n Kapke

n Kapke

Vandoage gaait t toalonderzuik over t woord kapke. Kapke is natuurlek t verklaainwoord van kap, mor der is dus wel degelk n verschil tussen n kap en n kapke. Woarom professor Luttje zok  zo veur dat woord interesseert het veural te moaken mit zien aigen jeugd. En wel kin dat beter vertellen dan de perfester zulf.

Professor Luttje aan t woord.
As lutje beudeltje luip ik aaltied op klompen. Op aarbaaidersschounen zeden wie den. Nait dat zokswat biezunder was, want aal mien kammeroadjes luipen op klompen. Wie waren nait aans wìnd. Ik denk, dat mien ollen in dij tied ook gain schounen betoalen konden. Z’haren der in elk geval gain geld veur over.
Ain keer in t joar kregen wie n poar nije klompen. Den gingen we noar d’klompenmoaker in Hoofdstroate en dij muik ons n poar klompen oet n stok holt. t Was aaltied te loat. Onze olde klompen waren op t mement van vernijen in d’eerste ploats voak te klaain, aaltied te klaain kin’k beter zeggen, want luipst op t lest mit opgekrulde tonen en dat luip nait lekker.  Mor wat veul aarger was, ast t kapke van d’klompe òf haarst.
t Kapke?
Joa, t bovenstok van de klompe. ‘k Wait nait hou voak t wel gebeurde, dast tiedens t speulen, bie t boompieklimmen of bie t voetbalen n scheur in de klompe kreegst.
Den kreegst dus n poar nije klompen!?
Dat dochst zeker. Nee, den zee moeke:
‘Goa mor even noar d’smid, dij zet die der wel n baand om tou.’ Den kreegst n stuver in d’haand drokt  en den konst mit dien kepotte klompe noar d’smederij. Ik zai de smid mit zien leren schoet nog wel stoan bie t kooltjesvuur. Dat vuur wui den opreukeld en den stopde hai n stok iezer in t vuur. As dat iezer roodgloeiend was, schoof e hom om dien klompe tou en stopte hom den in n bakke mit wotter om òf te koelen. Reperoatsie klomp doan.
Doar was toch niks mis mit?
Hest wel es op holten schounen lopen woar n scheur in zit of zeten het. Dat luip veur gain kaante.
Ik was bliede as wie in t veurjoar weer nije klompen kregen.

Nog meer kapkes?
Doar was ik wel nijsgiereg noar. Zollen lu in de pervinsie t woord kapke nog wel kinnen, vruig ik mie òf. Om dat te waiten te kommen, bin ik òfraaisd noar …. t kapke van de pervinsie, vlak tegen diek van d’Waddenzee aan.
Zo kwam ik terechte bie t gehucht Lutje Hoeskes.
Omreden dat t smörgens vroug was en der nog nait zoveul mìnsen bie pad en weg waren, stapte ik aan t begun van d’stroate bie n groot hoes noar binnen en ik vuil mit mien neuze in de botterpot. Lu zaten net mit nander aan d’ontbijttoavel.
‘Wel binnen ie?’ d’Jonge vraauw keek mie wat achterdochteg aan.  Heur kirrel, mitschik nog gain datteg joar, ston al op en stroopte d’maauwen van zien boesderoen op.
‘Ik bin professor Luttje,’ zee ik zo rad as ik kon.
d’Gezichtsoetdrokken van d’jonge man veraanderde op slag en mit n braide laag sluig e mie mit zien kolenschoppen van handen op d’scholder dat ik hoast veur de twijde moal in de botterpot belandde.
‘Ie binnen dus perfester Lutje,’ zee e.
‘Mit twij ee’s,’ wol ik zeggen, mor omdat ik gain twij deuntjes veur ain cìnt wil zingen, huil ik mie de snoete dicht.
‘k Haar toch nooit denken kind, dat ik joe nog es tegen t lief lopen zol. Ie binnen ja zo’n bekìnde Grunneger. Oeregaai, wat n verrazzen.’
‘Neem ploats, zol’k zeggen,’ zee de vraauw, dou heur man oetsproken was en ze wees noar n lege stoule. t Was even n gefruzzel van jewelste, want intussentied waren baaide kinder onder toavel wegkropen en omdat ter mor twij lege stoulen waren, mos ik aarms en bainen gebroeken om bie toavel te kommen. Aal mit aal wui t veur mie n stok makkelker om mit mien onderzuik te begunnen.
‘Wollen ie ook n stoetje.’  De vroag wui steld omdat ik bliekboar te laank wachtte mit eten. Der ston ook zoveul op toavel, da’k muite haar mit kaizen.
‘Och,’ zee ik op t lest, kwasi onverschilleg, ‘dou mie mor n kapke.’ Wozzen dij mìnsen veul. Dus nait.
Tegeliekertied stopten vaar mìnsen mit kaauwen en alle vare keken mie zo verbolderd aan, net of ze t in Keulen en Oaken heurden dondern. Heur ogen schoten over toavel hìn om t kieken woar dat kapke den wel lag. Hail trankiel wees ik t achterìndje van t brood.
t Duurde even veurdat ter weer leven in mien toavelgenoten kwam en dou ik nog es n moal op t kapke wees, begon d’ain noa d’aander te lagen, dat ze hoast nait meer biekwamen.
‘Dat is t kontje,’ zeden ze aal noa mekoar, alsof ze n canon instudeerd haren. Zo wuien wie in twij zinnen alle vieve n stok wiezer.
‘Hebben ie ook zin in n aai?’
‘Och,’ zee ik veur n twijde moal, ‘dou mie mor n kapke.’ Ik kon zain, dat ze nou wel n beetje aan mien geestelke vermogens begonnen te twieveln. Veur n twijde moal t zulfde antwoord geven, getuugde of van waineg kennis of van zeer waineg invoulingsvermogen. De twievel nam duudlek bezit van dizze mìnsen.
’t Kapke?’ zeden ze nou reedlek geliek.
‘Hou eten joe joen aai den op?’ n Vroag mit n vroag beantwoorden is nait netjes en zeker nait aan d’ontbijttoavel, as je nog mor net van bère òf binnen. Mor ik zat gevangen in mien onderzuik en luit t der op aankommen.
d’Lutjen begonnen votdoadelk te pulen aan d’boetenkaante van t aai en omdat d’haarde schoale nait omliek wol, luit t wichie tuutaai op de grond valen en mit n geborsten schoale ging t pulen oardeg nuver. t Jonkje zat zok hail ongelokkeg te voulen aan toavel. Dat was duudlek te zain. De pa dee t weer aans. Hui sluig zok mit t aai veur de kop en dee mie denken aan mien buurjong:
‘As ik die twij aaier veur de kop kapot haauwen mag, krigst n tientje van mie.’ d’Weddenschop heb’k wonnen, omdat ik mor ain aai op zien hazzens kapot sloagen heb,mor t vertraauwen en d’vrundschop mit d’buurjong was vot.
‘Woarom doun je t op dizze menaaier?’
‘Kin t den ook aans?’ keken ze mie wat wantraauweg aan. t Geleuf in mie was in d’loop van körte tied oardeg doald. Ik heb dou n demonstroatsie geven hou je t kapke van n aai òfhaauwen mouten. t Was n openboaren veur elkenain in dat grote hoes in Lutje Hoezen.
‘Hait dit nou ook n kontje?’ zee t lutje wichie oarzelend.
‘Nee, mien wicht, dit is nou n kapke.’
t Eten het mie dij mörgen meroakels goud smoakt en ik bin mit n voldoan gemoud weer op hoes aangoan. Om dit verhoal te schrieven.