witte hoeske aanklopt het.’
‘En hou is t òflopen?’
‘Meroakels,’ zee vraauw Bisschop.
‘Berendina het n mand vol kruden kloarmoakt, het de man terogge stuurd noar zien hoes en het zegd, dat zai zo snel as de wind achter hom aankommen zol.’
‘Woarom is zai nait gewoon mit dij man mitlopen?’ vruig Veerle.
‘Doar rakst de kern van de zoak. Berendina was old en slecht ter bain. Zo’n ìnde lopen leek gain goie oplözzen. Vlaigen leek heur n betere menaaier.’
‘Vlaigen?’
‘Joa, mit heur bezzemstele.’
‘Dus zai was wel degelk n hekse?’
‘Dat muik toch nait oet. Zai haar al snel deur, dat t zeuntje n aarge longontsteken oplopen haar. En mit de kruden, dij ze mitnomen haar, haar zai hom binnen n weke weer op de bain.’
‘Den zol dij man toch hartstikke dankboar wezen mouten, dat Berendina zien zeun genezen het van zo’n levensgevoarlieke zaikte.’
‘Zolst denken, mor hai is zok op terogweg van Berendina’s hoeske noar zien aigen hoes in t pikkedonker dood schrokken van n vlaigend veurwaarp deur de locht. En dou e thoeskwam zat Berendina al aan t zaikbère van zien zeun en was bezeg n drankje veur hom kloar te moaken.’
‘Woar t zeuntje dus weer beter van worden is.’
‘Klopt.’
Veerle snapt t nait.
‘En hou kon dij man Berendina den zo slecht moaken deur te zeggen, dat zai n hekse was.’
‘Biegeleuf, mien wicht. Mìnsen waren in dij tied hail aarg biegeleuveg en wollen groag t slechte in de mìnsen geleuven.’
‘Ook al haren ze levensreddend waark verricht.’
Veerle is volkomen lamsloagen. Zoveul onrechtveerdeghaid zol toch nait maggen.
‘Mor hou zat t nou mit joen olde buurwichie Klaartje.’
‘Dat is n verhoal apaart. Noadat t gewonde poeske deur Berendina mit hulp van Klaartje weer beter moakt was, haar Klaartje t pad noar t lutje witte hoeske in t bos vonden. Op d’onmeugelkste tieden zat Klaartje doar thoes. Vanòf dij tied ging ze mitschik hailemoal nait meer noar school. Nee, zai leerde bie Berendina d’waarken van geneeskrachtege kruden en zai leerde doar ook bezzemvlaigen.’
’t Is nait woar?’ vlogen de woorden Veerle zo mor over d’lippen.
‘Joa, n körte cursus was veur Klaartje voldounde om d’begunseln van t bezzemvlaigen onder knije te kriegen.’
‘Wat geweldeg toch,’ zee Veerle bewondernd.
De stilte, dij op dij opmaarken volgde was veulzeggend. Op n kaalme menaaier is vraauw Bisschop dou begonnen mit t leste dail van t verhoal.
‘Op n dag wuir ain van Klaartjes zuskes aarg zaik. Zo zaik, dat Klaartje mor ain ding ston te doun. Berendina inschoakeln. En zunder mit heur olden te overleggen is zai noa t oavendeten noar t bos rund, mor ……zai kwam veur dichte deure te stoan. Zai het dou stoute schounen aandoan en het zok mit sleudel tougang tot t hoeske verschaft. Onder keerslicht het zai op keukentoavel n krudenpapje moakt, n medisien, dat in elk geval de koorze van lutje Annabel drokken mos.’
‘Knap heur,’ vuil Veerle heur in de rede.
‘Wel knap, mor ook onveurzichteg.’
‘Hou bedoulen ie?’
‘Deur d’hoast dreven is zai nait lopend weer terogge goan noar hoes, mor het oet d’kaaste ain van Berendina’s bezzems overaal hoald.’
‘En is snel noar heur zaike zuske vlogen.’
‘Hailemoal woar.’
Noa n daipe zucht gaait ze verder.
‘Mor of t nou kwam deur d’snelhaid of deur d’bliedschop van t bienoa thoes wezen, Klaartje het tiedens d’landen weschienlek n stuurfout moakt en is mit de punte van bezzemstok in toene terechte kommen.’
‘En dou mos ze zulf noar n dokter?’
‘Nee,’ zee vraauw Bisschop verdraiteg, ‘wast mor zo. d’Regel is noamelk, dat je nooit mit punt van stok de grond roaken maggen.’
‘Omdat?’
‘Je den veraandern in n boom.’
Veerle slagt baaide handen veur ogen. Ook al begript zai de konsekwensie van d’leste opmaarken, Veerle blift nog mit ain prangende vroage zitten. Hou komt vraauw Bisschop aan dij wieshaid.
‘Ik ston op t mement, dat Klaartje noar beneden störtte net veur sloapkoamerroam.’
t Verhoal is oet, t gehaim openboard. De vroag is:
‘Bekikt Veerle de appelboom vanòf dij tied toch mit aander ogen?’
Aiglieks nait, t verhoal van Klaartje kin ze ja nog nait zo laank, mor dat zai in olde appelboom aaltied al mìnselke trekjes zain het, is heur en ook ons nou wel dudelk.