Tute op raais

Goudpelsje mout veur t eerst n aai leggen. n Onbekìnde stem, daip in heur binnenste, ropt aingoal mor weer:
‘Doe moust n nuske zuiken, wicht.’
Dat t de roup van de netuur is, wait Goudpelsje nait. Dat vrougere veurolders dat oet beschaarmen van de soort ook aaltied zo doan hebben, is de tegenwoordege generoatsie nait bekìnd. t Gevoul, dat zai bie dij koakelbonte troep in t tutenhok vot wil, is wel hail staark. Zai wil vree en gain gesoes aan de kop van olde taantes en zemel-opoetjes:
’t Wordt nou langsoamaan tied dast dien nuske inrichten gaaist.’
Olde zemelkonten. Zai wil rust. d’Onrust van t jongste hennechie in hok is hoan Joost nait ontgoan. Hai het al mit de poot omhoog veur heur stoan, dat zai nait mout perbaaiern d’gemainschop te ontvluchten. Hai het genog ervoarens mit jonge tuutjes, dij ook op raais wollen en iedermoal het e as de bok op d’hoaverkiste zitten mouten om ze onder zien vleugels te holden. n Aander belangrieke reden veur Joost om Goudpelsje te beholden, is, dat zai t pronkjewail in t hok is. Mor om doar mit te koop te lopen, nee doar begunt Joost nait aan. Zai zol t es te hoog in de bol kinnen kriegen.
Smörgens is Veerle der maisttied as de kippen bie om hoan en tuutjes te vouern. Dat lutje Anna vanmörgen mit heur mit wil, is Veerle nait echt noar d’zin:
‘Blief doe nou mor gewoon thoes.’
Zai zegt t nait, mor Anna moakt de kippen drok en wil aal veur heur aan. Op t mement, dat Veerle drok bezeg is wotterbak te vullen, glipt achter heur rogge om Anna toch stiekom t hok binnen. En ….. verget schoefke op deur te doun. Mor as Anna even loater n aai vindt en dat trotsk aan grote zus zain let, is Veerle heur franterghaid over binnenkomst van lutje zuske weer vergeten. Dij bliedschop is snel verdwenen, as Veerle zugt, dat t hek woagenwied open staait. Veul aarger is t, dat Goudpelsje vot is. Zai is in gain velden of wegen te bekennen en roupen en reren helpen nait. Mit d’haile femilie t haim en wieder vot òfzuiken levert ook niks op. Goudpelsje het de bainen nomen en blift vot.
Hou t heur vergaait?
Wel goud. Noa n laange raaize over n gruine kaampe laand, woar grote swaart-witte baisten mit veul boe-geroup heur pad begelaaidden, is zai in n groot gruin bos beland. t Bevaalt heur beter dan de grote, gruine open vlakte, woar ze waineg beschutten von. t Bos budt beschaarmen en het zo te zain plekjes genog, woar zai dammeet n aigen nuske baauwen kin. n Dreuge, ondaipe sloot liekt heur wel wat en as ze mit heur kontje n mooi koeltje moakt het, begunt t zuiken noar steveg, mor veural zacht nustmattrioal. Dat zai nait allaind in t grote bos is, bliekt al snel.
Hoas is d’eerste dij heur kroamkoamer komt bekieken.
‘Hest schier doan,’ zegt e waarderend. Zai gruit van hoas zien kompelmenten. Dat is zai ja nait wìnd. In t hok wuir heur allendeg mor besteld en wuir ze konstant in de goaten holden.
‘Ik kin allendeg mor n gat in grond groaven,’ mout hoas bekennen, ‘doe hest dien woonkoeltje netjes behongen.’
Hoas is nog mor net vertrokken of fezantenwiefke komt even buurten. Dij is ook al zo enthousiast over baauwkwaliteiten van Goudpelsje.
‘Wie konden wel femilie van mekoar wezen,’ zegt fezantenvraauwchie goudkeurend.
‘Hou bedoulen ie?’ vragt Goudpelsje vrundelk.
‘ Nou, as k dat zo bekiek, den hebben wie zulfde baauwprincipes,’ en let ze der votdoadelk op volgen, ‘ik zol t hoast net zo doan hebben as doe.’
Baaide vraauwlu mouten lagen. Zokswat is toch wel singelier. Zunder dat je aine kinnen, nog nooit zain hebben en den toch overainkomsten ontdekken in t nustjebaauwen. Wat fezant en tuut nait waiten is, dat zai aargens haile laank leden soamen oet t vèrre Rusland diz’kanten op kommen binnen. Veur t verhoal is dat ook nait van belang. Wat wel belangriek is, is d’opmaarken van fezant:
‘Bist nait baang mit n nust zo open en bloot op de grond?’
Goudpelsje schrikt.
‘Bie gevoar kinnen wie n boom in flottern,’ legt fezant oet.
‘Ohh,’ denkt Goudpelsje, ‘as t doar op aankomt, doe olde flottermadam.’ Joost, ook al haar dij aander biebedoulens, haar t zulfde zeggen kind.
‘Blief mor lekker onder mien vleugels, ik beschaarm die wel.’
Zemelkonten mozzen es waiten. Goudpelsjes kinnen as t mout, aigen vleugels ook nog wel oetsloan.
Tegen ìnde van middag begunnen bie t jonge hennechie paarsweeën toch oardeg deur te zetten. Soms wait ze nait, woar ze t zuiken mout. Staait regelmoateg op kop in t nust en oft doar nou van kwam of van t zaachte toerloze jammern, zai krigt veur daarde moal dij dag veziede. Ditmoal van vos.
‘Wat hest dat ja mooi doan,’ fleemt vos. t Beurt hom ook nait doaglieks, dat ongebroaden kippetjes hom zo mor in de bek vlaigen. Zo’n boetenkansje mag hai zok nait loaten ontgoan. Hai gaait den ook mit tact en overleg, op zien vosjes, aan t waark.
‘k Bin op weg noar hoes,’ vertelt vos zunder acht te sloagen op zachte gejammer van Goudpelsje.
‘k Heb de kedel mit maïspap al opstoan,’ perbaaiert e heur in verlaaiden te brengen.
‘Maïspap?’ denkt Goudpelsje. Zai het wel liefzere deur heur rammelnde aaierstokken, mor zai maarkt, dat zai ook best wel honger het. Woar zai aans nait zo volgsoam is, volgt zai vos op weg noar zien hoes.
Vos het nait logen. Hai het doadwerkelk kedel op t vuur en oet kedel komt zo’n heerleke, zuite geur, dat bie Goudpelsje t wotter in de mond begunt te lopen. As grote slaif op batterij komt en vos pap opschept, is Goudpelsje gain koare aan hakken bonden. Zai vaalt aan en let zok maïspap goud smoaken. Dat zai noa t eerste bord om nog meer vragt, is n gevolg van n dag nait eten en grote honger. Dat t gevolg van twij borden pap oetlopt op n sloaperg gevoul, is den ook nait zo vrumd. Noa goud eten is t goud rusten en t köst Goudpelsje muite om d’ogen open te holden. Wat dus ook nait lukt.
Noa n hoazesloapje ontwoakt Goudpelsje. t Eerste wat ze zugt is n vos, dij drok in de weer is om in d’kedel te ruiern. Dat vos nait meer in maïspap ruiert, zugt ze nait. Wat ze rokt, is wel n aander geur. Wat ze ook zugt, is dat vos peterselie en selderij in kedel gooit. Wat ze voult is nog weer wat aans. Taauwen? Zit zai vastbonden? Zol vos heur in de taauwen sloagen hebben. Onzeker, mor veural baange, veur wat voskes kedelruiern te betaiken het, ropt ze vos.
‘Hest lekker sloapen?’ komt e aanlopen en mit n gemaine laag op snoet en zunder op antwoord te wachten, let e der op volgen:
‘k Was baange, dast oet bère valen zolst, doarom heb k die mor even vastbonden.’
‘Den kist mie nou ja wel lös moaken.’
‘Dammeet,’ zegt vosje onverschilleg en lopt vot. Bliekboar bedenkt e zok, want hai draait zok om en sprekt den de filaine woorden:
‘Dammeet, wicht, dammeet magst mie mithelpen mit kippensoep moaken.’
Hai begunt zo aldernoast gemain te lagen, dat Goudpelsje rillens over rogge lopen. Zai wait, zai veurvoult, dit kin nooit goud òflopen en begunt den hail zieleg en hail zachies te schraaiwen.
Woar fezant intussentied al laank boom in vlogen is en hoas t hoazepad kozen het, doar jammert Goudpelsje doezend kloagzangen:
‘Is der nou gainaine dij mie helpen kin?’
Joa, Veerle en Anna meschain, mor dij zuiken in n hail verkeerde richten.
Der is wel aine, dij t vossen- en tutentavvereel van a tot z mitmoakt het. t Is n hond mit n vacht van roege, gries-swaarte hoaren, dij vos al n zetje in de goaten holden het. Nee, dizze hond is nait dood. Bonzo leeft.
Hai en vos binnen gain kammeroaden en ook al is e tien moal staarker dan lutje voske, hai mout nait veul van hom hebben. n Gladde proater is t, mor ondertussen. Bonzo vergeliekt hom voak mit mìnsen. Dij binnen ook nait te vertraauwen. Onwillekeureg mout Bonzo teroggedenken aan Veerle. Dat laive wichie, dij e in ditzulfde bos tegenkommen is en woar e zo goud mit proaten kon. Dat hai de konfrontoatsie mit heur femilie nait aandus, lag ook minder aan Veerle as wel aan aander lu.
Dat t juust Veerles Goudpelsje is, dij doar vastbonden zit, wait Bonzo nait. De tutentoal sprekt hai ook nait. Hai vragt zok wel òf of e tute redden mout en doarmit roezie mit vos riskeren mout, of gewoon votlopen mout. t Is ja mor n tute.
Woarom Bonzo zo onrusteg is, wait e zulf nait. Woarom Veerle hom, noa zien ainmoalege konfrontoatsie, d’leste uurtjes aingoal in d’gedachten schut, snapt e nog minder. Hou t kin, dat e heur heurt proaten, heurt roupen, liekt hoast van binnenoet te kommen. Intussentied aargert e zok aan d’goudgeleuvege tute, dij zok deur vos in de luren leggen loaten het.
‘Stomme tute, aal te roupen om heur mooie veertjes,’ denkt e kopschuddend. Wees mor baange veur dien liggoam, want t duurt vast nait meer laank, dat vos, die in kedel plompt.
Of t nou kwam deur leste zunnestroal van de dag of dat aargens in zien onbewuste n deurtje open ging, wait Bonzo nait, mor dat e inains n klik heurt en doarmit d’hemel n stok helderder wuir, is onmiskenboar. Zien binnenste ik het aans muite genog om hom echt wakker te kriegen:
‘Hé, haalve zole, wakker worden. Bist vergeten, dat Veerle aaltied Veertje nuimd wuir?
Nee, woarom zol hai dat vergeten wezen.
‘Snapst t nou nog nait. Dat goudgekleurde tuutje jammert nait om heur aigen pelsje, mor om heur boazinne. Om Veertje!’
t Is mor goud dat je joen aigen gewaiten aaltied mit joe mitdroagen, want Bonzo veraandert in ain klap van kieker in douner. As t zo zit, den mout e ja wel in actie kommen. En ook al is t nait veur t tuutje, den in elk geval veur Veerle. En hai beslot zien schoelplek te verloaten en op de vossenburcht òf te stiefeln.
‘Moi, vos. Goiendag.’
‘Ook moi,’ zee vos aargwoanend.
‘Dat roekt goud.’
‘Bist hier komen om mit te eten?’
‘Nee man.’
‘Gelokkeg, want soep is nog nait kloar.’
Even stoan ze wat ongemakkelk tegenover mekoar, net alsof t gesprek doodblöd is. Den denkt Bonzo aan fezantewiefke en aan Dahl:
‘Waist doe traauwens dat in krentenboomke, hier ongeveer honderd meter vandoan, wel tien fezanten zitten te smikkeln van krenten.’
‘Lokst zeker,’ zegt vos. Hai vertraauwt dij grote Bonzo nait, mor oet gezichtsoetdrokken van Bonzo kin e ook gain kwoie bedoulens òflezen. Aanderkaant. Ain tuutje is ook wel waineg veur n haile kedel soep. Vos begunt te twieveln.
‘As t baange bist, dat dat lutje hoantje…’
‘Hennetje,’ verbetert vos hom.
‘Krielkipje zolst bedoulen. Doar zit ja hoast gain gram vlais aan.’
d’Leste opmaarken is voldounde om vos overstag te loaten goan.
‘Ik paas wel even zo laank op dien ingesnoerd kiprolloadetje,’ zegt Bonzo nog welwillend.
As vos wegvlogen is om mor nait te loat te wezen veur dikke fezantenvangst, het Bonzo tied zat om Goudpelsje te bevrijden.
Noa n lutje ketaaiertje is vos mit lege handen weer bie zien hol teroggekeerd, is de hond vot, mor wat aarger is, ook zien soepkipke verdwenen is.
Woar dij binnen? Op weg noar t dörp. Goudpelsje, mui van alle emootsies, het n stee vonden op Bonzo’s rogge. Woar Goudpelsje dij dag, in alle opzichten, de weg kwiet was, wos Bonzo nog persies woar e wezen mos.
Of Veerle bliede was, dat heur laive Goudpelsje weer terogge was?
Wat dochten je.
Of ze te waiten kommen is, hou Goudpelsje heur hoes weer vonden het?
Je kinnen t heur vroagen, mor k bin baange dat zai joe t antwoord schuldeg blieven mout.